یک کارشناس بازار مسکن پیش‌بینی می‌کند که در سال آینده، در صورت حفظ امنیت و ثبات اقتصادی، قیمت‌ها در بخش مسکن ممکن است روند صعودی پیدا کند. با این حال، در صورت ادامه نااطمینانی و نوسانات اقتصادی، رکود و بلاتکلیفی در بازار همچنان ادامه خواهد داشت و تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاران و خریداران دشوار می‌شود.

در شرایطی که اقتصاد ایران همچنان با نااطمینانی‌های تورمی، نوسانات ارزی و کسری مزمن سرمایه‌گذاری مواجه است، نگرانی‌ها درباره احتمال افزایش هم‌زمان قیمت مسکن و طلا در ماه‌های آتی پررنگ‌تر شده؛ دو بازاری که اساسا به‌عنوان پناهگاه امن سرمایه در دوره‌های بی‌ثباتی شناخته می‌شوند.

بازار مسکن در دو سال اخیر در وضعیتی ایستاده که می‌توان آن را ترکیبی از رکود معاملاتی، افزایش بی‌وقفه هزینه‌های ساخت و نبود افق روشن برای سرمایه‌گذاری دانست. با وجود آنکه طی سال‌های گذشته بودجه‌های قابل توجهی به این بخش تزریق شده، هنوز نشانه‌ای ملموس از بهبود دیده نمی‌شود. همین تناقض، پرسشی جدی را پیش روی افکار عمومی و کارشناسان قرار داده است: آیا منابع مالی تخصیص‌یافته به حوزه مسکن واقعاً در مسیر درست هزینه شده‌اند؟

در حالی که دولت‌ها در سراسر جهان با بحران دسترسی به مسکن روبه‌رو هستند، پروژه‌های «مسکن ملی» در برخی کشورها به یکی از پرهزینه‌ترین برنامه‌های عمرانی سال ۲۰۲۵ تبدیل شده‌اند؛ طرح‌هایی که با هدف خانه‌دار کردن اقشار متوسط و کم‌درآمد آغاز شدند، اما به‌دلیل تورم مصالح، جهش قیمت زمین و پیچیدگی‌های فنی، امروز با برچسب «گران‌ترین پروژه‌های مسکن دولتی جهان» شناخته می‌شوند.

کارشناسان حوزه مسکن تأکید می‌کنند که تأمین زمین از سوی دولت، یکی از کلیدی‌ترین ابزارها برای کمک به خانه‌دار شدن دهک‌های پایین جامعه است؛ اقدامی که می‌تواند هم فشار تقاضا را کاهش دهد و هم مسیر اجرای سیاست‌های حمایتی در بخش مسکن را هموار سازد.

با گسترش سامانه‌های الکترونیک در بازار اجاره مسکن، نگرانی‌هایی درباره نحوه نقش‌آفرینی این ابزارها در ثبت قراردادها و مدیریت معاملات به وجود آمده است؛ نگرانی‌هایی که از یک سو به شفافیت و نظم بیشتر امید می‌بندد و از سوی دیگر بیم آن می‌رود که پیچیدگی‌های جدیدی برای مستأجران و مالکان ایجاد کند.

در ماه‌های اخیر، در حالی که بازار ارز و طلا با جهش‌های پی‌درپی در کانون توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته‌اند، بخش مسکن همچنان در سایه رکودی عمیق و طولانی‌مدت باقی مانده است. کارشناسان اقتصادی این وضعیت را نشانه‌ای از عقب‌ماندگی بازار مسکن نسبت به سایر حوزه‌های سرمایه‌گذاری می‌دانند؛ بازاری که به‌عنوان «جامانده» شناخته می‌شود و هر تغییر در فضای سیاسی یا اقتصادی می‌تواند آن را به‌سرعت وارد مسیر تازه‌ای کند.

وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه تا پایان سال، مجموع واحدهای مسکن حمایتی تحویل‌شده به ۱۲۰ هزار واحد می‌رسد، گفت: مسکن‌های حمایتی تحویلی با زیرساخت‌های کامل و در شأن مردم خواهد بود.

در لرستان، ترکیب اقتصاد شکننده، سطح درآمد محدود، بیکاری گسترده و موج مهاجرت‌های داخلی، شرایطی را رقم زده که بحران مسکن به یکی از جدی‌ترین چالش‌های اجتماعی و اقتصادی استان بدل شده است.

سقوط قابل‌توجه ارزش دلار و طلا طی روز گذشته، نگاه‌ها را به سمت بازار مسکن معطوف کرده است. تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که سرمایه‌های سرگردان، به‌زودی مسیر خود را به سمت خرید و فروش املاک تغییر خواهند داد و همین امر می‌تواند از هفته آینده موج تازه‌ای از افزایش قیمت‌ها را در بازار مسکن رقم بزند.

