گسترش نیوز: بحران کمآبی در ایران، علاوه بر فشار بر کشاورزی و صنایع، تأثیر مستقیم و ملموسی بر بازار مسکن و توسعه شهری گذاشته است. محدودیت منابع آب، ساخت پروژههای بزرگ مسکونی و صنعتی را با چالش مواجه کرده و بسیاری از سرمایهگذاران را از ادامه طرحها بازداشته است. حتی در شهرهایی که رشد جمعیت بالاست، محدودیت آب منجر به کاهش سرعت صدور پروانههای ساختمانی شده و سیاستهای شهری را تحت تأثیر قرار داده است.
در مناطق خشک و نیمهخشک کشور، از جمله استانهای مرکزی و شرق ایران، برخی پروژههای مسکن مهر و نهضت ملی با تأخیرهای طولانی مواجه شدهاند. مدیران شهری اعلام میکنند که بدون تأمین پایدار منابع آب، تکمیل این پروژهها غیرممکن خواهد بود و بسیاری از واحدها حتی پس از تکمیل، به دلیل کمبود خدمات زیرساختی، قابل سکونت نیستند.
کاهش سطح سفرههای آب زیرزمینی، افزایش تبخیر و تغییر الگوی بارشها، شرایطی ایجاد کرده که حتی در مناطقی که پروژهها از قبل آغاز شدهاند، نگرانیهای جدی در مورد تأمین آب وجود دارد. کارشناسان هشدار میدهند که بدون اصلاح قوانین مصرف و مدیریت منابع آب، توسعه شهری در بلندمدت غیرقابل دوام خواهد بود.
سرمایهگذاران بخش خصوصی در بسیاری از شهرها ترجیح میدهند پروژههای خود را به مناطقی منتقل کنند که تأمین آب پایدار دارند. این تغییر جهت، باعث افزایش تمرکز ساختوساز در برخی شهرهای ساحلی و پرآب شده و مناطق خشکتر را با رکود ساخت مواجه کرده است. علاوه بر این، پروژههای نیمهتمام به دلیل هزینههای بالای تأمین آب، نیمهکاره رها شدهاند.
سیاستهای تشویقی دولت برای سرمایهگذاری در حوزه مسکن نیز با محدودیت منابع آب محدود شده است. بسیاری از پروژهها در ابتدا با بودجه کافی شروع شدهاند، اما کمبود آب باعث افزایش هزینهها و کاهش سوددهی شده و برخی پیمانکاران را مجبور به توقف پروژهها کرده است. این شرایط به ویژه در مناطق شرقی و مرکزی کشور بیشترین تاثیر را گذاشته است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که ادامه این روند میتواند باعث کاهش رشد بازار مسکن و افزایش قیمت واحدهای مسکونی شود. کمبود آب به شکل غیرمستقیم، فشار مضاعفی بر قیمت زمین، هزینه ساخت و اجارهبها وارد میکند و از همین طریق رفاه شهری را تحت تأثیر قرار میدهد.
یکی دیگر از تأثیرات بحران آب، تغییر در الگوی شهرسازی است. بسیاری از طرحهای توسعه شهری، از جمله ایجاد شهرکهای مسکونی و صنعتی، به جای زمینهای خشک و کمآب، به مناطق با دسترسی به منابع آب منتقل میشوند. این موضوع باعث تغییر در ساختار جمعیتی و افزایش تمرکز جمعیت در مناطق محدود شده و فشار بر زیرساختهای شهری را افزایش میدهد.
شهرداریها و نهادهای برنامهریزی شهری مجبور شدهاند استانداردهای جدیدی برای مصرف آب در پروژههای جدید وضع کنند. استفاده از سیستمهای بازیافت آب، کاهش مصرف در فضای سبز و لولهکشیهای مدرن بخشی از این سیاستها هستند. با این حال، هزینه بالای اجرای این راهکارها، مانع از استفاده گسترده آنها شده و پروژهها همچنان با چالش کمبود آب مواجهاند.
به گفته متخصصان شهرسازی، توسعه پایدار بدون مدیریت منابع آب ممکن نیست. حتی پروژههایی که در حال حاضر در حال تکمیل هستند، در صورتی که منابع آب پایدار برای تأمین مصرف روزانه نداشته باشند، با مشکلات جدی مواجه خواهند شد و ممکن است در آینده قابل سکونت نباشند.
