بررسی تجربه موفق کشورهایی که در تأمین مالی مسکن عملکرد مطلوبی داشته‌اند نشان می‌دهد که تقاضای قوی، عامل کلیدی در موفقیت این بخش است. در حقیقت، کاهش تقاضا، به‌ویژه در بخش تقاضای مصرفی، خط قرمز سیاست‌گذاران و بانک‌های تخصصی مسکن در سراسر جهان محسوب می‌شود.

مرکز آمار اخیراً گزارش تورم بهمن ۱۴۰۳ را منتشر کرده که نشان‌دهنده کاهش نرخ تورم در بخش مسکن طی دومین ماه زمستان است. این افت قیمتی به‌احتمال زیاد ناشی از تغییر جریان نقدینگی به سمت بازارهای موازی همچون طلا و ارز بوده، موضوعی که خود ریشه در افزایش نگرانی‌های اقتصادی و سیاسی دارد. چنین تحولی می‌تواند بیانگر تغییر الگوی سرمایه‌گذاری و کاهش تمایل به ورود سرمایه‌های سرگردان به بازار مسکن در این مقطع زمانی باشد.

وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر تغییر رویکرد دولت در حوزه مسکن، اعلام کرد که طبق برنامه هفتم توسعه، تولید و عرضه مسکن دیگر صرفاً بر عهده دولت نخواهد بود، بلکه این بخش خصوصی است که نقش کلیدی را در ساخت و توسعه واحدهای مسکونی ایفا خواهد کرد. او در این راستا توضیح داد که مشارکت بخش خصوصی در کنار حمایت‌های دولتی، به افزایش تولید مسکن و پاسخگویی به نیازهای متنوع اقشار مختلف جامعه کمک می‌کند.

بر اساس گزارش‌های رسمی بانک مرکزی، بازار مسکن تهران در ماه‌های اخیر شاهد افزایش مداوم قیمت‌ها بوده است. به‌طور مشخص، متوسط قیمت هر مترمربع واحد مسکونی در پایتخت طی اواسط تابستان امسال به ۸۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید. این در حالی است که روند رشد قیمت‌ها همچنان ادامه داشته و نرخ تورم ماهانه مسکن در شهریورماه ۲.۹ درصد اعلام شده است.

هزینه مسکن در مناطق لوکس و بالاشهر تهران چنان سرسام‌آور شده که می‌توان آن را با هزینه اجاره‌نشینی خانوارهای کم‌درآمد در مناطق جنوبی پایتخت مقایسه کرد. بررسی نرخ‌های پیشنهادی اجاره در این مناطق نشان می‌دهد که حتی ارزان‌ترین واحدهای مسکونی نیز با حداقل اجاره ماهانه ۱۲ میلیون تومان در فایل‌های موجود در بازار عرضه می‌شوند. این روند، شکاف طبقاتی در بازار مسکن را بیش از پیش نمایان کرده و فشار اقتصادی بر مستأجران کم‌درآمد را به سطحی کم‌سابقه رسانده است.

زمان انتظار خرید خانه برای پرستاران در کشورهای مختلف موضوعی است که تحت‌ تاثیر شرایط اقتصادی هر کشور قرار دارد. بسیاری از پرستاران در ایران، به علت تورم بالا و درآمد‌های پایین، نمی‌توانند به راحتی خانه بخرند و حتی اجاره مسکن نیز برایشان بسیار سخت شده است. اما در حالی که شرایط در ایران تا این اندازه دشوار است، پرستاران در کشورهای دیگر دسترسی آسان‌تری به خرید مسکن دارند و مدت انتظار کمتری را تحمل می‌کنند.

پس از ماه‌ها رکود در بازار مسکن، منطقه ۱۰ تهران دوباره با افزایش تقاضای خریداران مواجه شده است. یکی از مشاوران املاک این منطقه می‌گوید که قیمت آپارتمان‌های نوساز، بسته به موقعیت جغرافیایی، تفاوت قابل‌توجهی دارد؛ به‌طوری‌که در محله کمیل، هر مترمربع واحد مسکونی نوساز حدود ۷۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری می‌شود، درحالی‌که در محدوده خیابان آزادی، این رقم از ۱۰۰ میلیون تومان فراتر می‌رود. افزایش استقبال از خرید در این منطقه، نشان‌دهنده تغییر روند معاملات مسکن و احتمال خروج بازار از رکود ماه‌های گذشته است.

