یکی از مزیتهای مهم مسکن استیجاری، کاهش مهاجرت اجباری خانوارهای کمدرآمد به حاشیه شهرها و سکونتگاههای غیررسمی است. وقتی اجارهبهای متناسب با سطح درآمد تنظیم شود، خانوارها میتوانند در محدودههای شهری با دسترسی مناسب به خدمات آموزشی، درمانی و حملونقل باقی بمانند؛ موضوعی که بهطور مستقیم بر کیفیت زندگی و سرمایه اجتماعی آنها اثر میگذارد.
در سالهای اخیر، بازار اجاره در ایران به یکی از بیثباتترین بخشهای اقتصاد خانوار تبدیل شده و سهم اجاره از هزینههای ماهانه در برخی دهکها به بیش از نیمی از درآمد رسیده است. مسکن استیجاری میتواند با افزایش عرضه هدفمند واحدهای اجارهای، نقش ضربهگیر در برابر شوکهای قیمتی ایفا کند و مانع از جهشهای ناگهانی نرخ اجاره شود.
از منظر سیاستگذاری، این طرح همچنین ابزار مؤثری برای هدایت سرمایههای دولتی و شبهدولتی به سمت تولید مسکن مصرفی است، نه سوداگری. وقتی دولت یا نهادهای عمومی متولی ساخت و بهرهبرداری از واحدهای استیجاری باشند، اولویت به کاربری اجتماعی داده میشود و منطق سود کوتاهمدت جای خود را به منطق رفاه عمومی میدهد.
مسکن استیجاری صرفاً یک سیاست اقتصادی نیست، بلکه پیامدهای اجتماعی گستردهای دارد. ثبات در محل سکونت، احتمال ترک تحصیل کودکان، جابهجاییهای مکرر شغلی و فرسایش روابط اجتماعی را کاهش میدهد و زمینه را برای شکلگیری حس تعلق و امنیت روانی در میان اقشار آسیبپذیر فراهم میکند.
در نهایت، موفقیت طرح مسکن استیجاری وابسته به طراحی دقیق نظام حمایتی، شفافیت در تخصیص واحدها و تداوم منابع مالی است. اگر این طرح بهصورت پایدار و هدفمند اجرا شود، میتواند به یکی از ستونهای اصلی سیاست مسکن در ایران تبدیل شود و بهجای وعده تملک دور از دسترس، راهکاری عملی برای تأمین حداقل حق مسکن برای دهکهای پایین ارائه دهد.
یک مقام مسئول در وزارت راه و شهرسازی از امکان ثبت نام برای مسکن استیجاری تا پایان امسال خبر داد و گفت: متقاضیان باید دارای دو شرط مهم دهک بندی و مدت زمان ازدواج را داشته باشند.
احسان مسعودی، مشاور معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی در پاسخ به این سوال که در دور جدید ثبت نام نهضت ملی مسکن در سامانه تم آیا مجردها هم امکان ثبت نام را دارند، اظهار داشت: مجردها هم امکان ثبت نام دارند و خانمها با سن بالای ٣۵ سال مجرد و آقایان با سن بالای ۴۵ سال مجرد میتوانند در سامانه تم برای تقاضای نهضت ملی مسکن ثبت نام کنند.
وی همچنین درباره تعیین تکلیف متقاضیانی که قبلاً ثبت نام و تایید شدهاند، اما تا کنون آورده اولیه را نپرداختند، گفت: توصیه به متقاضیان این است که اگر جزو دهکهای یک تا چهارم و تحت پوشش نهادهای حمایتی هستند؛ از آنجایی که دولت اعم از سازمان برنامه و بودجه و وزارت راه و شهرسازی بستههای حمایتی ویژه برای این دهکها در نظر گرفتهاند، به هیچ وجه انصراف ندهند و قرار نیست این متقاضیان را حذف کنیم، چراکه هدف اصلی وزارت راه و شهرسازی خانهدار کردن این دهکها و خانوارها است.
مشاور معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی افزود:، اما برای دهکهای بالای ۴ که آورده اولیه را نپرداختند و قصد انصراف را دارند، تمهیداتی در نظر گرفته شده که متولی این امر یعنی وزارت راه و شهرسازی بتوانند این واحد را تملک کنند.
مسعودی ادامه داد: تاکید داریم که فعلا برنامهای برای حذف متقاضیانی که آورده اولیه را نپرداختند را نداریم، اما متقاضیان باید تعهدات مالی خود را انجام دهند چراکه تاخیر در رفع تعهدات مالی منجر به اثرگذاری تورم بر قیمت نهایی ساخت آن واحد مسکونی میشود و ناچاراً قیمتها افزایش پیدا میکند و این روند حتی ممکن است منجر به توقف در ساخت شود.
وی همچنین از آغاز ثبت نام برای مسکن استیجاری تا پایان امسال خبر داد و گفت: متقاضیان مسکن استیجاری هم برای ثبت نام باید به سامانه تم مراجعه کنند که بستر آن هم آماده شده است و طبق برنامهریزیهای صورت گرفته، ثبت نام برای درخواست مسکن استیجاری تا پایان سال انجام خواهد شد.
مشاور معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی درباره شرایط ثبت نام اظهار داشت: اولویت در مسکن استیجاری با زوجهای دهک یک تا ۶ است که در ۵ سال اخیر ازدواج کرده باشند.
