نماگر دماسنج مسکن، نسبت P به R، دو پیام از وضعیت فعلی و آینده بازار آپارتمان‌های تهران مخابره می‌کند. نسبت قیمت به اجاره که سال ۱۴۰۲ به «قله جدید» رسیده بود، اکنون ۱۷.۹ شده که از میانگین تاریخی آن کمتر است. این عدد، تخلیه حباب قیمت‌هارا تایید می‌کند.

روند خرید و فروش آپارتمان در تهران در حالی رو به افزایش گذاشته که تغییر محسوسی در سطح قیمت‌ها دیده نمی‌شود. این ثبات نسبی در بازار مسکن، با وجود رشد معاملات، در شرایطی رخ می‌دهد که ارزش دلاری ملک همچنان پایین‌تر از میانگین تاریخی خود قرار دارد. همین تناقض، پرسشی جدی را پیش روی تحلیلگران قرار داده است: چرا بازار مسکن برخلاف انتظار، نتوانسته عقب‌ماندگی خود را نسبت به سایر بازارهای دارایی جبران کند؟ بررسی‌های انجام‌شده بر پایه میانگین قیمت‌های ثبت‌شده در آذرماه و مقایسه بازدهی هفت بازار اصلی دارایی، نشان می‌دهد که پاسخ این پرسش در ترکیب پیچیده‌ای از عوامل اقتصادی نهفته است؛ عواملی که مانع از هم‌راستایی کامل بازار مسکن با روندهای تورمی در بازارهای موازی شده‌اند.

بازار مسکن ایران در آستانه ورود به مرحله‌ای تازه از رکود تورمی قرار گرفته است؛ وضعیتی که همزمان با کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش هزینه ساخت‌وساز، آینده قیمت خانه را مبهم و پرچالش کرده است.

در وضعیت کنونی، بازارهای موازی مسکن مانند ارز، طلا و بورس با سرعت قابل توجهی در حال رشد هستند و نقدینگی سرگردان به سمت این بازارها هدایت می‌شود. بازار مسکن، که سال گذشته سهم قابل‌توجهی از تورم را پیش‌خور کرده بود، اکنون با جهش‌های پی‌درپی قیمت و فشار روانی گسترده مواجه است؛ شرایطی که هم از نظر سرمایه‌گذاری و هم از نگاه مصرف‌کنندگان عادی، خرید خانه را به امری تقریباً دست‌نیافتنی تبدیل کرده و جذابیت این بازار برای سرمایه‌گذاران خرد و حتی متوسط کاهش یافته است.

بازار مسکن ایران در آستانه ورود به چرخه‌ای پیچیده از رکود تورمی قرار گرفته است؛ وضعیتی که همزمان با کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش هزینه ساخت، نگرانی‌ها درباره جهش دوباره قیمت‌ها را تشدید کرده و چشم‌انداز آینده این بازار را مبهم ساخته است.

این روزها همزمان با جهش نرخ ارز، بازار مسکن نیز نشانه‌هایی از تغییر رفتار متقاضیان را بروز داده است. افزایش مراجعه به دفاتر املاک در مناطق مختلف تهران، به‌ویژه در جنوب شهر، نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران و خریداران واقعی تلاش دارند دارایی‌های خود را از بازارهای موازی خارج کرده و به ملک تبدیل کنند. در همین حال، رئیس اتحادیه مشاوران املاک اعلام کرده است که قیمت واحدهای کوچک‌متراژ در جنوب تهران طی هفته‌های اخیر تا حدود ۵ میلیون تومان در هر متر رشد داشته؛ موضوعی که بیانگر حساسیت بالای این بخش از بازار نسبت به نوسانات ارزی است.

نایب‌رئیس دوم اتحادیه مشاوران املاک اعلام کرد که نوروز امسال عامل تعیین‌کننده در بازار مسکن نخواهد بود؛ بلکه این قدرت خرید مردم است که مسیر معاملات را مشخص می‌کند. او با اشاره به آرامش نسبی بازار و کاهش شفافیت اطلاعات، تأکید کرد نقش اصلی در تحولات پیش‌رو بر عهده توان مالی متقاضیان خواهد بود.

عملکرد شبکه بانکی در حوزه پرداخت وام‌های مسکن بیشتر از آنچه شبیه «تامین مالی بازار مسکن و صنعت ساختمان» باشد، به رویه نامتعارف «تامین مالی مسکن بانک‌ها» شباهت پیدا کرده‌است.

در سه هفته اخیر، قیمت مسکن تقریباً ثابت مانده و تنها رشدی کمتر از یک درصد نسبت به میانگین آبان‌ماه داشته است؛ با این حال، حجم معاملات با جهشی قابل توجه همراه بوده و نشان از تحرک تازه‌ای در بازار دارد. طبق داده‌های شاخص اختصاصی تحریریه ما، میانگین قیمت هر مترمربع واحد مسکونی در ۲۱ روز ابتدایی آذرماه به ۱۰۸.۵ میلیون تومان رسیده است.

حرکت صعودی قیمت مسکن همگام با افزایش نرخ ارز و طلا آغاز شده و گزارش‌های تازه از معاملات اخیر نشان می‌دهد که بهای ملک در بازه‌ای بین ۵ تا ۷ درصد رشد داشته است. نوسانات ارزی و جهش قیمت طلا، اثر مستقیم خود را بر بازار مسکن گذاشته‌اند؛ هرچند سرعت افزایش در این بخش به اندازه بازارهای موازی نیست، اما نشانه‌های گرانی در قراردادهای قطعی کاملاً مشهود است.

