در پی محدودیتهای ایجادشده در مسیرهای مهم انتقال نفت خاورمیانه، بازار جهانی انرژی با کمبود ناگهانی عرضه مواجه شده است. گزارش فایننشال تایمز نشان میدهد بسته شدن تنگه هرمز به دلیل درگیریهای اخیر، عملاً بخش بزرگی از صادرات نفت منطقه را مختل کرده و همین موضوع بازارهای جهانی را با شوک عرضه روبهرو کرده است.
برآوردها حاکی از آن است که حدود یک پنجم تولید نفت جهان که از مسیر خلیج فارس عبور میکند، تحت تأثیر این اختلال قرار گرفته است. در نتیجه بسیاری از پالایشگاهها و خریداران بزرگ به دنبال نفتهایی با ویژگیهای مشابه نفت خاورمیانه در مناطق دیگر جهان هستند.
کمبود عرضه باعث شده قیمت برخی گریدهای نفتی در نقاط مختلف جهان به سرعت افزایش یابد. طبق گزارشها، نفت خام معامله شده در عمان که از بنادر خارج از تنگه هرمز صادر میشود، در معاملات اخیر به نزدیک ۱۵۴ دلار در هر بشکه رسیده؛ رقمی که یکی از بالاترین سطوح ثبتشده در سالهای اخیر محسوب میشود.
در همین حال شاخص نفت برنت که معیار قیمت جهانی محسوب میشود نیز با جهش شدید روبهرو شد و حتی به ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسید، هرچند اکنون در محدوده بالای ۱۰۲ دلار معامله میشود.
با کاهش دسترسی به نفت خلیج فارس، پالایشگاهها به سرعت به سمت خرید نفت از کشورهای دیگر رفتهاند. دادههای موسسه آرگوس نشان میدهد قیمت برخی نفتهای تولیدی در نروژ، الجزایر، لیبی و قزاقستان نسبت به شاخص دریای شمال به بالاترین سطح تاریخی رسیده است.
به گفته دیوید فایف اقتصاددان ارشد آرگوس مدیا، عامل اصلی افزایش قیمتها چیزی جز کمبود واقعی عرضه نیست. او تاکید میکند بازار در حال حاضر با یک «کمبود فیزیکی محض» روبهرو شده که مستقیماً قیمتها را هدایت میکند.
در حالی که قیمتهای رسمی بازارهای آتی هنوز فاصلهای با این رکوردها دارند، برخی معاملهگران معتقدند بهای واقعی نفت فیزیکی بسیار بالاتر است. حتی در گزارشی عنوان شده که قیمت واقعی محمولههای نفتی در معاملات فیزیکی میتواند تا حدود ۱۴۰ دلار در هر بشکه باشد.
از سوی دیگر افزایش تقاضا برای نفتکشها و طولانیتر شدن مسیرهای حمل، هزینه انتقال نفت را نیز به شکل قابل توجهی بالا برده است. همین موضوع فشار بیشتری بر بازار وارد کرده و باعث شده برخی تحلیلگران از بزرگترین اختلال بازار نفت از دهه ۱۹۷۰ تاکنون سخن بگویند.
