پرداخت معوقات فروردینماه بازنشستگان تأمین اجتماعی از ۹ شهریور آغاز شده و واریز مابهالتفاوت حقوق همچنان بهصورت مرحلهای ادامه دارد؛ تاکنون معوقات بازنشستگانی با نام خانوادگی آغازشده با حروف «الف، ب، پ، ت و ث» پرداخت شده و سازمان تأمین اجتماعی وعده داده است این روند حداکثر تا پایان شهریور تکمیل شود، در حالی که زمان واریز معوقات اردیبهشتماه هنوز مشخص نیست.
میزان مستمری همسر پس از فوت بیمهشده یا بازنشسته، رقم ثابتی نیست و با توجه به صندوق بازنشستگی و تعداد بازماندگان واجد شرایط تغییر میکند؛ در تأمین اجتماعی سهم اولیه همسر ۵۰ درصد است، اما در صورت نبود سایر بازماندگان یا از بین رفتن شرایط دریافت مستمری آنان، این سهم میتواند تا ۱۰۰ درصد افزایش یابد، در حالی که نحوه محاسبه در صندوقهای نیروهای مسلح و صنعت نفت متفاوت است.
عبور قیمت دلار از ۲۱۰ هزار تومان بار دیگر فاصله میان رشد اسمی حقوق و قدرت خرید واقعی کارگران را پررنگ کرده است؛ حداقل مزد ماهانه که در سال ۱۳۹۵ حدود ۲۳۲ دلار ارزش داشت، در سال ۱۴۰۵ به حدود ۷۸ دلار رسیده و این افت، در کنار افزایش هزینههای مسکن، خوراک و سایر نیازهای ضروری، فشار بر معیشت خانوارهای کارگری را بیش از گذشته نمایان کرده است.
پس از نزدیک به پنج سال انتظار، پرداخت معوقات رتبهبندی بخشی از بازنشستگان فرهنگی آغاز شد و مبالغ مربوط به مطالبات این گروه از آبان ۱۴۰۰ به بعد به حساب برخی مشمولان واریز شده است؛ در مرحله نخست، بازنشستگان فرهنگی تا پایان سال ۱۴۰۲ مشمول این پرداخت بودهاند و قرار است در گام بعدی، معوقات بازنشستگانی که تا پایان ۱۴۰۴ بازنشسته شدهاند نیز تسویه شود.
در شرایطی که تورم خوراکیها و آشامیدنیها به ۱۲۷.۵ درصد رسیده و هزینه سبد معیشت خانوارهای کارگری حدود ۹۰ میلیون تومان برآورد میشود، طرح افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان نگرانیها درباره تشدید فشار معیشتی بر کارگران و بازنشستگان را افزایش داده است؛ یک اقتصاددان هشدار میدهد که با توجه به وابستگی گسترده زندگی روزمره مردم به سوخت و نبود جایگزین مناسب در حملونقل عمومی، هرگونه افزایش قیمت بنزین بدون مطالعه دقیق میتواند تبعات تورمی و اجتماعی به همراه داشته باشد.
تغییر شیوه پرداخت حقوق نیروهای شرکتی، اگرچه در ظاهر گامی برای بهبود وضعیت این گروه از کارکنان است، اما منتقدان معتقدند پرداخت مستقیم بهتنهایی نمیتواند مشکل اصلی نیروهای شرکتی را حل کند؛ چراکه کارگر همچنان تحت قرارداد پیمانکار باقی میماند و امنیت شغلی او تضمین نمیشود. بر این اساس، حذف واسطهها و انعقاد قرارداد مستقیم با دستگاه محل خدمت، بهعنوان راهکار اساسی برای پایان دادن به بیثباتی شغلی نیروهای شرکتی مطرح شده است.
کمیته دستمزد شورایعالی کار بار دیگر برای بررسی وضعیت معیشت و احتمال ترمیم حقوق کارگران در سال ۱۴۰۵ فعال میشود؛ محسن باقری، عضو گروه کارگری شورایعالی کار، با اشاره به جهش هزینههای خانوار و افزایش شدید قیمت اقلام خوراکی و حملونقل اعلام کرد که هزینه سبد معیشت نسبت به محاسبات قبلی رشد قابلتوجهی داشته و حالا امکان بازنگری در مزد پایه یا افزایش مزایای رفاهی کارگران روی میز شورایعالی کار قرار گرفته است.
در حالی که معوقات افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی مربوط به دو ماه فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۵ است، فعلاً پرداخت معوقه فروردین در دستور کار قرار گرفته و درباره زمان و نحوه پرداخت مابهالتفاوت اردیبهشت توضیحی داده نشده است؛ موضوعی که انتقادهایی درباره تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات بازنشستگان و نحوه تخصیص و هزینهکرد بودجه به دنبال داشته است.
رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درباره معافیت مزایای رفاهی و انگیزشی کارگران از مالیات، بار دیگر موضوع مالیات بر حقوق و مبالغ کسرشده از دستمزدبگیران را به صدر اخبار آورده است؛ بر اساس این رأی، اقلامی مانند حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد و برخی مزایای رفاهی مشمول مالیات بر حقوق نیستند و مبالغی که بابت این موارد از کارگران دریافت شده، در صورت طی مراحل قانونی، قابلیت مطالبه و استرداد دارد.
بازنشستگان تأمین اجتماعی در حالی با حقوق ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومانی و افزایش شدید هزینههای زندگی دستوپنجه نرم میکنند که مشکلات درمانی و تأخیر چندماهه در پرداخت خسارت بیمه تکمیلی، فشار مضاعفی بر این قشر وارد کرده است؛ عضو هیئتمدیره کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی رشت با بحرانی توصیف کردن شرایط، خواستار رسیدگی جدیتر مسئولان به وضعیت معیشت، درمان و وام بازنشستگان شد.
