در سال‌های اخیر، با تداوم روند صعودی تورم و کاهش روزافزون قدرت خرید مردم، تأمین نیازهای اساسی زندگی برای بسیاری از خانوارها به چالشی جدی بدل شده است. در حالی که سفره مردم هر روز کوچک‌تر می‌شود و اقلامی مانند گوشت، لبنیات و حتی میوه برای بسیاری به کالاهای لوکس تبدیل شده‌اند، هزینه مسکن همچون هیولایی بی‌رحم بخش عمده‌ای از درآمد خانوارها را می‌بلعد و عملاً فرصتی برای تأمین سایر نیازهای حیاتی باقی نمی‌گذارد.

پس از یک وقفه حدوداً دو هفته‌ای در روند معاملات مسکن در پایتخت که ناشی از نوعی بلاتکلیفی و رکود مقطعی در تصمیم‌گیری خریداران و فروشندگان بود، اکنون داده‌های تازه از بازار مسکن تهران حاکی از یک تحول قابل‌توجه است: تعداد فایل‌های فروش با قیمت‌های غیرواقعی و به‌اصطلاح نجومی، به شکل محسوسی کاهش یافته است.

این گزارش به بررسی وضعیت بازار مسکن و هزینه خرید آپارتمان در مناطق مختلف ایران می‌پردازد. سؤالی که در متن مطرح شده، به نوعی بازتاب‌دهنده مشکلات و چالش‌های اقتصادی جامعه است. در واقع، این سؤال به طور غیرمستقیم نشان می‌دهد که با توجه به افزایش قیمت‌ها و مشکلات اقتصادی، برای خرید حتی یک متر مربع از آپارتمان‌های نسبتاً معمولی (مانند آپارتمان‌های پنج سال ساخت) در این مناطق، مردم باید مدت زمان طولانی‌تری کار کنند.

یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های اقتصادی خانوارها در آغاز سال ۱۴۰۴، آینده بازار مسکن است. این بازار که به‌طور تاریخی همواره به عنوان محرک تورم و یکی از گزینه‌های اصلی سرمایه‌گذاری در ایران شناخته می‌شود، در ماه‌های اخیر با کاهش فعالیت‌ها و رکود نسبی مواجه بوده است. اما پرسش اساسی این است که آیا قیمت مسکن در سال جاری همچنان روند افزایشی خواهد داشت یا به ثبات می‌رسد؟

امروز شاید تنها با دو گرم طلا بتوان نهایتاً یک جفت کفش برند یا ساعتی نیمه‌لوکس خرید؛ اما اگر به سال ۱۳۷۶ بازگردیم، روایت ارزش طلا کاملاً متفاوت است. در آن دوران، همین مقدار طلا قدرت خرید بسیار بیشتری داشت و می‌توانست بخشی از هزینه‌ جهیزیه، یا حتی پیش‌پرداخت یک واحد مسکونی کوچک را پوشش دهد. تفاوت فاحش ارزش طلا در گذر زمان، تصویری گویا از سقوط قدرت خرید و جهش سرسام‌آور قیمت‌ها در اقتصاد ایران است.

بازار مسکن در سال گذشته دوران رکود عمیقی را تجربه کرد؛ رکودی که ناشی از ترکیب عوامل مختلف اقتصادی و اجتماعی بود. رشد مداوم و چشمگیر قیمت‌ها در کنار کاهش مستمر قدرت خرید مردم، شرایطی را رقم زد که عملاً تقاضای مصرفی در بازار به حاشیه رانده شد و بسیاری از خانوارها دیگر توان ورود به این بازار را نداشتند.

اقتصا ۱۰۰- تعداد واحدهای مسکونی کوچک (زیر ۵۵ مترمربع) در بازار فروش مسکن قابل توجه است. همچنین، این واحدهای نقلی در مناطق شرقی، غربی و جنوبی تهران تقریباً به یک میزان یافت می‌شوند.

افزایش قیمت مسکن و وام‌های ناکافی، خرید خانه را برای بسیاری از مستأجران به رویای دست‌نیافتنی تبدیل کرده و در شرایط فعلی، بودجه و تسهیلات موجود پاسخگوی نیازهای واقعی مردم نیست.

بازار مسکن ایران در سال‌های اخیر با رکود عمیقی دست و پنجه نرم کرده است که به دلیل مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و اجتماعی به‌وجود آمده است. افزایش قیمت زمین و مصالح ساختمانی، کاهش قدرت خرید خانوارها، رکود اقتصادی و سیاست‌های حمایتی نامؤثر از جمله دلایل اصلی این وضعیت به شمار می‌روند.

نماینده مجلس گفت: یکی از موفق‌ترین مدل‌های ساخت مسکن حمایتی، عرضه زمین به مردم و ساخت مسکن تک‌طبقه توسط خود مردم است که در سریع‌ترین زمان و بدون معطلی برای آورده دیگران، مردم خانه‌دار می‌شوند.

با نزدیک شدن به فصل نقل و انتقالات بازار مسکن، خریداران و فروشندگان با چالش‌های متعددی مواجه هستند. در حالی که بسیاری انتظار دارند بازار در این دوره رونق بیشتری بگیرد، عوامل مختلفی می‌توانند فرآیند خرید و فروش را پیچیده و دشوار کنند. در ادامه، به بررسی مهم‌ترین موانع پیش‌روی فروشندگان مسکن در این مقطع زمانی پرداخته‌ایم.

