بررسی وضعیت بازار اجاره در شهرها نشان میدهد این بخش از بازار املاک مسکونی در اسفندماه، مطابق الگوی سنتی هر سال، کمتحرکترین مقطع زمانی خود را سپری میکند. اگرچه سه ماه پایانی سال برای متقاضیان خرید مسکن بهعنوان مقطع «شب عید» شناخته میشود و معمولاً با افزایش تقاضای خرید همراه است، اما اوج جابهجایی مستاجران از اواسط اردیبهشت آغاز شده و در سهماهه تابستان به بیشترین سطح میرسد.
اسفندماه امسال نیز همانند سالهای گذشته، با حداقل سطح تقاضا، کاهش حجم معاملات و افت محسوس جابهجایی در بازار اجاره همراه بوده است. این روال فصلی یکی از مهمترین عوامل رکود فعلی و خواب زمستانی بازار اجاره در روزهای اخیر محسوب میشود.
دومین عامل موثر بر وضعیت فعلی بازار، «سبقت عرضه به تقاضای اجاره» در اسفندماه است. بررسیهای میدانی و اظهارات مشاوران املاک، بهویژه در شهر تهران و سایر کلانشهرها، نشان میدهد تعداد فایلهای عرضهشده به بازار اجاره از میزان تقاضای موجود پیشی گرفته است.
بخشی از این فایلها متعلق به مالکان واحدهایی است که برای تامین بخشی از هزینه خرید ملک جدید، روی مبلغ رهن حساب باز کردهاند و به همین دلیل، آپارتمان خود را وارد بازار اجاره کردهاند. این افزایش عرضه در شرایطی رخ داده که سطح تقاضا بهطور سنتی در اسفند پایین است و همین عدم تعادل، به تعمیق رکود دامن زده است.
«تمایل دوجانبه مستاجران و موجران به تمدید قراردادهای سال گذشته»، سومین عامل مهم در رکود عمیق بازار اجاره در اسفند ۱۴۰۴ به شمار میرود. در ماههای پایانی امسال، بخش قابل توجهی از دو طرف قرارداد، تمدید را به جابهجایی ترجیح دادهاند. این رویکرد، علاوه بر کاهش هزینههای نقلوانتقال، به ایجاد ثبات نسبی در شرایط پرنوسان اقتصادی کمک کرده است.
چهارمین عامل، «کششناپذیری توان مالی مستاجران برای تحمل سطوح بالاتر اجارهبها» در شرایط تورم بالای سایر کالاها و خدمات مصرفی است. افزایش شکاف میان درآمد واقعی خانوارها و هزینه تامین کالاها و خدمات ضروری، توان اقتصادی مستاجران را بهطور محسوسی کاهش داده است.
بر اساس آخرین آمار رسمی، رشد شاخص اجاره مسکن در دیماه ۱۴۰۴ به ۳۲.۷ درصد رسیده که این میزان، از نیمه دوم سال ۱۴۰۱ تاکنون، کمترین سطح تورم نقطه به نقطه این شاخص محسوب میشود. همچنین تورم سالانه شاخص اجاره، طبق اعلام مرکز آمار ایران، در دیماه ۱۴۰۴ به ۳۵.۲ درصد رسیده که پایینترین میزان در ۳۱ ماه اخیر به شمار میآید. این ارقام نشان میدهد اگرچه فشار تورمی همچنان وجود دارد، اما شتاب افزایش اجارهبها نسبت به دورههای قبل کاهش یافته است.
