ایران روی ۳ شریک اصلی خود حساب ویژه باز کرد

گسترش نیوز: تازه‌ ترین آمارهای تجاری ایران نشان می‌دهد که روابط اقتصادی کشور با جهان بیش از پیش بر چند شریک محدود متمرکز شده و این تمرکز، هم فرصت و هم چالش‌های خاص خود را به همراه دارد.چین با حجم مبادلات ۳۲.۴ میلیارد دلار و سهم ۲۶ درصدی از کل تجارت ایران، بزرگ‌ ترین شریک اقتصادی تهران محسوب می‌شود. این عدد به وضوح نشان می‌دهد که تهران در دوران تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی، به شدت به بازارهای آسیایی و به ویژه شرق آسیا وابسته شده است. صادرات نفت و فرآورده‌های پتروشیمی، محصولات صنعتی و مواد اولیه به چین بخش عمده‌ای از تجارت خارجی ایران را شکل می‌دهد و روابط دو کشور طی سال‌های اخیر تحکیم قابل توجهی یافته است.

امارات و ترکیه؛ پل‌های ارتباطی ایران با جهان

پس از چین، امارات متحده عربی با حجم تجارت ۲۸.۲ میلیارد دلار و سهم ۲۲.۶ درصدی، در جایگاه دوم قرار دارد. نقش امارات فراتر از همسایگی جغرافیایی و روابط تاریخی است؛ این کشور با بهره‌گیری از زیرساخت‌های مالی و لجستیکی پیشرفته، به نقطه‌ای حیاتی برای جریان تجارت ایران بدل شده است. بسیاری از کالاهای ایرانی از طریق بنادر امارات به بازارهای جهانی منتقل می‌شوند و این کشور به نوعی پل ارتباطی تهران با سایر اقتصادهای جهان عمل می‌کند.

ترکیه با حجم تجارت ۱۷.۳ میلیارد دلار و سهم ۱۳.۹ درصدی، جایگاه سوم را به خود اختصاص داده و روابط اقتصادی ایران و ترکیه طی سال‌های اخیر رشد چشمگیری نشان داده است. همکاری‌های دو کشور در حوزه انرژی، پتروشیمی، کالاهای صنعتی و کشاورزی نه تنها حجم تجارت را افزایش داده، بلکه موقعیت ایران در بازارهای منطقه‌ای را تقویت کرده است.

عراق، اروپا و شرکای منطقه‌ای

عراق با ۱۲.۳ میلیارد دلار و سهم نزدیک به ۱۰ درصد، یکی از شرکای سنتی ایران به شمار می‌رود. صادرات کالاهای مصرفی، مواد غذایی، مصالح ساختمانی و محصولات صنعتی به عراق بخش مهمی از تجارت خارجی ایران را تشکیل داده و نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات فرهنگی و پیوندهای اجتماعی عمیق، این کشور را به بازاری پایدار و همیشگی برای کالاهای ایرانی تبدیل کرده است.

اتحادیه اروپا با حجم ۶.۷ میلیارد دلار و سهم ۵.۴ درصد، همچنان شریک مهمی برای ایران به حساب می‌آید. با وجود محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، تقاضای اروپا برای محصولات نفتی، پتروشیمی و برخی کالاهای صنعتی ایران ادامه یافته و هرگونه بهبود روابط سیاسی و اقتصادی می‌تواند مسیرهای جدیدی برای افزایش حجم تجارت ایران با این بلوک ایجاد کند.

شرکای دیگر مانند هند با ۳.۶ میلیارد دلار، پاکستان با ۳ میلیارد دلار، روسیه با ۲.۵ میلیارد دلار، افغانستان با ۲.۴ میلیارد دلار و عمان با ۲.۳ میلیارد دلار، سهم کمتری از تجارت ایران دارند، اما در حوزه‌های انرژی، محصولات کشاورزی و کالاهای مصرفی نقش مؤثری ایفا می‌کنند.

تمرکز بالای تجارت ایران بر چند کشور محدود، به طوری که سه شریک اصلی—چین، امارات و ترکیه—در مجموع بیش از ۶۲ درصد از کل تجارت کشور را شکل می‌دهند، هم فرصت‌های مستمر و قابل پیش‌بینی فراهم کرده و هم اقتصاد ایران را در برابر نوسانات سیاسی و اقتصادی این کشورها آسیب‌پذیر کرده است.

سخن پایانی

در مجموع، آمارهای اخیر نشان می‌دهد ایران مسیر خود را در تقویت تجارت با کشورهای همسایه و شرکای آسیایی ادامه داده و با وجود محدودیت‌های بین‌المللی، توانسته کانال‌های مطمئن برای صادرات و واردات کالا ایجاد کند. این روند به ویژه در حوزه‌های انرژی، پتروشیمی و کالاهای مصرفی پررنگ بوده و چشم‌انداز تجارت ایران در سال‌های آینده، با توجه به توافقات منطقه‌ای و رشد بازارهای آسیایی، امیدوارکننده به نظر می‌رسد.