بازگشت محصولات دامی از ایران به دلایل متعددی اتفاق میافتد که همگی نشاندهنده خلأهایی در زنجیره تولید تا صادرات است. یکی از اصلیترین عوامل، رعایت نکردن استانداردهای بهداشتی و قرنطینهای مقصد صادرات است.
کشورهایی که واردکننده محصولات دامی هستند، معمولاً قوانین سختگیرانهای در زمینه سلامت حیوانی و کیفیت گوشت و فرآوردهها دارند و کوچکترین تخطی از این استانداردها میتواند باعث رد محموله و بازگشت آن شود.
علاوه بر استانداردهای فنی، ضعف در بستهبندی و حملونقل سرد نیز نقش قابل توجهی دارد. محصولات دامی حساسیت بالایی به دما و زمان دارند و اگر در طول مسیر صادرات، زنجیره سرد به درستی حفظ نشود یا بستهبندی مناسب نباشد، سلامت محصول زیر سؤال میرود و مرجع واردکننده آن را غیرقابل قبول تشخیص میدهد. این عامل، حتی اگر تولید در داخل کاملاً استاندارد باشد، میتواند باعث بازگشت محصولات شود.
از سوی دیگر، مستندسازی ناقص و خطاهای اداری در صدور مجوزها و گواهیهای بهداشتی نیز مشکل دیگری است. صادرکنندگان برای هر محموله باید گواهیهای دقیقی از سازمان دامپزشکی و نهادهای نظارتی داشته باشند و هر کمبود در اسناد، تأخیر یا اشتباه در بررسیها میتواند موجب عدم پذیرش محصول شود. این موضوع نشان میدهد که چالشها تنها فنی نیستند و نیازمند مدیریت دقیق و هماهنگی بین بخشی است.
همچنین، نوسانات ارزی و فشارهای اقتصادی گاهی باعث میشود صادرکنندگان برای کاهش هزینهها برخی استانداردها یا بستهبندیهای مناسب را رعایت نکنند که این هم ریسک بازگشت محصولات را بالا میبرد. در کنار آن، رقابت با بازارهای دیگر و حساسیت واردکنندگان به کیفیت، باعث میشود حتی کوچکترین نقص در محموله، محرک بازگشت آن باشد.
در نهایت، بازگشت محصولات دامی ایران نه فقط یک مشکل صادراتی، بلکه نشانهای از نیاز به ارتقای استانداردها، تقویت زنجیره سرد، مدیریت دقیق اسناد و هماهنگی بین بخشی است. بدون این اصلاحات، افزایش صادرات با کیفیت و پایدار دشوار خواهد بود و ریسک بازگشت محمولهها همچنان تولیدکنندگان و سیاستگذاران را درگیر خواهد کرد.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در مورد برگشت خوردن برخی محصولات صادراتی دامی، گفت: محصولاتی که به شکل رسمی صادر میشود به دلیل تایید سازمان دامپزشکی مرجوع نخواهد شد، اما به ندرت کالاهایی بوده که بدون مجوز به مرز رفتهاند و به دلیل توقف طولانیمدت در آنجا برگشت خوردهاند.
مرجوع شدن برخی محصولات اعم از تخم مرغ از عراق و... در حالی هرازگاهی خبرساز میشود که اولین نکتهای که به ذهن میآید، این است که آیا محصولات ایرانی مشکلی در کیفیت دارند که گاهی این محصولات برگشت میخورند؟
در همین زمینه، محمدابراهیم حسننژاد، معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی با تاکید بر اینکه در ارتباط با محصولات دامی اصلا با اینگونه موضوعات مواجه نشدهایم، گفت: در مورد محصولاتی که به شکل رسمی صادر میشوند، چنین موردی نداشتیم.
وی ادامه داد: مواردی که به ندرت اتفاق افتاده، کالاهایی بوده که احیانا بدون مجوز به مرز رفتهاند و بعد در آنجا برای مدت طولانی ماندهاند و سپس برگشت خوردهاند؛ وگرنه ما در ارتباط با صادرات رسمی با این موضوعات در بخش دام مواجه نبودیم.
به گفته معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، این محصولات مشکلاتی در ارتباط با ترخیص داشتهاند و به همین دلیل، مدت طولانی پشت مرز مانده و به همین دلیل بازگشت داده شدهاند.
حسننژاد افزود:، اما محصولات صادراتی ما از نظر کیفیت هیچ مشکلی ندارند، زیرا تمام محصولات صادراتی تحت نظر سازمان دامپزشکی صادر میشوند و بنابراین، در ارتباط با برگشت محصولات موردی به ما گزارش نشده است.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی در پاسخ به این سوال که «معاونت دام وزارت جهاد کشاورزی چه تدابیری برای تامین گوشت مرغ مورد نیاز ماه مبارک رمضان داشته است؟» گفت: ما همه ساله برنامهریزی تولید متناسب با ماه رمضان را به گونهای انجام خواهیم داد که متناسب با نیاز کشور، امکان تولید وجود داشته باشد.
حسننژاد خاطرنشان کرد: امسال هم تولید برابر با میزان مصرف کشور خواهد بود؛ بنابراین مشکلی در ارتباط با تولید وجود ندارد.
