بازار مسکن برخلاف بسیاری از بازارهای مالی، به شوکهای ناگهانی واکنش کندتری دارد، اما همین ویژگی باعث میشود اگر چند متغیر کلیدی همزمان در مسیر درست قرار بگیرند، یک موج رونق سریع و زنجیرهای شکل بگیرد. کاهش نااطمینانی اقتصادی، ثبات نسبی نرخ ارز و قابل پیشبینی شدن هزینههای ساخت، سه ضلع اصلی این مثلث هستند که بدون آنها حتی تزریق منابع مالی هم اثر ماندگار نخواهد داشت.
در کوتاهمدت، مهمترین محرک رونق، فعال شدن تقاضای معوق است؛ همان تقاضایی که طی سالهای اخیر به دلیل تورم، کاهش قدرت خرید و ترس از آینده، به حاشیه رانده شده است. اگر خانوارها احساس کنند قیمتها از حالت جهشی خارج شده و امکان برنامهریزی حتی برای یک سال آینده وجود دارد، همین تقاضای پنهان میتواند به سرعت وارد بازار شود و معاملات را جان بدهد.
دولت اگر به دنبال تحرک سریع در بازار مسکن است، باید از سیاستهای پرهزینه و زمانبر فاصله بگیرد و روی ابزارهای فوری تمرکز کند. تثبیت مقررات ساختوساز، کاهش بروکراسی صدور پروانه و ایجاد خطوط اعتباری کوتاهمدت برای سازندگان، اقداماتی هستند که در بازه چندماهه میتوانند عرضه را تحریک کرده و پیام مثبتی به بازار ارسال کنند.
از سوی دیگر، سیاستهای مالیاتی نیز در کوتاهمدت نقشی تعیینکننده دارند. وقتی سرمایهگذار مطمئن باشد که خرید و فروش ملک در بازه زمانی معقول با هزینههای مالیاتی غیرمنتظره مواجه نمیشود، ترجیح میدهد سرمایه خود را از بازارهای پرریسکتر به سمت مسکن بیاورد؛ اتفاقی که بهویژه در دورههای بیثباتی اقتصادی بسیار محتمل است.درحالی بازار مسکن در رکود تورمی بهسر میبرد که کارشناسان در پیشبینیهای قبلی دوره رونق تجدیدنظر کردند.
رضا خدادادییان، کارشناس مسکن اظهار کرد: بازار مسکن نسبت به سایر بازارهای موازی عقب مانده است، در صورت تحقق ثبات سیاسی به تدریج خود را با سطح این بازارها هماهنگ خواهد کرد.
وی افزود: این روند به معنای افزایش قیمتها نیست، اما روند طبیعی بازارها نشان میدهد که با ثبات، احتمال رشد قیمتها در این بخش وجود دارد.
وی در خصوص پیشبینیها درباره زمان ورود بازار مسکن به دوره رونق، گفت: پیشبینیها این است که اواخر تابستان سال آینده، بازار مسکن وارد دوره رونق شود.
شهریورماه امسال علی عسکری رئیس گروه مالی مسکن با بیان اینکه حدود دو سال است که بازار مسکن در رکود به سر میبرد، گفته بود: اتفاقات و رخدادهایی که پیش میآید ممکن است شدت رکود را بیشتر کند و این مسئله قطعاً بر بازار اثر میگذارد. اتفاقات در بلندمدت قابل پیشبینی نیست؛ به همین دلیل نیز نمیتوان پیشبینی قطعی ارائه داد.
وی با بیان اینکه رکود بر بازار مسکن کشور حاکم بوده و ممکن است رکود تا دو سال آینده نیز ادامه یابد، افزود: پرشهای بازار مسکن پلهای است؛ به این معنا که چند سال در یک روند نسبتاً پایدار حرکت میکند و سپس یکباره جهش دارد. دوباره چند سال رشد پایدار و ثابت ادامه دارد و سپس پله بعدی آغاز میشود.
وی تاکید کرد: این پلهها به دورههای ۳ تا ۴ ساله یا بیش از ۶ ساله بستگی دارد. به نظر میرسد رکود فعلی در بازار مسکن حداقل پنج سال زمان ببرد که حدود ۲.۵ سال آن سپری شده است. اگر اتفاقات مثبتی در اقتصاد رخ دهد و گرهها باز شود، قطعاً یکی از بخشهایی که رونق میگیرد، بخش مسکن خواهد بود.
