در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۴، گمرک فرودگاه امام خمینی(ره) با ترخیص ۱۳ هزار و ۸۱۸ تن کالا به ارزش ۳ میلیارد دلار، نقش مهمی در تأمین نیازهای کشور ایفا کرده است. عمده کالاهای وارداتی شامل طلا، تلفن همراه، دارو، مواد اولیه دارویی و تجهیزات پزشکی بوده است.

امضای بیانیه مشترک نهایی‌سازی متن موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و پاکستان، گامی بزرگ برای تحول در روابط تجاری دو همسایه است. این توافق، که با حضور سران دو کشور به امضا رسید، با هدف حذف موانع تعرفه‌ای و افزایش حجم تجارت تا ۱۰ میلیارد دلار، نویدبخش تقویت همکاری‌های اقتصادی در منطقه است.

در حالی که کشور با محدودیت‌های ارزی دست‌وپنجه نرم می‌کند، اسنادی به دست این رسانه رسیده که نشان می‌دهد وزارت صمت نه‌تنها برای واردات کالاهای اساسی مانند گندم و ذرت سقف تعیین کرده، بلکه با چراغ سبز به واردات بی‌حد و حصر سگ، گربه و حیوانات خاص، اولویت‌های اقتصادی کشور را زیر سؤال برده است.

با وجود مواضع سیاسی سرد و گاه خصمانه، اتحادیه اروپا در سال گذشته توانسته جایگاهی فراتر از برخی شرکای سنتی ایران در تجارت خارجی به‌دست آورد. داده‌های رسمی نشان می‌دهند که اروپا با سرانه وارداتی ۲ دلار به ازای هر شهروند، بالاتر از کشورهایی نظیر هند، انگلیس و حتی آمریکا قرار گرفته است. در حالی که بسیاری از کشورهای همسایه یا دارای روابط تاریخی با ایران در حجم و سرانه واردات عملکرد ضعیف‌تری داشته‌اند، کشورهایی مانند سوئیس و ترکیه با سرانه‌های چشمگیر، نقش مهمی در اقتصاد صادراتی ایران ایفا کرده‌اند. این آمار نه‌تنها تصویر دقیق‌تری از بازارهای هدف ایران ارائه می‌دهد، بلکه ظرفیت‌های مغفول در تجارت بین‌المللی ایران را نیز آشکار می‌سازد.

با امضای ۱۲ تفاهم‌نامه همکاری میان ایران و پاکستان، افق‌های جدیدی برای افزایش تجارت دوجانبه تا ۲۰ میلیارد دلار گشوده شده است. این همکاری‌ها، با تمرکز بر توسعه زیرساخت‌های ریلی و مرزی، می‌تواند تحولی عظیم در روابط اقتصادی دو همسایه ایجاد کند.

در روزگاری که دیپلماسی اقتصادی به برگ برنده کشورها برای نفوذ منطقه‌ای تبدیل شده، ایران و پاکستان با امضای توافق ایجاد دروازه مرزی مشترک، گامی بلند در مسیر تسهیل تجارت، مهار قاچاق و اتصال به شبکه ترانزیت آسیایی برداشتند. این توافق در جریان سفر رسمی رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان به اسلام‌آباد به امضا رسید؛ اقدامی که نه‌فقط برای حل معضلات قدیمی در مرزهای مشترک، بلکه برای حضور فعال‌تر ایران در طرح‌های بزرگ منطقه‌ای مانند «کمربند و جاده چین» و کریدور اقتصادی گوادر-چابهار اهمیت دارد. گمرکات مرزی میرجاوه-تفتان، که سال‌ها درگیر صف‌های طولانی کامیون‌ها، قطع ارتباطات دیجیتال و ناهماهنگی‌های گمرکی بوده‌اند، حالا قرار است به قلب تپنده تجارت نوین ایران و پاکستان تبدیل شوند؛ مسیری که اگر با تداوم اراده سیاسی همراه شود، می‌تواند بازی را در مرزهای جنوب شرقی ایران تغییر دهد.

