یکی از اصلیترین ارکان پروژه مسکن ملی، تأمین زمین با کاربری مناسب است. زمین نهتنها محل احداث واحدها را تعیین میکند، بلکه موقعیت جغرافیایی، دسترسی به شبکههای حملونقل و خدمات عمومی و امکان اتصال به زیرساختهای شهری را نیز مشخص میسازد. در صورت وجود محدودیت در تأمین زمین یا انتخاب مناطق نامناسب، روند اجرای پروژهها با مشکلات جدی مواجه میشود و هزینهها به شدت افزایش مییابد.
فرآیند تأمین زمین نیازمند هماهنگی میان نهادهای مختلف دولتی و شهرداریهاست. سازمانها باید علاوه بر شناسایی اراضی خالی، مالکیت قانونی و وضعیت کاربری آنها را نیز بررسی کنند. هرگونه تأخیر یا اختلاف در این بخش میتواند زمانبندی پروژه را عقب بیندازد و برنامهریزیهای مالی را تحتتأثیر قرار دهد.
کارشناسان معتقدند دسترسی به زمین با کیفیت و در موقعیت مناسب، نهتنها سرعت ساخت و ساز را افزایش میدهد بلکه انگیزه سرمایهگذاران و پیمانکاران را برای مشارکت در پروژه بیشتر میکند. در مقابل، مشکلات حقوقی، تملک اراضی و نبود شفافیت در وضعیت مالکیت میتواند به اصلیترین مانع در مسیر تحقق مسکن ملی تبدیل شود.
از سوی دیگر، زمین مناسب امکان طراحی شهری منسجم و بهینه را فراهم میکند. محل احداث واحدها باید با برنامههای توسعه شهری و زیرساختهای شهری هماهنگ باشد تا سکونتگاهها قابلیت بهرهبرداری طولانیمدت داشته باشند و ساکنان به خدمات اولیه مانند مدرسه، درمانگاه و حملونقل دسترسی راحت پیدا کنند.
در نهایت، اهمیت زمین تنها محدود به جنبه اجرایی پروژه نیست؛ بلکه نقش حیاتی در تحقق عدالت اجتماعی و کاهش فشار بر بازار مسکن دارد. دسترسی به زمین با کاربری مشخص و مناسب میتواند هزینه تمامشده ساخت را کاهش دهد، تعداد واحدهای تحویلی را افزایش دهد و به خانوارهای کمدرآمد امکان خانهدار شدن واقعی بدهد. بدون مدیریت درست زمین، هیچ پروژه مسکن ملی موفقیتی پایدار نخواهد داشت.
عضو کمیسیون عمران گفت: آمارها نشان میدهد که واگذاری زمین بزرگترین مانع در پروژههای نهضت ملی مسکن است.
فرامرز شاهسواری عضو کمیسیون عمران با اشاره به اینکه واگذاری زمین یکی از مهمترین مشکلات در حوزه نهضت ملی مسکن است گفت: یک سال از فعالیت دولت گذشت، اما واگذاری زمین همچنان اصلیترین مانع اجرای نهضت ملی مسکن است.
وی ادامه داد: وزارت مسکن و شهرسازی در حوزه تخصیص زمین با مشکلاتی همراه بوده و این اقدام نه به شرط تملیک و نه اجاره است.
او بیان کرد: ابزارهای نظارتی از جمله سوال، تذکر، تفحص و حتی بحث استیضاح که پیش از این به عنوان یک گزینه مطرح شد در دستور کار قرار دارد.
شاهسواری درباره وضعیت زمین و نهضت ملی مسکن، اظهار داشت: یک سال گذشت و کمیسیون عمران مجلس چندین بار این موضوع را پیگیری کرده، اما متأسفانه دولت و وزارت مسکن و شهرسازی تاکنون زمینها را چه به شرط تملیک و چه به شرط اجاره واگذار نکردهاند.
او توضیح داد: ما در حوزه ساختوساز، شرایط نسبتاً بهتر بوده و عملکرد این بخش در دولت فعلی در مقایسه با گذشته بهبود یافته است.
عضو کمیسیون عمران در پاسخ به موضوع دریافت گزارش شفاف از عملکرد وزیر راه و شهرسازی گفت: ما در مجلس این سوال را مطرح کردهایم،اما تاکنون چنین گزارشی دریافت نکردهایم. قطعاً این موضوع را پیگیری خواهم کرد و حدود ده روز دیگر میتوان پاسخ نهایی را ارائه داد.
وی توضیح داد: اکثر سوالات و تذکرات نمایندگان در همین خصوص است و مجلس این موضوع را با جدیت پیگیری میکند.
او با اشاره به اینکه تمام ابزارهای نظارتی از جمله سوال، تذکر، تفحص و حتی بحث استیضاح که پیش از این به عنوان یک گزینه مطرح شد در دستور کار قرار دارد گفت:شورای عالی شهرسازی در صدور مجوزهای واگذاری با تأخیر همراه بوده است.
وی گفت: به نظر من معاون وزیر مسکن باید در این باره پاسخگو باشد. میتوان از مسئولان ذیربط مانند طاهرخانی نیز در این باره سوال کرد.
او بیان کرد: مجلس به دنبال شناسایی مشکلات اجرایی این روند است. با این حال، با توجه به اهمیت موضوع، شخصاً این قضیه را پیگیری خواهم کرد.
