بنا به گزارشی از مرکز پایش منابع انرژی تجدیدپذیر و تولید پراکنده، رکورد جدیدی برای تولید لحظهای نیروگاههای خورشیدی رویتپذیر کشور در هفته چهلوسوم سال جاری با تولید ۱۳۷۴ مگاوات به ثبت رسید و بر اساس آمارهای وزارت نیرو، ظرفیت نیروگاه تجدیدپذیر کشور تا اوایل ماه جاری از ۳۵۰۰ مگاوات عبور کرد تا سهم نیروگاههای تجدید پذیر در سبد برق کشور به ۳ درصد برسد.
این دستاورد در شرایطی رقم خورده است که بهبود شاخصهای تابشی پس از بارندگی، کاهش آلودگی هوا و افزایش راندمان پنلهای خورشیدی، نقش مؤثری در افزایش تولید برق تجدیدپذیر ایفا کردهاند.
آنطور که وزارت نیرو اعلام کرده است ثبت این رکورد، بیانگر ارتقای عملکرد بهرهبرداری نیروگاههای خورشیدی و کارآمدی سامانههای پایش و مدیریت تولید در سطح شبکه برق کشور است.
افزایش سهم تولید خورشیدی در ساعات اوج تابش، علاوه بر کاهش فشار بر نیروگاههای حرارتی، به بهبود تراز تولید و مصرف برق و کاهش مصرف سوختهای فسیلی کمک میکند. همچنین این روند میتواند نقش مؤثری در کاهش آلایندههای زیستمحیطی و تحقق اهداف توسعه پایدار در بخش انرژی داشته باشد.
با این حال، تداوم رشد تولید برق خورشیدی مستلزم توسعه زیرساختهای شبکه، تقویت انعطافپذیری سیستم برق، بهکارگیری ابزارهای پیشبینی تولید و افزایش هماهنگی میان بخشهای مختلف صنعت برق به خصوص میان دولت و بخش خصوصی است.
اما آنچه که این روزها از برخی منابع مطلع و آگاه خبر میرسد نشان میدهد که سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق(ساتبا) بدون اطلاع و هماهنگی با وزارت نیرو اقدام به واردات ۳ هزار مگاوات پنل خورشیدی بی کیفیت از چین کرده است.
این حجم از واردات در صورتی انجام شده است که شرکتهای داخلی کاملا توان رقابت با تولیدات مشابه خارجی را دارند.
یک مقام آگاه که نخواست نامش فاش شود گزارش داده است که شرکت «مانا انرژی» که خود بزرگترین شرکت تولیدکننده پنل خورشیدی در ایران است سالانه ظرفیت توید ۱۸۰۰ مگاوات پنلهای خورشیدی را دارد. اما سوال این است که با وجود چنین شرکتهای دانش بنیانی در کشور چرا باید از کشور چین آن هم پنلهای بی کیفیت وارد کشور شود؟
این در حالیست که اخیرا محسن طرزطلب رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) از تمامی سرمایهگذاران و پیمانکاران و مشاوران طرحهای پویش ایران آباد در خصوص جزئیات بهره برداری و آغاز عملیات اجرایی طرحهای تجدیدپذیر و بهره وری برق گفته بود که ناترازی صرفاً با افزایش تولید و ایجاد نیروگاههای خورشیدی و حرارتی حل نخواهد شد و باید به بحث بهینهسازی توجه خاص و ویژهای کنیم.
این اظهارات به خوبی نشان میدهد که تصور رفع مشکل ناترازی انرژی در کشور توسط نیروگاههای خورشیدی به شدت اشتباه و به بیراهه رفتن است.
برخی از کارشناسان و مدیران ارشد بخش خصوصی که در حوزه احداث نیروگاه های حرارتی و تجدیدپذیر فعالیت دارند معتقد هستند که سرمایه گذاران نیروگاههای خورشیدی به خوبی میدانند که سرمایه آنها با نصب پنلهای خورشیدی حداقل سالها زمان میبرد تا بازگردد، بنابراین اگر این حجم از سرمایه گذاری برای نصب پنل های خورشیدی، صرف بالا بردن راندمان نیروگاههای حرارتی شود بهتر و سریعتر میتوان ناترازی انرژی را رفع کرد.
البته باید به این نکته نیز توجه داشت که با توجه به اینکه انرژی فسیلی انرژی در حال کاهش و به گفته برخی کارشناسان در آینده نزدیک رو به اتمام است، مجبور هستیم برای تامین برق و انرژی کشور، از انرژیهای تجدید پذیر یعنی برق خورشیدی، بادی و زمین گرمایی استفاده کنیم. تولید برق تجدید پذیر علاوه بر پاک بودن و موافقت با محیط زیست، میتواند به یک منبع پایدار برای تامین انرژی تبدیل شود.
اما اینکه به هر قیمتی و به صورت دستوری و دولتی به توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و نصب پنلهای خورشیدی اقدام شود قطعا در آینده به مشکلات عمدهای مثل بی استفاده شدن پنل های خورشیدی در آینده برخواهیم خورد.
سقاب اصفهانی معاون رییس جمهور و رییس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به اینکه اگر در توسعه تجدیدپذیرها دولتی عمل کنیم، چند سال دیگر ایران تبدیل به قبرستان پنلها میشود گفته بود که اگر توسعه تجدیدپذیرها را اگر به بخش خصوصی بسپاریم با بهره وری بالا نگهداری میشود.
رییس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی معتقد است که حمکرانی باید در بخش انرژی اصلاح شود و وزارت نفت و نیرو باید وزارتخانه های اقتصادی باشند.
این اظهارات به خوبی نشان میدهد که بخش خصوصی در صورتی علاقمند به سرمایه گذاری در نیروگاههای خورشیدی خواهد بود که نرخ تضمینی آن با قیمت واقعی محاسبه شود تا انگیزه سرمایه گذاران نیز در ورود به این بخش بالاتر برود و هموارتر شود.
آنطور که گزارشهای ساتبا نشان میدهد در حال حاضر قیمت خرید تضمینی برق از نیروگاههای خورشیدی ۶.۹ سنت است که به هیچ عنوان نمیتواند ایجاد انگیزه برای بخش خصوصی کند؛ بنابراین اینکه برخی شرکتهای دولتی اقدام به سرمایه گذاری و ورود به ساخت نیروگاه و نصب پنلهای خورشیدی میکنند قطعا به دلیل تحمیل تکلیفی است که دولت به آنها میکند.
به هر سوی به نظر میرسد که دولت اگر قصد دارد در حل ناترازی انرژی و توسعه نیروگاههای تجدید پذیر موفق عمل کند باید یک بار برای همیشه موضوع اقتصاد برق را حل و قیمت برق را واقعی کند.