در سال‌های اخیر، خرید ملک در ترکیه به یکی از گزینه‌های محبوب میان سرمایه‌گذاران ایرانی تبدیل شده است. بسیاری از افراد با هدف حفظ ارزش سرمایه، اخذ اقامت و حتی دریافت شهروندی ترکیه وارد این بازار شده‌اند. جذابیت‌هایی مانند فرایند ساده خرید، عدم نیاز به ویزا برای ورود، امکانات مدرن و موقعیت استراتژیک ترکیه، باعث شده‌اند که تقاضا برای خرید املاک در این کشور افزایش یابد.

برخی از فعالان بازار مسکن معتقدند به دلایلی همچون رکود معاملات، کاهش بازده سرمایه و اثرپذیری منفی بازار مسکن از متغیرهای سیاسی، سال ۱۴۰۴ برای بازار ملک نمی‌تواند با رونق همراه باشد و دست کم در نیمه اول سال آینده انتظار رشد قابل توجه خرید و فروش‌ها و تورم سنگین این حوزه دور از ذهن است.

قیمت خانه‌های ۷۰ متری در پنج منطقه مهم تهران، با توجه به سال ساخت و محله، تفاوت زیادی دارد. ما با بررسی بازار، قیمت آپارتمان‌های ۷۰ متری در مناطق دو و پنج، مناطق ۹ و ۱۰ و منطقه ۱۹ را تحلیل کرده‌ایم که از نظر تقاضای خرید مسکن، جزو برجسته‌ترین و جذاب‌ترین نقاط پایتخت محسوب می‌شوند.

مدیر سرمایه گذاری مسکن گفت: فروش متری مسکن هنوز مجوز قانونی دریافت نکرده است، اما به طور قطع عرضه مسکن نقش بسیار موثری در بهبود وضعیت بازار مسکن دارد.

در دل زاگرسِ سرافراز، جایی که تاریخ و طبیعت با هم آمیخته‌اند، پروژه‌ای عظیم در جریان است؛ نهضت ملی مسکن در ایلام، طرحی که قرار بود زخم کهنه بی‌خانمانی را التیام بخشد و دریچه‌ای از امید را به روی اقشار کم‌درآمد بگشاید. اما آنچه که روزی با وعده ساخت هزاران واحد مسکونی آغاز شد، امروز در پیچ‌وخم مشکلات مالی، تأمین زیرساخت‌ها و روند کند اجرایی گرفتار آمده است.

در ماه‌های اخیر، افزایش شدید قیمت مسکن باعث شده است که خرید خانه برای بسیاری از مردم به یک رویای دست‌نیافتنی تبدیل شود. عواملی مانند افزایش تورم، کاهش ارزش پول ملی، رشد قیمت مصالح ساختمانی و کاهش عرضه مسکن، همگی دست به دست هم داده‌اند تا قیمت خانه به شکل سرسام‌آوری بالا برود.

در چهار دهه گذشته، دولت‌ها همواره به دنبال ارائه راهکارهایی برای تأمین مسکن اقشار کم‌درآمد بوده‌اند. با این حال، به دلیل ماهیت خاص بازار مسکن در ایران، اجرای این سیاست‌ها با چالش‌های جدی مواجه شده است. در کشور ما، ملک نه‌تنها به‌عنوان یک سرپناه، بلکه به‌مثابه یک سرمایه و پس‌انداز بلندمدت تلقی می‌شود. این ویژگی باعث شده که کنترل و ساماندهی این بازار، به‌ویژه در شرایط اقتصادی حساس، امری پیچیده و دشوار باشد.

بررسی تجربه موفق کشورهایی که در تأمین مالی مسکن عملکرد مطلوبی داشته‌اند نشان می‌دهد که تقاضای قوی، عامل کلیدی در موفقیت این بخش است. در حقیقت، کاهش تقاضا، به‌ویژه در بخش تقاضای مصرفی، خط قرمز سیاست‌گذاران و بانک‌های تخصصی مسکن در سراسر جهان محسوب می‌شود.

ماراتن مسکن خانوارهای ایرانی به‌واسطه «ترمیم نسبی درآمد سالانه مقابل تورم در ۱۴۰۲»، تا حدودی کم شد؛ اما همین ماراتن فرسایشی برای تهرانی‌ها، فرسایشی‌تر شد.با سنجش شاخص جهانی «مدت زمان انتظار برای صاحب‌خانه شدن» همراه با سطح متوسط درآمد۱۴۰۲ و نرخ پس‌اندازهای سال گذشته و همچنین سطح میانگین قیمت آپارتمان در شهرهاخانوارهای شهری فاقد مسکن پس از ۵۹سال می‌توانند صاحب‌خانه شوند. این انتظار نجومی تا کلید خانه‌اول، در تهران ۱۵۲سال است. شاخص مورد سنجش که باید زیر ۱۵سال باشد، نشان می‌دهد، خانوارها نه تنها در «رفاه ملکی» قرار ندارند، بلکه «شدت فقر مسکن» دست‌کم در پایتخت بیشتر شده است. قیمت مسکن در سال‌های گذشته به طور فزایند‌ه‌ای صعودی بوده است. رشد بالای قیمت مسکن در کنار عدم تمایل خریداران، باعث شده تا بازار از شرایطی به عنوان رکود تورمی رنج ببرد. میانگین قیمت هر متر مربع مسکن در شهر تهران از ۲ میلیون و ۲۱۵ هزار تومان به ۸۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در مرداد ماه سال ۱۴۰۳ رسید.