بررسی های مرکز آمار نشان می دهد که بیشترین میزان هزینه بابت مسکن در سال گذشته در مقایسه با کل هزینه های خانوار شهری به تهرانی ها با ۵۵.۸ درصد اختصاص دارد.

در منطقه ۲ تهران، که یکی از مناطق پرمعامله پایتخت است، متوسط قیمت هر مترمربع مسکن نوساز به ۲۸۵ میلیون تومان رسیده است. در مناطق ۵ و ۱۰ نیز، قیمت هر مترمربع مسکن نوساز به ترتیب ۱۶۵ میلیون تومان و ۸۴ میلیون تومان است. در مقابل، منطقه ۱۸ که به عنوان ارزان‌ترین منطقه تهران شناخته می‌شود، متوسط قیمت هر مترمربع مسکن نوساز در آن حدود ۷۲ میلیون تومان برآورد می‌شود.

بازار مسکن این روزها در یکی از پرالتهاب‌ترین دوره‌های خود قرار دارد و نگرانی‌های فعالان این حوزه بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است. رخدادهای اخیر سیاسی، که تأثیر مستقیم و غیرقابل‌انکاری بر نرخ ارز گذاشته‌اند، به‌عنوان یک عامل کلیدی در تعیین روند بازار مسکن مطرح شده‌اند. با توجه به اینکه قیمت زمین و هزینه‌های ساخت‌وساز به‌طور مستقیم از نرخ ارز تأثیر می‌پذیرند، نوسانات ارزی می‌تواند در کوتاه‌مدت به افزایش قیمت مسکن دامن بزند. از سوی دیگر، این شرایط باعث ایجاد فضای روانی نامطمئنی برای خریداران و فروشندگان شده است.

بازار مسکن همواره تحت تأثیر نوسانات قیمت دلار قرار داشته است. با توجه به جهش دوباره قیمت دلار در روزهای اخیر، این سؤال به طور جدی مطرح می‌شود که آیا قیمت مسکن نیز مانند گذشته روند افزایشی خواهد داشت؟ تغییرات اخیر چه تأثیری بر رفتار خریداران و فروشندگان خواهد گذاشت و چگونه این نوسانات بازار را تحت تأثیر قرار خواهد داد؟ منصور غیبی، کارشناس بازار مسکن، معتقد است که ادامه روند افزایش قیمت‌ها در بازارهای موازی نظیر ارز و طلا، نگرانی‌ها را درباره تأثیر آن بر بازار مسکن تشدید کرده و احتمال افزایش بیشتر قیمت‌ها در این بخش را بالا برده است.

با بودجه ۱۰۰ میلیون تومان و پرداخت ماهیانه هفت میلیون تومان، امکان اجاره یک واحد آپارتمان ۶۰ متری در محله پیروزی وجود دارد.

فرونشست زمین دیگر یک تهدید دور از دسترس نیست، بلکه به بحرانی جدی تبدیل شده که هر لحظه زیرساخت‌های حیاتی کشور را تهدید می‌کند. جاده‌ها، فرودگاه‌ها و شهرها در معرض خطر قرار گرفته‌اند و وزارت راه و شهرسازی به عنوان متولی اصلی، در خط مقدم مقابله با این چالش ایستاده است. پرسش اساسی اینجاست: آیا این وزارتخانه با اتخاذ تدابیر مؤثر، می‌تواند از فاجعه‌ای گسترده جلوگیری کند، یا با بی‌توجهی و اهمال، کشور را به سوی ویرانی سوق خواهد داد؟

بازار مسکن در روزهای پایانی امسال حال و هوایی متفاوت نسبت به سال‌های گذشته دارد. حتی در سال‌هایی که بازار در رکود به سر می‌برد، اسفندماه با افزایش تحرکات و رشد معاملات همراه بود. اما امسال، برخلاف روال همیشگی، هیچ نشانه‌ای از جنب‌وجوش پایان سال در این بخش دیده نمی‌شود و رکود عمیق بازار، همچنان ادامه دارد.