سازمان توسعه تجارت ایران با رد شایعات درباره مجوز واردات حیوانات خانگی، تأکید کرد که موافقتنامه‌های تجاری کشور صرفاً برای تسهیل تجارت کالاهای اساسی و بی‌اثر کردن تحریم‌ها طراحی شده‌اند. این اطلاعیه، نقش کلیدی این توافقات در رشد ۲۲ درصدی صادرات ایران به اتحادیه اقتصادی اوراسیا را برجسته می‌کند.

در جریان سفر خارجی مسعود پزشکیان در قامت رئیس‌جمهور به همسایه شرقی، توافق تاریخی تجارت آزاد میان ایران و پاکستان به امضا رسید؛ توافقی راهبردی که فراتر از گسترش مبادلات دوجانبه، به عنوان گامی بلند در مسیر خنثی‌سازی تحریم‌ها و تقویت همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای ارزیابی می‌شود.

در حالی که دهمین سالگرد توافق هسته‌ای برجام به‌جای جشن دستیابی به ثبات اقتصادی، با سایه سنگین بازگشت تحریم‌ها و تنش‌های فزاینده منطقه‌ای همراه شده است، آینده اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. حملات بی سابقه اسرائیل و ایالات متحده به زیرساخت‌های هسته‌ای ایران، تهران را به سمت تعلیق همکاری‌های داوطلبانه با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سوق داده؛ اقدامی که سه کشور اروپایی عضو برجام را برای فعال‌سازی «مکانیسم ماشه» مصمم‌تر کرده است. هم‌زمان، بازارها و فعالان اقتصادی با نگرانی به سه سناریوی پیش رو می‌نگرند: بازگشت تحریم‌های شورای امنیت و انزوای بیشتر اقتصاد، تشدید درگیری‌های نظامی که می‌تواند زنجیره تأمین و مسیرهای تجاری ایران را مختل کند، و در نهایت، امکان دستیابی به توافقی تازه که هرچند می‌تواند التهاب بازارها را کاهش دهد، اما در شرایط کنونی احتمال آن اندک به نظر می‌رسد. در چنین فضایی، تاب‌آوری اقتصاد ایران و توانایی آن برای عبور از این گرداب تحولات، به مهم‌ترین پرسش پیش‌روی سیاست‌گذاران و فعالان اقتصادی تبدیل شده است.

اتحادیه اروپا با وجود مواضع سیاسی خصمانه علیه ایران، با سرانه وارداتی ۲ دلاری از این کشور، از بسیاری از شرکای تجاری سنتی ایران پیشی گرفته است. آمار تجارت خارجی ایران نشان می‌دهد که این اتحادیه با جمعیتی ۴۵۰ میلیونی، ۹۰۰ میلیون دلار کالا از ایران وارد کرده و در مقایسه با کشورهایی نظیر هند، انگلیس و آمریکا، جایگاه قابل‌توجهی در تجارت با ایران دارد.

گمرک ایران اعلام کرد که تجارت غیرنفتی کشور در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۴ با وجود افزایش ۰.۴۸ درصدی وزن، از نظر ارزش با افت ۱۰ درصدی به ۳۴.۲ میلیارد دلار رسید. این کاهش تحت تأثیر افت ۵.۵۱ درصدی ارزش صادرات و ۱۴.۲ درصدی ارزش واردات بوده، در حالی که محصولات پتروشیمی نیز با کاهش قابل توجهی مواجه شده‌اند.

گزارش جدید دفتر آمار ایالات متحده نشان می‌دهد که تجارت ایران و آمریکا در ماه می ۲۰۲۵ به تنها ۲.۵ میلیون دلار رسیده، کاهشی ۵۲.۸ درصدی نسبت به سال گذشته. این افت چشمگیر، تحت تأثیر سیاست‌های فشار حداکثری دونالد ترامپ و تشدید تحریم‌ها، تجارت دو کشور را به پایین‌ترین سطح در سال‌های اخیر رسانده است.

