تصمیم دولت برای حذف سه دهک بالای درآمدی از طرح کالابرگ الکترونیکی، بار دیگر بحث درباره نحوه اجرای سیاستهای حمایتی را به صدر مباحث اقتصادی کشور آورده است. هرچند کارشناسان، هدفمند شدن حمایتهای دولتی را اقدامی ضروری میدانند، اما معتقدند موفقیت چنین تصمیمی در گرو شناسایی دقیق جامعه هدف، تکمیل بانکهای اطلاعاتی و طراحی سیاستهای مبتنی بر مطالعات کارشناسی است؛ موضوعی که به اعتقاد یک اقتصاددان، در صورت بیتوجهی میتواند هم عدالت در توزیع منابع را زیر سؤال ببرد و هم به نارضایتی اجتماعی و کاهش اعتماد عمومی منجر شود.
اختلال در اجرای کالابرگ الکترونیکی وارد مرحله تازهای شده است؛ همزمان با توقف پذیرش کالابرگ در برخی فروشگاهها بهدلیل تأخیر در پرداخت مطالبات، مجلس با موضعی صریح وارد میدان شده و این اقدام را «خط قرمز» خود دانسته است. حالا دولت و فروشگاهها هر دو زیر ذرهبین قرار گرفتهاند؛ یکی برای تسویه مطالبات و دیگری برای جلوگیری از محروم شدن مردم از کالاهای اساسی.
بازنشستگانی که سالها حق بیمه پرداخت کردهاند، امروز در گرمای سوزان تابستان، با نفسهای بریده مقابل سازمان تأمین اجتماعی تجمع میکنند؛ از وعدههای بیسرانجام کالابرگ و حقوقی که حتی به نیمخط فقر هم نمیرسد تا نگرانی از موج تازه گرانی بنزین، روایت آنها تصویری از معیشتی است که هر روز دشوارتر از دیروز میشود.
یارانه نقدی همچنان به حساب میلیونها خانوار واریز میشود، اما بازنگری مستمر دهکبندی باعث شده احتمال حذف یا جابهجایی برخی مشمولان بیش از گذشته مطرح شود. تازهترین آمارها نشان میدهد تغییر در درآمد، دارایی، تراکنشهای بانکی و حتی تفکیک خانوار میتواند دهک اقتصادی را تغییر دهد؛ موضوعی که آگاهی از آن برای جلوگیری از قطع یارانه و ثبت بهموقع اعتراض اهمیت زیادی دارد.
در حالی که تورم همچنان از سرعت رشد درآمد خانوارها پیشی گرفته، بسیاری از کارشناسان معتقدند افزایش اعتبار کالابرگ به تنهایی نمیتواند گره معیشت مردم را باز کند. حالا پیشنهادها به سمت بستههای حمایتی مکمل رفته است؛ از کاهش هزینه درمان و قبوض گرفته تا حمایت از مستأجران و اشتغال، راهکارهایی که میتوانند بدون افزایش پرداخت نقدی، بخشی از فشار اقتصادی را از دوش خانوارها بردارند.
آمارهای جدید از پرداخت یارانه دهکهای چهارم تا نهم نشان میدهد با وجود افزایش چشمگیر تعداد سرپرستان خانوار در تیرماه، تعداد یارانهبگیران تقریباً بدون تغییر مانده است. همزمان، بار مالی دولت برای پرداخت یارانه این دهکها نیز نسبت به خردادماه تغییر محسوسی نداشته؛ موضوعی که از تغییر ترکیب خانوارهای مشمول و ثبات جمعیت یارانهبگیران حکایت دارد.
در حالی که اعتبار کالابرگ الکترونیکی همچنان در حساب خانوارهای مشمول فعال است، گزارشهای میدانی از توقف پذیرش این اعتبار در برخی فروشگاهها حکایت دارد. فروشندگان میگویند به دلیل پرداخت نشدن مطالباتشان، دیگر توان ادامه فروش کالابرگی را ندارند؛ موضوعی که میتواند دسترسی خانوارها به کالاهای اساسی را با چالش جدی روبهرو کند و اجرای این طرح حمایتی را وارد مرحلهای تازه از ابهام کند.
سفره خانوارهای کارگری زیر فشار تورم، هر روز کوچکتر میشود. در حالی که تازهترین آمارهای رسمی از ثبت تورم ۱۳۳.۹ درصدی در بخش خوراکیها و آشامیدنیها حکایت دارد، هزینه تأمین یک سبد غذایی نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است؛ وضعیتی که در کنار فاصله عمیق دستمزدها با هزینه واقعی معیشت، این پرسش را پررنگتر از همیشه مطرح میکند که آیا حمایتهایی مانند کالابرگ هنوز توان جبران این شکاف را دارند یا سفره کارگران وارد مرحلهای تازه از کوچک شدن شده است؟
هفت ماه از اجرای طرح کالابرگ یک میلیون تومانی میگذرد، اما وعده دولت برای افزایش اعتبار آن متناسب با تورم همچنان روی زمین مانده است. این در حالی است که تورم به سطوح بیسابقه رسیده، قیمت کالاهای اساسی جهش کرده و حتی آییننامه مصوب دولت نیز بر جبران افزایش قیمتها از طریق رشد اعتبار کالابرگ تأکید دارد؛ وعدهای که حالا با اظهارات تازه سخنگوی دولت درباره نبود «منابع پایدار» وارد مرحلهای تازه از ابهام شده است.
