در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴، صادرات ایران به کشورهای آفریقایی با رشدی خیره‌کننده ۸۵ درصدی نسبت به سال گذشته، به همراه افزایش ۱۱۳ درصدی تراز تجاری، نشان‌دهنده تحولی چشمگیر در روابط اقتصادی ایران با قاره آفریقا است. این دستاورد، نویدبخش فرصت‌های جدید برای توسعه تجارت و سرمایه‌گذاری در این بازار رو به رشد است.

وقتی جنگ اقتصاد یک کشور را به زانو درمی‌آورد، تنها برنامه‌ریزی هوشمندانه، اتحاد ملی و خلاقیت در سیاست‌گذاری می‌تواند چرخ‌های اقتصاد را در حرکت نگه دارد و از فروپاشی جلوگیری کند. تجربه ایران در جنگ هشت‌ساله و نمونه‌های جهانی نشان می‌دهد که با مدیریت درست منابع و جلب اعتماد مردم، حتی در تاریک‌ترین روزها می‌توان بذر امید و پیشرفت کاشت.

در حالی که تحریم‌ها اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده‌اند، روسیه با تمام توان به تقویت روابط تجاری با تهران پرداخته و فرصت‌های بی‌نظیری برای صادرات کالاهای ایرانی، به‌ویژه مصالح ساختمانی، فراهم کرده است. رشد ۱۸ درصدی صادرات در بهار ۱۴۰۴ نشان‌دهنده عمق این همکاری استراتژیک است.

در حالی که سایه جنگ ۱۲ روزه بر منطقه سنگینی می‌کرد، ایران با حفظ مرزهای تجاری خود با عراق، ترکیه و عمان، حجم تجارت خارجی خود با کشورهای غرب آسیا را به بیش از ۵ میلیارد دلار در سه ماه نخست سال ۱۴۰۴ رساند و نشان داد که حتی در شرایط بحرانی، چرخ اقتصاد کشور متوقف نمی‌شود.

در دل بحران ۱۲ روزه جنگ تحمیلی ۱۴۰۴، تصمیم وزیر اقتصاد برای شبانه‌روزی کردن گمرکات، چرخ اقتصاد ایران را در حرکت نگه داشت. این سیاست هوشمندانه نه‌تنها جریان تجارت را حفظ کرد، بلکه از بروز کمبود کالا، تورم و تنش در بازار جلوگیری کرد.

در حالی که جنگ تحمیلی ۱۴۰۴ کشور را در شرایط اضطراری قرار داده بود، مناطق آزاد تجاری - صنعتی با عملکردی بی‌سابقه، تنها در ۱۲ روز ۱۱۸ هزار تن کالای اساسی به سرزمین اصلی تزریق کردند؛ آماری که نشان‌دهنده نقش کلیدی این مناطق در تأمین امنیت غذایی کشور است.

در میانه جنگ ۱۲ روزه با رژیم صهیونیستی، هماهنگی بی‌سابقه نهادهای دولتی و خصوصی، تجربه‌ای کم‌نظیر از ترخیص فوری کالاهای اساسی و مواد اولیه را رقم زد؛ تجربه‌ای که حالا به الگویی برای اصلاح ساختارهای تجاری، تسهیل واردات و حمایت واقعی از تولید در شرایط عادی تبدیل شده است.

در بحبوحه جنگ ۱۲ روزه اخیر، تصمیم فوری گمرک برای ترخیص ۱۰۰ درصدی کالاهای اساسی بدون اسناد کامل، یکی از مهم‌ترین سیاست‌های اقتصادی کشور برای حفظ ثبات بازار و امنیت غذایی بود؛ اقدامی که شاید در ظاهر ساده به‌نظر برسد، اما نقش کلیدی در مدیریت بحران ایفا کرد.

ایران با اجرایی شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، دروازه‌ای جدید به سوی بازارهای جهانی گشود و بیش از ۷۰۰۰ قلم کالا را با تعرفه‌های ترجیحی یا صفر به تجارت منطقه‌ای وارد کرد.

بر اساس آمار رسمی گمرک، صادرات غیرنفتی ایران به چین در سه‌ماهه نخست سال جاری به بیش از ۳.۵ میلیارد دلار رسیده است. این میزان از تبادلات تجاری، چین را در جایگاه نخست فهرست مقاصد صادراتی ایران قرار داده و سهم بزرگی از درآمد ارزی کشور را به خود اختصاص داده است.

