عیدی پایان سال تنها یک پاداش نیست؛ بلکه بخشی از نیازهای ضروری خانوادهها برای مقابله با افزایش هزینههای پایان سال، خرید مایحتاج و استقبال از نوروز است. برای کارگرانی که پیشتر از مزایای کامل شغلی محروم بودهاند یا تنها حقوق پایه دریافت میکنند، این مبلغ میتواند فشار معیشتی را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
با این حال، مشاهدات میدانی نشان میدهد که این انتظار مهم در بسیاری از واحدهای کارگری نادیده گرفته میشود.
گزارشها حاکی است که بخشی از کارگاههای کوچک یا واحدهای خدماتی، یا کلاً عیدی کارگران را پرداخت نمیکنند، یا پرداخت آن را به سال آینده موکول میکنند، و یا آن را در قالب پرداختهای خرد و چندمرحلهای در طول سال تسویه مینمایند. این روند اثرگذاری عیدی در زمان مورد نیاز را به شدت کاهش میدهد.
در خصوص زمان دقیق واریز عیدی، اگرچه قانون کار برای کارگران مشمول تأمین اجتماعی زمان مشخصی تعیین نکرده و اختیار آن به کارفرمایان سپرده شده، یک عرف تثبیتشده در بازار وجود دارد.
بر اساس رویه معمول، عیدی باید در ماه اسفند و در بهترین حالت تا پایان بهمن ماه واریز شود تا کارگر فرصت استفاده از آن را در تدارکات نوروزی داشته باشد. عدم رعایت این عرف فشار روانی و مالی مضاعفی بر قشر آسیبپذیر وارد میکند.
فعالان کارگری تاکید دارند که با نزدیک شدن به سال نو، بازرسیها باید تشدید شود تا کارگران حداقل با دریافت عیدی قانونی خود، دغدغهای کمتر برای شروع سال نو داشته باشند.
