تحولات سیاسی در جهان پیشتر اثرات بهسزایی در افزایش یا کاهش قیمت نفت داشت. این در حالی است که در سالیان گذشته، تحولات سیاسی تاثیرات اندکی بر قیمت نفت داشتهاند. این موضوع این پرسش را مطرح میکند که دلیل واکنش محدود بازار نفت به تحولات سیاسی چیست؟ آیا موضوع مربوط به کشورهای محل درگیری است یا به طور کلی تحولات سیاسی اهمیت خود را در بازار نفت از دست دادهاند؟
در مورد موضوع اثر تحولات سیاسی بر قیمت نفت، مرتضی بهروزیفر، کارشناس نفت و انرژی، در گفتوگو با ما عنوان کرد: مهم است که ببینیم تحولات سیاسی در کدام کشورها رخ داده که اثری بر قیمت نفت نداشته است. تحولاتی که اخیرا رخ داده، یکی مساله ونزوئلا و دیگری تحولات ایران است.
وی ادامه داد: در نظر داشته باشید که سالیان گذشته ایران و ونزوئلا جزو کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت بودند و با توجه به حجم تولید نفت، سهم قابل توجهی در بازارهای جهانی داشتند. با توجه به این که در آن زمان ظرفیت مازادی در جهان وجود نداشت و چشماندازها این طور بود که مصرف نفت افزایش مییابد و یک تعادل شکننده بین عرضه و تقاضا وجود داشت. از این رو، هرگونه تحول در کشورهای عمده نفتی میتوانست بازار را جابهجا کند.
او توضیح داد:، اما اکنون در نظر داشته باشید که کل صادرات نفت ونزوئلا، حدود ۷۰۰ هزار تا ۸۰۰ هزار بشکه است. کل صادرات ایران نیز در حد یک میلیون تا ۱.۵ میلیون بشکه است. این ارقام، ارقامی نیستند که بتوان انتظار داشت با وقوع تحولاتی مانند یک مساله سیاسی یا وقوع اعتراضات در یک کشور، بازار جهانی نفت به هم بریزد.
بهروزیفرد گفت: سهم ایران در بازارهای جهانی و اقتصاد دنیا به شدت تحلیل رفته است و تقریبا بود و نبود ایران در بازارهای دنیا متاسفانه تاثیر چندانی ندارد. به همین دلیل است که اگر مسالهای میان ایران، آمریکا یا اسرائیل رخ میدهد، تاثیر چندانی در قیمتهای جهانی مشاهده نمیشود. دلیل آن این است که ایران بهویژه در بازار انرژی و همچنین در اقتصاد دنیا، کوچک و بیاثر شده است.
وی خاطرنشان کرد: اگر چنین تحولاتی در عربستان رخ میداد، مسلما بازار دنیا را جابهجا میکرد و تاثیرات شگرفی بر قیمتها میگذاشت. اما در مورد ایران باید گفت صادرات ۱.۵ میلیون بشکهای در دنیا عددی به حساب نمیآید و حتی از ظرفیت مازاد تولید عربستان نیز کمتر است. یعنی اگر ایران کاملا حذف شود، کافی است عربستان ظرفیت مازاد خود را وارد بازار کند و جای ایران را بدون هیچ مشکلی پر میکند.
بهروزیفرد افزود: اوپک پلاس به دلیل حفظ قیمتها، بخشی از تولید را از بازار خارج کرده است. درواقع این کشورها ظرفیت مازاد تولید را دارند که اگر شرایط خاصی رخ بدهد و مشکلی در دنیا به وجود آید، بلافاصله ظرف مدت کوتاهی که کمتر از یک ماه است، این ظرفیت مازاد میتواند وارد بازار شود و عملا مشکلات بازار را حل کند. به همین دلیل متاسفانه خیال بازار نفت راحت است.
او در مورد چرایی اصرار آمریکا و عربستان بر پایین نگه داشتن قیمت نفت توضیح داد: مسلما هرچقدر قیمت نفت بالاتر برود، به نفع کشورهای تولیدکننده نفت است. اما این کشورها این موضوع را هم میدانند که اگر قیمت نفت در سطوح بسیار بالایی مثل بالای ۸۰ دلار تا ۱۰۰ دلار تثبیت شود، جایگزینهای نفتی با سرعت بیشتری رشد خواهند کرد. به عنوان مثال، انرژیهای تجدیدپذیر یا بهرهبرداری از ظرفیت غیرمتعارف نفت و گاز شدت بیشتری میگیرند و عملا سهم نفت و گاز متعارف در بازارهای جهان کاهش خواهد یافت. البته این یک مساله بلندمدت است.
وی افزود: در نظر داشته باشید که یکی از شعارهای اولیه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در زمان به دست گرفتن قدرت این بود که دنبال قیمت پایین نفت است. چه بخواهیم و چه نخواهیم کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت حاشیه خلیجفارس مسلما با سیاستهای آمریکا هماهنگ هستند و نمیخواهند که ترامپ را نسبت به خود ناراحت کنند.