در بحبوحه تنش‌های منطقه‌ای و پس از درگیری نظامی ایران و رژیم صهیونیستی، روابط اقتصادی ایران و عمان نه‌تنها آسیب ندید، بلکه مسیر تازه‌ای برای رشد شتاب‌دار پیدا کرد. امضای ۱۸ توافق‌نامه تجاری در سفر اخیر رئیس‌جمهور ایران به مسقط، نویدبخش جهشی تازه در تجارت دوجانبه است؛ از کاهش تعرفه‌ها تا راه‌اندازی خط مستقیم کشتیرانی بین چابهار و عمان، همه چیز از آغاز فصلی نو در همکاری‌های اقتصادی دو کشور حکایت دارد.

در اوج تنش‌های منطقه‌ای و در پی تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی، تجارت خارجی ایران بدون کوچک‌ترین وقفه‌ای به مسیر خود ادامه داد؛ مرزهای زمینی و دریایی کشور فعال ماندند، گمرکات با آمادگی کامل و تصمیم‌گیری‌های سریع دولت، جریان ورود و خروج کالا را مدیریت کردند و روابط تجاری با شرکای اصلی مانند عراق و امارات به حالت عادی بازگشت. در این میان، نقش کشورهای همسو با ایران نیز برجسته بود؛ پاکستان که از نخستین روزهای جنگ ۱۲ روزه در کنار تهران ایستاد و همواره از مخالفان رژیم صهیونیستی به شمار می‌رود، آمادگی خود را برای گسترش همکاری‌های تجاری اعلام کرده است.

ایران در همسایگی یکی از ثروتمندترین مناطق جهان، فرصت‌های تجاری عظیمی را به دلیل تمرکز بیش‌ازحد بر امارات و غفلت از دیگر کشورهای خلیج‌فارس از دست داده است. گزارش جدید اتاق تهران نشان می‌دهد که با وجود پتانسیل‌های عظیم اقتصادی، کسری تجاری ۵۴ میلیارد دلاری و عدم تنوع در شرکای تجاری، ایران را در برابر نوسانات آسیب‌پذیر کرده است.

در حالی که سایه جنگ بر منطقه سنگینی می‌کند، گمرکات ایران با عملکرد بی‌وقفه خود، از تأمین کالاهای اساسی و دارو تا تسهیل صادرات و ترانزیت، نقش کلیدی در ثبات اقتصادی کشور ایفا کرده و آماده پاسخگویی به شرایط بحرانی است.

روند صعودی تجارت در منطقه آزاد قشم ادامه دارد؛ صادرات از واردات پیشی گرفت و تراز تجاری این منطقه در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ با رشد ۱۷ درصدی به بیش از ۳۶ میلیون دلار رسید؛ رقمی که پیام روشنی برای سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی دارد.

از تیرماه امسال، فرآیند پرداخت کارمزد صدور و تمدید کارت بازرگانی کاملاً سیستمی می‌شود؛ تصمیمی که در راستای شفاف‌سازی، تسهیل خدمات و مقابله با فساد اجرایی خواهد شد.

با وجود تحولات اخیر و نگرانی‌ها درباره تجارت خارجی، رئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق ایران خبر از ثبات کامل در مرزها و ادامه بدون وقفه واردات کالاهای اساسی داد؛ تجارتی که حتی شرایط خاص هم نتوانست آن را متوقف کند.

در حالی که کشور در شرایط حساس جنگ و محدودیت‌های اینترنتی به سر می‌برد، قائم‌مقام وزیر صمت در امور بازرگانی با اطمینان اعلام کرد که سامانه جامع تجارت بدون هیچ اختلالی به کار خود ادامه می‌دهد و تأمین کالاهای اساسی، حتی با هجوم مسافران به شهرهای شمالی، به‌خوبی مدیریت شده است.

در حالی که ایران در سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ زیر سایه تجاوز رژیم صهیونیستی سپری کرد، گمرکات کشور با فعالیت شبانه‌روزی خود، چرخ تجارت را بدون توقف به حرکت درآوردند. محمد لاهوتی، رئیس کمیسیون صادرات غیرنفتی اتاق ایران، از تداوم بی‌وقفه روند صادرات و واردات خبر داد و این سیاست را کلید موفقیت تجارت ایران در شرایط بحرانی دانست.

در پی افزایش تقاضا برای واردات کالاهای اساسی و ضروری، ایران به‌صورت رسمی مرزهای تجاری خود را باز نگه داشته و روند ترخیص کالاها در گمرکات بدون وقفه ادامه دارد. مسئولان اتاق بازرگانی ایران می‌گویند، واردات در تمامی مبادی رسمی کشور جریان دارد و هیچ‌گونه توقف یا اختلالی در فرآیند تأمین نیازهای بازار داخلی مشاهده نمی‌شود.