توجه دولت به نیازهای اساسی کارمندان، به‌ویژه در حوزه مسکن، به یکی از مهم‌ترین موضوعات رفاهی و اجتماعی تبدیل شده است؛ اقدامی که می‌تواند نه‌تنها کیفیت زندگی کارکنان را ارتقا دهد، بلکه اعتماد عمومی به سیاست‌های حمایتی دولت را نیز تقویت کند.

تأمین مسکن برای دهک‌های پایین جامعه به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اجتماعی و اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که توجه جدی مجلس و دولت را می‌طلبد تا با سیاست‌گذاری‌های پایدار و اجرای طرح‌های عملی، امید خانه‌دار شدن اقشار کم‌درآمد دوباره زنده شود.

دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان با بیان این‌که مسکن سانتی‌متری دردی از مردم دوا نمی‌کند، گفت: شرایط حاکم بر ضوابط و مقررات طی ۲۰ سال اخیر، مسکن را در غل و زنجیر کرده است.

بازار مسکن ایران مدت‌هاست در رکود عمیق به سر می‌برد؛ جایی که کاهش حجم معاملات با روند صعودی قیمت‌ها همزمان شده است. تحلیلگران معتقدند بازگرداندن رونق به این بازار نیازمند اقداماتی هم‌زمان در سطح سیاست‌های کلان اقتصادی و تدابیر داخلی است.

بازار مسکن تهران در هفته گذشته سیگنالی متفاوت از ماه‌های اخیر ارسال کرد؛ جایی که به‌جای رشدهای فرساینده یا رکود سنگین، یک «افت محسوس» در میانگین قیمت فایل‌های عرضه‌شده به چشم آمد. کاهش ۲درصدی سطح قیمت‌ها، اگرچه کوچک به‌نظر می‌رسد، اما می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رفتار عرضه‌کنندگان و نزدیک‌شدن بازار به فاز تعدیل باشد.

سیاست مسکن در ایران طی سال‌های طولانی تقریباً فقط یک مسیر را دنبال کرده است: خانه‌دار کردن مردم از طریق ساخت‌وساز دولتی و تمرکز بر مسکن ملکی. هرچند گاهیُ مثلاً در میانه دهه ۹۰—ابتکارهایی مانند وام خرید خانه اول مطرح شد، اما با جهش قیمت‌ها و تغییر دولت‌ها خیلی زود از بین رفت. با این حال، تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که رفاه سکونتی فقط با مالکیت خانه محقق نمی‌شود و مدل‌های متنوع‌تری برای تامین مسکن وجود دارد که می‌تواند بار مالی و فشار اقتصادی را از دوش خانوارها بردارد.

بازار مسکن در پایتخت و کلان‌شهرها همچنان در مسیر افزایش بی‌وقفه قیمت‌ها حرکت می‌کند؛ به‌گونه‌ای که قدرت خرید خانوارهای متوسط با فاصله‌ای چشمگیر از رشد قیمت‌ها عقب مانده و بسیاری از خانواده‌ها ناچارند بیش از نیمی از درآمد ماهانه خود را صرف اجاره یا خرید مسکن کنند. کارشناسان هشدار می‌دهند اگر روند فعلی ادامه یابد، این شکاف میان درآمد و هزینه مسکن نه تنها به فشار اقتصادی بر خانوارها دامن می‌زند، بلکه می‌تواند ثبات بازار و سرمایه‌گذاری در بخش مسکن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

نماینده کارگران در شورای‌عالی کار با لحنی تند از بی‌توجهی دولت به به‌روزرسانی حق مسکن انتقاد کرده و می‌گوید سیاست‌های کنونی عملاً این مزیت مزدی را در حالت «انجماد» نگه داشته است. به اعتقاد او، دولت نه‌تنها در ایجاد امکان دسترسی کارگران به سرپناهی مناسب توفیقی نداشته، بلکه با بی‌عملی در حوزه حمایت‌های مسکنی، بسیاری از خانواده‌های کارگری را ناچار کرده به‌سمت واحدهای غیراستاندارد و خانه‌های قدیمی و فرسوده بروند؛ جایی که کیفیت زندگی، امنیت سازه‌ای و سطح خدمات شهری حداقلی است.

افزایش بی‌رویه قیمت مسکن یکی از جدی‌ترین چالش‌های اقتصادی کشور است که به طور مستقیم بر قدرت خرید خانوارها و ثبات اقتصادی اثر می‌گذارد.

آلودگی هوا در تهران به یک بحران جدی تبدیل شده است که نه تنها سلامت شهروندان را تهدید می‌کند، بلکه تأثیرات عمیقی بر بازار مسکن پایتخت نیز گذاشته است. با افزایش نگرانی‌ها در مورد کیفیت هوا، خانواده‌ها و سرمایه‌گذاران به دنبال مناطقی با هوای پاک‌تر هستند، که این امر منجر به تغییرات قابل توجهی در تقاضا و قیمت مسکن در مناطق مختلف تهران شده است. کارشناسان بر این باورند که ادامه این روند می‌تواند نابرابری‌های بیشتری در دسترسی به مسکن سالم و مناسب ایجاد کند.