شهر جدید پردیس، واقع در ۱۷ کیلومتری شمال شرق تهران، در سال‌های اخیر شاهد رشد چشمگیر قیمت مسکن بوده است. این شهر که در ابتدا به عنوان محل ساخت واحدهای مسکن مهر شناخته می‌شد، حالا تغییرات قابل توجهی را تجربه کرده و به مکانی برای خرید و فروش آپارتمان‌های لوکس تبدیل شده است. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهند که قیمت برخی از این واحدهای لوکس به متری ۲۰۰ میلیون تومان رسیده است، رقمی که مشابه با قیمت خانه‌های شمال تهران است. این تحولات نشان می‌دهد که بازار مسکن در پردیس در حال حاضر رقابت شدید و تنگاتنگی با تهران دارد و پردیس در حال تبدیل شدن به یک مرکز جدی برای معاملات مسکن لوکس است.

تحریم‌های بین‌المللی تأثیر مستقیمی بر زنجیره تأمین مصالح ساختمانی و در نهایت افزایش تورم مسکن دارند. در این وضعیت، برخی کشورها حاضر به فروش مستقیم مواد اولیه به ایران نیستند و واسطه‌ها، قیمت‌ها را به‌شدت بالا می‌برند. بسیاری از کارشناسان، تداوم وضع موجود و بی ثباتی بازار ارز را خطری جدی برای بازار مسکن قلمداد می کنند و رشد بهای مصالح ساختمانی را امری اجتناب ناپذیر می دانند.

بازار مسکن همچنان درگیر رکودی عمیق است، در حالی که قیمت‌ها به‌صورت نسبی روندی صعودی را طی می‌کنند. این افزایش قیمت، همراه با کاهش قدرت خرید متقاضیان، باعث شده تا تقاضای واقعی در بازار کاهش یابد و فروشندگان برای یافتن مشتری با چالش‌های بیشتری روبه‌رو شوند. نبود نقدینگی کافی در میان خریداران و انتظار برای ثبات اقتصادی، معاملات را به حداقل رسانده و بر عمق رکود حاکم بر بازار افزوده است.

رکود تورمی در بازار مسکن ایران در سال ۱۴۰۳ بر وضعیت کلی بازار و معاملات مسکن سایه افکنده بود و از ابتدای سال تا پایان آن، بازار را در شرایطی خاص نگه داشت. این پدیده، در کنار کاهش قدرت خرید مردم، باعث شد حجم معاملات مسکن به کمترین میزان خود در سال‌های اخیر برسد. عدم تطابق میان سطح درآمدها و قیمت‌های نجومی مسکن، بسیاری از خریداران بالقوه را از بازار خارج کرد و سرمایه‌گذاری در این حوزه را دشوارتر کرد. در چنین فضایی، بسیاری از هموطنان همچنان به دنبال خرید خانه‌ای با قیمت مناسب هستند. برای رسیدن به این هدف، شناخت شهرهایی که گزینه‌های مقرون‌به‌صرفه‌ای برای سکونت و سرمایه‌گذاری دارند، اهمیت زیادی دارد. در حالی که کلان‌شهرهایی نظیر تهران، اصفهان و شیراز همچنان شاهد قیمت‌های بالای مسکن هستند، برخی مناطق کم‌جمعیت‌تر و شهرهای در حال توسعه، فرصت‌هایی مناسب را برای خرید خانه با هزینه کمتر فراهم کرده‌اند.

در حال حاضر متوسط «قیمت پیشنهادی» فروش هر مترمربع آپارتمان در ۴ منطقه جنوبی پایتخت ۶۹ میلیون تومان است.

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نزدیک به نیمی از جمعیت تهران در خانه‌های اجاره‌ای سکونت دارند، که نشان‌دهنده سهم قابل‌توجه مستأجران در بازار مسکن پایتخت است. این موضوع بیانگر چالش‌های اقتصادی و مشکلات تأمین مسکن برای بخش وسیعی از جامعه است.