موضوع تأمین مسکن محرومان و گروههای کمدرآمد از اهمیت ویژهای در تمامی جوامع و بهویژه جوامع اسلامی برخوردار است. در طرحهای مسکن حمایتی اخیر مانند مسکن مهر و نهضت ملی مسکن، شاهد آن بودهایم که بسیاری از محرومان علیرغم تمایل به بهرهمندی از این طرحها، به دلیل مشکلات مالی قادر به پرداخت هزینههای مربوطه نبودهاند و در برخی موارد حتی امتیاز خود را به فروش رساندهاند.
این در حالی است که بسیاری از این افراد حتی قادر به پرداخت اجارهبها نیستند و با مشکلات جدی در زمینه تأمین مسکن مواجهاند. این وضعیت نشاندهنده ضرورت توجه ویژه به مسکن محرومان است و بدون شک، توجه به مسکن محرومان و رفع مشکلات آنان میتواند گام مؤثری در جهت کاهش مشکلات اجتماعی و اقتصادی جامعه و ارتقای سطح رفاه و آسایش گروههای کمدرآمد باشد.
در این راستا، وزارت راه و شهرسازی با همکاری سازمان برنامه و بودجه، برنامه عملیاتی تأمین مسکن محرومان را تدوین کرده است. این برنامه با هدف ارائه راهحلهای عملیاتی و پایدار برای رفع نیازهای مسکن محرومان، شامل ارائه تسهیلات مالی ویژه و اجرای برنامههای حمایتی خاص برای اقشار آسیبپذیر تهیه شده است.
گروههای هدف برنامه عملیاتی حمایت از مسکن محرومان، شامل اقشار آسیبپذیر و کمدرآمد جامعه هستند و موارد زیر را دربرمیگیرند:
مددجویان تحت پوشش نهادهای حمایتی (کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی) ثبتنامشده در سامانه وزارت راه و شهرسازی و دارای پروژه
سایر متقاضیان واقع در دهکهای درآمدی ۱ تا ۴ فاقد پوشش نهاد حمایتی، ثبتنامشده در سامانه وزارت راه و شهرسازی و دارای پروژه
متقاضیان پروژههای مسکن خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی و پروژههای بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ـ خارج از سامانه وزارت راه و شهرسازی
روش اجرای حمایت از مسکن محرومان به سه محور اصلی تقسیم میشود: کمک به خرید مسکن شخصی، کمک به تکمیل و بهرهبرداری واحدهای شروعشده و آغاز پروژههای جدید. از طریق این روشها، وزارت راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه، نهادهای حمایتی، نهادهای عمومی غیردولتی و خیرین مسکنساز، حمایتهای لازم را برای محرومان فراهم خواهند کرد تا بتوانند به مسکن مناسب دست یابند.
برنامه تأمین منابع مالی مورد نیاز برای برنامه حمایت از مسکن محرومان، در آخرین جلسه شورای عالی مسکن ارائه و تصویب شد که بر اساس آن، منابع مورد نیاز از طریق:
۱- بودجه عمومی توسط سازمان برنامه و بودجه بهصورت بلاعوض.
۲- منابع نهادهای حمایتی (کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی).
۳- وزارت راه و شهرسازی از محل تهاتر اراضی با پیمانکاران پروژههای مسکن محرومان در قالب تسهیلات بدون سود و بلندمدت.
۴- منابع نهادهای عمومی غیردولتی مانند بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، بنیاد مستضعفان و ستاد اجرایی فرمان امام (ره) و همچنین کمکهای خیرین و سایر بخشهای غیردولتی تأمین میشود.
این تنوع در منابع مالی، علاوه بر ایجاد امکان پایداری و استمرار برنامههای حمایت از مسکن محرومان، زمینه تجمیع و توزیع مناسب منابع تخصیصی را فراهم میکند. برنامه اجرایی کمک به تأمین مسکن محرومان در دو فاز طراحی شده است.
تمرکز فاز اول این برنامه در سال ۱۴۰۴ بر تکمیل و بهرهبرداری از پروژههای دارای پیشرفت فیزیکی بالاتر از ۷۰ درصد مربوط به مددجویان نهادهای حمایتی و پروژههای دارای پیشرفت فیزیکی بالاتر از ۹۰ درصد مربوط به سایر متقاضیان واقعی در چهار دهک اول درآمدی فاقد پوشش نهاد حمایتی است.
همچنین در این سال، برای حدود ۴ هزار متقاضی که دارای پروژههای راکد با هزینه تمامشده بالا هستند، تخصیص تسهیلات و کمک بلاعوض جهت کمک به خرید مسکن برنامهریزی شده است.
روش اجرای این فاز به شرح ذیل است:
۱. کمک به خرید مسکن برای مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی که دارای پروژههای راکد با پیشرفت کمتر از ۲۰ درصد هستند.
۲. کمک به تکمیل پروژههای تخصیصی به مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی که دارای پروژههای با پیشرفت بالای ۶۰ درصد هستند.
۳. کمک به تکمیل پروژههای تخصیصی به متقاضیان چهار دهک اول فاقد پوشش نهاد حمایتی که پیشرفت بالای ۹۰ درصد دارند.
۴. کمک به تکمیل پروژههای مسکن محرومان نهادهای حمایتی که خارج از سامانه وزارت راه و شهرسازی هستند و پیشرفت بالای ۷۰ درصد دارند.
در این فاز با هدف تأمین سرپناه و بهرهبرداری از واحدهای تخصیصی به گروههای هدف این برنامه، کمکهای مالی از سوی دستگاهها و نهادها مطابق برنامه مالی مصوب تخصیص خواهد یافت و این حمایتها در قالب روشهای اجرایی زیر صورت میپذیرد:
۱. کمک به خرید مسکن برای مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی که دارای پروژههای راکد با پیشرفت کمتر از ۲۰ درصد هستند.
۲. کمک به تکمیل پروژههای تخصیصی به مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی که پیشرفت بالای ۷۰ درصد دارند.
۳. کمک به تکمیل پروژههای مسکن دهکهای درآمدی ۱ تا ۴ فاقد پوشش نهاد حمایتی که پیشرفت بالای ۹۰ درصد دارند.
۴. کمک به تکمیل پروژههای مسکن محرومان نهادهای حمایتی که خارج از سامانه وزارت راه و شهرسازی هستند و پیشرفت بالای ۷۰ درصد دارند.
وزارت راه و شهرسازی امیدوار است با اجرای برنامه کمک به تأمین مسکن محرومان، بتواند اقدامی مؤثر در جهت ایجاد رفاه و عدالت اجتماعی برای محرومان، گروههای کمدرآمد و نیازمند حمایت در بخش مسکن انجام دهد.