بازار مسکن ایران در آستانه زمستان ۱۴۰۴ با یک شاخص نگران‌کننده وارد فاز هشدار شده است؛ نسبت قیمت یک واحد مسکونی ۷۵ متری به درآمد سالانه خانوار شهری از مرز ۲۰ سال عبور کرده؛ رکوردی تاریخی که نشان می‌دهد قدرت خرید مسکن برای بخش بزرگی از جامعه، عملاً به پایین‌ترین سطح چند دهه اخیر رسیده است.

رکود ساخت‌وساز در بازار مسکن ایران وارد مرحله‌ای فرسایشی شده و نگرانی‌ها از تداوم این وضعیت در هفته‌های پیش‌رو افزایش یافته است؛ رکودی که نه‌تنها عرضه واحدهای جدید را محدود کرده، بلکه چشم‌انداز آینده این بخش حیاتی اقتصاد را مبهم‌تر از همیشه ساخته است.

یکی از اعضای هیئت‌مدیره انجمن انبوه‌سازان تهران در گفت‌وگو با اقتصادنیوز تأکید کرد که بازار مسکن دیر یا زود ناچار است شکاف ایجادشده میان قیمت واحدهای مسکونی و نرخ ارز را جبران کند. به گفته او، در شرایطی که دلار و طلا طی ماه‌های اخیر رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند، بازار مسکن از این موج افزایش عقب مانده و همین فاصله نمی‌تواند برای مدت طولانی پایدار بماند.

در ماه پایانی فصل پاییز، سرعت رشد اجاره‌بهای مسکن از تورم عمومی عقب نشست. داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد نرخ تورم اجاره در تهران و کل کشور وارد مسیر نزولی شده است؛ به‌گونه‌ای که رشد اجاره‌بها از سطح ۴۰ درصد در سال گذشته به ۳۳.۴ درصد در آذرماه امسال کاهش یافته است. همچنین شاخص اجاره مسکن ما حاکی از آن است که در تهران، تورم نقطه‌ای اجاره که سال گذشته حدود ۳۰ درصد بود، در ابتدای امسال به ۳۶ درصد افزایش یافت اما در آذرماه با افت قابل توجه به سطح ۲۱.۶ درصد رسید. این روند نشان می‌دهد بازار اجاره در حال تجربه کاهش شتاب رشد است، هرچند همچنان فشار قیمتی بر مستاجران ادامه دارد.

کاهش محسوس حجم ساخت‌وساز در نیمه نخست امسال، به‌روشنی پرده از رکودی برمی‌دارد که نزدیک به دو سال است سایه سنگین خود را بر بازار مسکن گسترده کرده است. این افت فعالیت‌های عمرانی نه‌تنها نشانه‌ای از کندی سرمایه‌گذاری در بخش ساختمان است، بلکه به باور بسیاری از فعالان بازار، بیانگر آن است که این رکود هنوز در نیمه راه خود قرار دارد و چشم‌انداز خروج از آن چندان نزدیک به نظر نمی‌رسد. کارشناسان تأکید می‌کنند ادامه این روند می‌تواند پیامدهایی جدی برای عرضه واحدهای جدید، اشتغال در بخش ساختمان و حتی قیمت‌گذاری در بازار مسکن به همراه داشته باشد؛ چرا که کاهش تولید، فشار مضاعفی بر تقاضای انباشته وارد خواهد کرد و تعادل بازار را بیش از پیش برهم می‌زند.

بازار مسکن ایران در آستانه هفته‌های پایانی سال ۱۴۰۴ با موجی از نگرانی‌ها روبه‌روست؛ فعالان این حوزه هشدار می‌دهند که نوسانات ارزی، کاهش عرضه و فشار نقدینگی می‌تواند زمینه‌ساز جهش تازه‌ای در قیمت واحدهای مسکونی شود و بار دیگر دسترسی به خانه را برای بسیاری از خانوارها دشوارتر کند.

با اجرای سامانه‌های جدید ثبت قرارداد مانند «کاتب» و «خودنویس»، بازار اجاره مسکن وارد مرحله‌ای تازه از تنظیم‌گری شده است؛ مرحله‌ای که هدف آن افزایش شفافیت و امنیت حقوقی عنوان می‌شود، اما هم‌زمان پرسش‌هایی جدی درباره واکنش موجران و آینده قراردادهای اجاره به‌وجود آورده است.

گزارش تازه بانک مرکزی حاکی از آن است که بخش ساختمان در نیمه نخست امسال با رشد منفی مواجه شده؛ آماری که می‌تواند به‌عنوان هشداری جدی برای روند ساخت‌وساز شهری و حتی اجرای طرح‌های حمایتی دولت، به‌ویژه نهضت ملی مسکن تلقی شود.

افزایش بی‌سابقه هزینه‌های مسکن و کاهش قدرت خرید، نگرانی کارگران درباره تأمین سرپناه مناسب را به یکی از جدی‌ترین چالش‌های معیشتی سال‌های اخیر تبدیل کرده است؛ چالشی که نه‌تنها امنیت اقتصادی آنان را تهدید می‌کند، بلکه بر کیفیت زندگی و آینده خانواده‌های کارگری نیز سایه انداخته است.