روز جهانی رادیو (World Radio Day) مناسبتی بینالمللی است که با هدف تأکید بر نقش رادیو در آگاهیبخشی، آزادی بیان و دسترسی برابر به اطلاعات نامگذاری شده است. یونسکو با انتخاب این روز، رادیو را بهعنوان رسانهای ارزان، فراگیر و مقاوم در شرایط بحرانی معرفی میکند.
کشف امواج رادیویی به اواخر قرن نوزدهم بازمیگردد؛ زمانی که هنریش هرتز پس از کشف امواج الکترومغناطیسی، موفق شد وجود امواج رادیویی را اثبات کند. این امواج در بازه فرکانسی ۳۰ هرتز تا ۳۰۰ گیگاهرتز فعالیت دارند و از طریق فرستنده (Transmitter) ارسال و توسط گیرنده (Receiver) دریافت میشوند.
نخستین قطعه کاربردی مرتبط با رادیو، یعنی کنداکتور رادیویی، توسط دانشمند فرانسوی ادوارد برانلی ساخته شد. با پیشرفت این فناوری، رادیو بهسرعت به یکی از اصلیترین ابزارهای ارتباط جمعی در جهان تبدیل شد؛ آن هم در دورانی که هنوز خبری از تلویزیون و اینترنت نبود.
پیش از ظهور تلویزیون، نمایشهای رادیویی و تئاترهای صوتی نقش مهمی در سرگرمی و آموزش مردم داشتند. حتی امروز هم، رادیو بهصورت بیسیم و باسیم در انتقال اخبار، برنامههای فرهنگی و اطلاعرسانی فوری نقش کلیدی ایفا میکند.
فناوری امواج رادیویی، پایهگذار بسیاری از ابزارهای مدرن امروزی است؛ از گوشیهای هوشمند، لپتاپها و پرینترها گرفته تا سیستمهای مخابراتی، ماهوارهها و حتی مایکروویو. همین گستردگی کاربرد باعث شد یونسکو در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۰ روز جهانی رادیو را نامگذاری کند.
🔹 اولین جشن رسمی روز جهانی رادیو:
📅 ۱۳ فوریه ۲۰۱۲
در سال ۲۰۲۱، همزمان با تلاش برخی حکومتها در برمه، کوبا و منطقه تیگری اتیوپی برای قطع اینترنت، رادیو بار دیگر قدرت خود را نشان داد. شبکههای وابسته به آژانس رسانههای جهانی ایالات متحده (USAGM) توانستند با افزایش ساعات پخش، اطلاعات حیاتی را به زبانهای محلی به مردم برسانند.
طبق آمار رسمی، بیش از ۱۴۲ میلیون نفر در سال ۲۰۲۱ هر هفته اخبار خود را از طریق این شبکههای رادیویی دریافت کردند.
این رسانهها با وجود حمایت مالی دولت آمریکا، استقلال تحریریه دارند و برای کشورهایی با دسترسی محدود به رسانههای آزاد برنامه پخش میکنند.
نخستین برنامه رسمی رادیو صدای آمریکا در سال ۱۹۴۲ توسط **ویلیام ** از نزدیکی نیویورک پخش شد؛ رسانهای که در اوج جنگ جهانی دوم، پیام خود را با این جمله معروف آغاز کرد:
«خبر ممکن است خوب باشد یا بد؛ ما حقیقت را به شما خواهیم گفت.»