کمبود آب نه تنها بر پروژهها و سرمایهگذاریها تأثیر گذاشته، بلکه به مسائل اجتماعی نیز دامن زده است. خانوادهها و متقاضیان مسکن در مناطقی با کمبود آب مجبور به تغییر محل سکونت شدهاند یا با هزینههای بالای تأمین آب مواجه شدهاند. این موضوع نارضایتیهای شهری و فشار بر خدمات عمومی را افزایش داده است.
از طرف دیگر، افزایش هزینه ساخت و تأمین آب، باعث افزایش قیمت نهایی واحدهای مسکونی شده و دسترسی طبقات متوسط و پایین به مسکن را محدود کرده است. برخی مناطق حتی با کاهش جمعیت مواجه شدهاند، زیرا خانوادهها ترجیح میدهند به مناطقی با دسترسی بهتر به منابع آب مهاجرت کنند.
برنامهریزی بلندمدت برای توسعه شهری بدون در نظر گرفتن بحران آب، میتواند به ایجاد شهرهای نیمهخالی و پروژههای نیمهتمام منجر شود. این شرایط، علاوه بر خسارت اقتصادی، اعتماد عمومی نسبت به مدیریت شهری را نیز کاهش میدهد.
بحران آب و محدودیت منابع آبی در شهرهای بزرگ، طی سالهای اخیر به یکی از عوامل مهم تغییر الگوی سکونت در ایران تبدیل شده است. کاهش دسترسی به آب آشامیدنی، افزایش هزینه تأمین آب و فشار بر شبکههای شهری، زندگی در کلانشهرها را دشوارتر کرده و بسیاری از خانوارها را به بازنگری در سبک زندگی و انتخاب محل سکونت واداشته است.
در این میان، روستاها بهعنوان گزینهای با منابع طبیعی نسبی و امکان خودکفایی در برخی حوزهها، جذابیت تازهای یافتهاند. مهاجرت معکوس از شهر به روستا، اگرچه پیش از این تنها محدود به بازنشستگان یا علاقهمندان به زندگی سنتی بود، اکنون با انگیزهای اقتصادی و زیستمحیطی نیز شکل میگیرد.
این روند بهویژه در استانهایی که دسترسی به آب شرب و کشاورزی محدود شده، نمود بیشتری دارد. خانوادهها ترجیح میدهند به مناطقی کوچکتر و کمفشارتر بروند، جایی که امکان استفاده از منابع آب محلی، تولید مواد غذایی و زندگی با هزینه کمتر فراهم باشد. با این حال، این مهاجرت معکوس چالشهای خود را دارد؛ بسیاری از روستاها زیرساختهای کافی ندارند، مدارس و خدمات بهداشتی محدود است و سرمایهگذاری در مسکن و اشتغال هنوز با استانداردهای مدرن فاصله دارد. از این رو، اگر این جریان ادامه یابد، نیاز به برنامهریزی دقیق و حمایت از زیرساختهای روستایی بیش از پیش احساس میشود.
کارشناسان معتقدند که برای مواجهه با بحران آب در حوزه ساختوساز، باید سیاستهای جامع و بلندمدت تدوین شود. سرمایهگذاری در فناوریهای کاهش مصرف آب، استفاده از منابع جایگزین و بازیافت آب، اصلاح شبکههای فرسوده و ایجاد زیرساختهای پایدار، ضروری است.
همچنین، مشارکت بخش خصوصی و ایجاد مشوقهای مالی برای پروژههای پایدار میتواند روند توسعه شهری را بهبود دهد. در عین حال، آموزش شهروندان و پیمانکاران برای مدیریت مصرف آب نقش تعیینکنندهای در موفقیت این سیاستها خواهد داشت.
در نهایت، ایران با برخورداری از منابع طبیعی و ظرفیتهای شهری گسترده، میتواند با اصلاح ساختاری و مدیریت صحیح آب، بحران موجود را به فرصتی برای توسعه پایدار تبدیل کند. اما ادامه روند فعلی، خطر توقف پروژهها، رکود بازار مسکن و نارضایتی اجتماعی را در پی خواهد داشت.
در صورت تمایل به پیگیری اخبار روز حوزه مسکن و آخرین تحولات در بازار اجاره، سرویس راه و مسکن پایگاه خبری گسترش نیوز را دنبال کنید.
