مدیریت مصرف آب دیگر یک توصیه اخلاقی یا رفتاری لوکس نیست، بلکه به ضرورتی حیاتی برای حفظ ثبات زیستی و اجتماعی کشور بدل شده است. کاهش بارندگیها، افت سطح آبهای زیرزمینی و فشار فزاینده بر منابع سطحی باعث شده حتی شهرهایی که در گذشته با کمبود آب مواجه نبودند، امروز در معرض محدودیت و تنش قرار بگیرند. در چنین شرایطی، رفتار تکتک شهروندان در خانهها، محل کار و فضاهای عمومی میتواند به شکل مستقیم بر پایداری شبکه تأمین آب اثر بگذارد و از تشدید بحران جلوگیری کند.
فرهنگ مصرف آب در ایران طی دهههای گذشته بیشتر بر پایه فراوانی شکل گرفته بود، اما واقعیتهای اقلیمی امروز این تصور را به چالش کشیده است. استفاده از آب برای شستوشوی غیرضروری، آبیاری نامناسب فضای سبز یا نادیده گرفتن نشتیها، در مقیاس فردی شاید کماهمیت به نظر برسد، اما وقتی میلیونها نفر چنین رفتاری داشته باشند، نتیجه آن فشار سنگین بر منابع محدود آبی خواهد بود. تغییر این الگو نیازمند آگاهی، آموزش و احساس مسئولیت جمعی است.
شهروندان در مدیریت مصرف آب تنها مصرفکننده نیستند، بلکه بخشی از راهحل نیز محسوب میشوند. نصب تجهیزات کاهنده مصرف، استفاده از ماشینهای لباسشویی و ظرفشویی کممصرف، و حتی تغییر عادتهای سادهای مثل کوتاهتر کردن زمان دوش گرفتن، همگی اقداماتی هستند که بدون هزینه سنگین میتوانند صرفهجویی قابل توجهی ایجاد کنند. مشارکت فعال مردم در این مسیر، فشار بر زیرساختهای فرسوده آبی را نیز کاهش میدهد و امکان توزیع عادلانهتر آب را فراهم میسازد.
در شرایط بحران کمآبی، مسئولیت شهروندان فقط به مصرف شخصی محدود نمیشود، بلکه شامل مطالبهگری و همراهی با سیاستهای مدیریت منابع نیز هست. حمایت از طرحهای بازچرخانی آب، تفکیک مصرف آب شرب و غیرشرب، و پذیرش محدودیتهای موقت، همگی بخشی از یک قرارداد اجتماعی برای عبور از این وضعیت دشوار به شمار میآیند. جامعهای که بحران را به رسمیت بشناسد، بهتر میتواند خود را با آن تطبیق دهد و از پیامدهای شدیدتر آن پیشگیری کند.
در نهایت، مدیریت مصرف آب در ایران یک پروژه کوتاهمدت نیست، بلکه مسیری بلندمدت برای حفظ امنیت زیستی و اقتصادی کشور است. اگر شهروندان امروز نقش خود را جدی بگیرند، میتوان از تبدیل کمآبی به بحرانی فراگیر جلوگیری کرد. آینده منابع آبی کشور تا حد زیادی به انتخابهای روزمره مردم گره خورده است؛ انتخابهایی که شاید ساده به نظر برسند، اما در مجموع میتوانند سرنوشت آب در سرزمین خشک ایران را رقم بزنند.
سخنگوی آبفای تهران گفت: امسال سال رکوردشکنیها بود؛ رکورد در پیوستگی خشکسالی و کمبارشیها ثبت شد، اما در کنار آن یک رکورد مهم در مدیریت مصرف نیز به ثبت رسید.
بهنام بخشی، سخنگوی آبفای تهران در رسانه ملی با اشاره به شرایط منابع آبی پایتخت اظهار کرد: خطهای پیرامونی تهران مانند سد لتیان در حال حاضر با حداقل ظرفیت در حال پخش آب هستند و با توجه به اینکه به ماه پایانی سال نزدیک میشویم و در آستانه استقبال از بهار و سنت خانهتکانی قرار داریم، امیدواریم مادران دلسوز و آیندهنگر امسال هوشمندانه در مسیر مدیریت مصرف حرکت کنند تا بتوانیم از این شرایط سخت عبور کنیم.
او افزود: امسال سال رکوردشکنیها بود؛ رکورد در پیوستگی خشکسالی و کمبارشیها ثبت شد، اما در کنار آن یک رکورد مهم در مدیریت مصرف نیز به ثبت رسید. حدود یک و نیم برابر حجم سد لتیان مدیریت مصرف صورت پذیرفت.
بخشی ادامه داد: خوشمصرفها افزایش پیدا کردند. در جلسه قبلی اعلام کرده بودیم که سهم خوشمصرفها به ۳۵ درصد رسیده است، اما بر اساس آخرین پایش ۱۰ ماهه، این عدد به ۳۸ درصد رسیده و پیشبینی میشود در پایش یکساله به ۴۰ درصد برسد. یعنی ۴۰ درصد مردم شهر تهران در رِنج خوشمصرفی قرار گرفتهاند.
سخنگوی آبفا تصریح کرد: یکی از نکات مهم این است که مصرف تا ۹ هزار لیتر انجام میشود، در حالی که الگوی مصرف ۱۲ هزار لیتر است؛ این نشان میدهد مصرف هوشمندانه و منصفانه واقعاً در تهران ثبت شده و رکورد زده است.
او خاطرنشان کرد: با این حال ۶۰ درصد باقیمانده مشترکان همچنان نیازمند توجه جدی به مدیریت مصرف هستند و امروز خاضعانه و خاشعانه از آنان میخواهیم به خاطر آینده فرزندانشان و با توجه به شرایط سخت موجود، هرچه سریعتر موضوع مدیریت مصرف را مدنظر قرار دهند.
