افزایش مداوم قیمت زمین و واحدهای مسکونی در سالهای اخیر موجب شده فاصله میان درآمد خانوار و بهای خرید مسکن به شکل نگرانکنندهای افزایش یابد. در چنین وضعیتی، بازار بهطور طبیعی از تعادل خارج میشود و تقاضای مصرفی که موتور اصلی پایداری این بازار است، به حاشیه رانده میشود. تجربه نشان داده است هر زمان ابزارهای مالی کارآمد در اختیار متقاضیان واقعی قرار نگرفته، سهم تقاضای سرمایهای و سوداگرانه تقویت شده و خانوارهای مصرفی بیشتر به بازار اجاره رانده شدهاند.
وام مسکن اگر متناسب با قیمتهای واقعی بازار، دارای نرخ بهره ترجیحی و دوره بازپرداخت طولانی باشد، میتواند نقش یک «تنظیمگر» را ایفا کند. چنین تسهیلاتی نهتنها قدرت خرید خانوارها را تقویت میکند، بلکه به ایجاد اطمینان در سمت تقاضا نیز کمک خواهد کرد. در نبود تسهیلات کارآمد، حتی پروژههای حمایتی نیز با کاهش استقبال مواجه میشوند، زیرا متقاضیان توان تأمین آورده اولیه و اقساط سنگین را ندارند.
از سوی دیگر، تخصیص وامهای ارزانقیمت میتواند آثار مثبتی بر بخش تولید مسکن نیز بگذارد. هنگامی که تقاضای مؤثر در بازار شکل بگیرد، سازندگان با چشمانداز روشنتری وارد پروژههای جدید میشوند و این موضوع به افزایش عرضه و در نهایت تعدیل نسبی قیمتها کمک میکند. بنابراین سیاست اعتباری در حوزه مسکن صرفاً یک حمایت اجتماعی نیست، بلکه ابزاری برای مدیریت چرخه تولید و مصرف در یکی از پیشرانهای اصلی اقتصاد محسوب میشود.
در نهایت، اگر سیاستگذار به دنبال کاهش فشار معیشتی، تقویت امید به خانهدار شدن و جلوگیری از گسترش شکاف طبقاتی در حوزه مسکن است، طراحی نظام تأمین مالی پایدار و در دسترس یک ضرورت انکارناپذیر است. وام مسکن معقول و ارزان، در شرایط فعلی، نه یک امتیاز ویژه بلکه پیششرط بازگشت تعادل به بازاری است که سالهاست از توان اقتصادی خانوارها فاصله گرفته است.
هزینه دریافت وام ۱.۲۸ میلیارد تومانی مسکن از محل اوراق با کاهش چشمگیر ۱۳۰ میلیون تومان نسبت به دو ماه قبل، حدود ۳۰۴ میلیون تومان شده است.
هزینه دریافت امتیاز اوراق تسهیلات مسکن (تسه) نسبت به دیماه و بهمن ماه کاهش یافته است. دیماه امسال قیمت هر برگه اوراق وام مسکن تا ۱۷۰ هزار تومان رسیده بود که بهمنماه به حدود ۱۳۰ هزار تومان کاهش پیدا کرد و در حال حاضر با افت قابل توجه در محدوده ۱۱۵ تا ۱۲۳ هزار تومان خرید و فروش میشود.
به زوجین ساکن در تهران، نفری ۵۰۰ میلیون تومان وام اوراق مسکن از طریق فرابورس تعلق میگیرد که جمعا ۱ میلیارد تومان میشود. قابلیت دریافت ۲۸۰ میلیون تومان وام جعاله (تعمیرات) نیز در این تسهیلات وجود دارد.
این وام نیاز به سپردهگذاری ندارد و برای دریافت آن باید از طریق فرابورس امتیاز اوراق تسهیلات مسکن (تسه) خریداری کرد.
هر برگه ۵۰۰ هزار تومانی تسه یک امتیاز وام محسوب میشود. بدین ترتیب هر متقاضی دریافت وام در تهران برای دریافت وام ۵۰۰ میلیون تومانی باید ۱۰۰۰ برگه اوراق بخرد. لذا برای دریافت تسهیلات ۱ میلیارد تومانی زوجین باید ۲۰۰۰ برگه و وام ۲۸۰ میلیون تومانی جعاله ۵۶۰ برگه اوراق تسه خریداری کرد.
امتیاز تسهیلات مسکن سال ۱۴۰۴ طبق آخرین معاملات صورت گرفته در فرابورس ۱۱۸ هزار و ۹۴۳ تومان است که نسبت به روز گذشته ۵ درصد کاهش قیمت داشته است.
با این حساب امروز زوجین تهرانی برای دریافت تسهیلات مسکن به همراه وام جعاله مطابق قیمتهای ۴ اسفند ۱۴۰۴ لازم است ۲۵۶۰ برگه اوراق به قیمت ۱۱۸ هزار و ۹۴۳ تومان خریداری کنند که تقریبا ۳۰۴ میلیون و ۴۹۴ هزار تومان میشود. در واقع وام ۱.۲۸ میلیارد تومانی برای یک خانواده دو نفره در پایتخت ۳۰۴ میلیون تومان آب میخورد.
این در حالی است که بر اساس قیمتهای دیماه امسال هزینه دریافت وام اوراق برای زوجین ساکن در تهران حدود ۴۳۵ میلیون تومان بود.
سقف تسهیلات اوراق در مراکز استانها و شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر به ازای هر نفر ۸۰۰ میلیون تومان است که به زوجین ۱۶۰ میلیون تومان به اضافه ۲۸۰ میلیون تومان وام جعاله پرداخت میشود.
در سایر مناطق شهری به نیز ۶۰۰ میلیون تومان وام اوراق به هر نفر تعلق میگیرد، لذا زوجین در این مناطق میتوانند یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون وام اوراق به همراه ۲۸۰ میلیون تومان تسهیلات جعاله دریافت کنند.
وام دو نفره اوراق مسکن صرفا محدود به زوجین نیست. از اردیبهشت امسال اعلام شد سقف این تسهیلات به بستگان با مصادیق «پدر و فرزند»، «مادر و فرزند»، «خواهر و برادر»، «خواهر و خواهر» و «برادر و برادر» نیز تعلق میگیرد.
در سالهای گذشته برای پرداخت تسهیلات خرید مسکن از محل اوراق، محدودیت مربوط به سال ساخت ساختمان وجود داشت که اردیبهشت امسال این محدودیت برداشته شد. بنابراین اعطای این تسهیلات فارغ از قدمت بنا (با رعایت عمر مفید باقیمانده از ملک مطابق با گزارش ارزیابی) امکانپذیر است.