روز گذشته، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در سفری رسمی به اسلام‌آباد با هدف تقویت روابط دوجانبه و امضای ۱۱ تفاهم‌نامه همکاری با مقامات پاکستانی دیدار کرد. این سفر که در پاسخ به دعوت شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، انجام شد، نقطه عطفی در گسترش همکاری‌های اقتصادی، تجاری و فرهنگی بین دو کشور همسایه است. در گفت‌وگو با رضا امیری مقدم، سفیر ایران در پاکستان، ابعاد این سفر و چشم‌انداز روابط دو کشور بررسی شده است.

حجم تجارت ایران و افغانستان به آستانه ۳ میلیارد دلار رسید و حالا مرز شمتیغ در خواف به عنوان «پل طلایی اقتصاد دو کشور» در آستانه جهشی تاریخی قرار گرفته است؛ منطقه ویژه اقتصادی شمتیغ نه‌تنها مسیر ترانزیت کالا، بلکه سکوی پرتابی برای سرمایه‌گذاری‌های مشترک و توسعه شرق ایران خواهد بود.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، امروز شنبه ۱۱ مرداد ۱۴۰۴ در اولین سفر رسمی دوجانبه پس از جنگ ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی، به دعوت همتای پاکستانی خود به اسلام‌آباد سفر می‌کند. این سفر با هدف تقویت روابط سیاسی و اقتصادی و ارسال پیام‌های مهم منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای انجام می‌شود. رئیس‌جمهور با اشاره به وضعیت مطلوب تجارت ایران و پاکستان، از برنامه‌ریزی برای افزایش مبادلات تجاری به ۱۰ میلیارد دلار در سال خبر داد.

تجارت غیر نفتی کشور در ۴ ماهه سال جاری به ۶۱ میلیون و ۲۰ هزار تن و به ارزش ۳۴ میلیارد و ۱۷۵ میلیون دلار رسید.

تجارت غیرنفتی ایران در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۴ با وجود افزایش اندک در وزن، با کاهش ۱۰ درصدی ارزش روبه‌رو شد. درحالی‌که صادرات و واردات کشور در رقابتی تنگاتنگ، ارقام متفاوتی را ثبت کردند، این گزارش نگاهی به جزئیات این مبادلات و مقاصد اصلی تجارت ایران می‌اندازد.

در نشست هم‌اندیشی رایزنان بازرگانی ایران در کشورهای هدف صادراتی، رئیس سازمان توسعه تجارت بر لزوم رصد دقیق بازارها، توسعه سهم کالاهای ایرانی و رفع موانع تجاری تأکید کرد. این نشست با هدف تقویت حضور ایران در بازارهای بین‌المللی و استفاده از ظرفیت‌های تجاری کشور برگزار شد.

رئیس سازمان توسعه تجارت ایران از کاهش ۲۲ درصدی صادرات به کشورهای همسایه در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ خبر داد. افت قیمت محصولات پتروشیمی، کاهش صادرات گاز طبیعی، نوسانات ارزی و مسائل سیاسی منطقه‌ای از عوامل اصلی این کاهش اعلام شده‌اند، در حالی که تجارت خارجی ایران با همسایگان نیز ۱۶ درصد افت ارزشی داشته است.

معاون سازمان برنامه و بودجه از عزم دولت برای اصلاح ساختارهای پیچیده تجارت خارجی خبر داد. جنگ ۱۲ روزه با رژیم صهیونیستی، علی‌رغم خسارات سنگین، نشان داد که ساده‌سازی فرآیندهای بروکراتیک مانند تأمین ارز، ثبت سفارش و ترخیص کالا از گمرکات امکان‌پذیر است و این موضوع اکنون در اولویت سیاست‌های دولت قرار دارد.