ایران در چهارراه ارتباطی شرق و غرب و شمال و جنوب قرار دارد؛ موقعیتی که بسیاری از کشورها برای دستیابی به آن هزینههای هنگفتی پرداخت میکنند. بهرهگیری از این مزیت طبیعی، تنها با برنامهریزی دقیق و سرمایهگذاری هدفمند در حوزه حملونقل امکانپذیر است. دولت میتواند با توسعه زیرساختهای ریلی، جادهای و بندری، سهم ایران از بازار ترانزیت منطقه را بهطور چشمگیری افزایش دهد و از این طریق درآمدهای ارزی قابلتوجهی به دست آورد.
ترانزیت کالاها نهتنها یک فعالیت اقتصادی ساده نیست، بلکه حلقهای کلیدی در زنجیره ارزش تجارت جهانی محسوب میشود. هر کامیون، واگن یا کانتینری که از خاک ایران عبور میکند، علاوه بر ایجاد درآمد مستقیم، به رونق صنایع جانبی مانند خدمات لجستیک، تعمیرات، بیمه و گردشگری تجاری کمک میکند. این اثرات چندلایه، اهمیت توجه دولت به این حوزه را دوچندان میسازد.
یکی از مهمترین پیشنیازهای توسعه ترانزیت، ایجاد زیرساختهای استاندارد و رقابتپذیر است. مسیرهای ریلی سریع، جادههای ایمن، بنادر مجهز و گمرکهای هوشمند میتوانند زمان عبور کالا را کاهش داده و ایران را به گزینهای جذاب برای شرکتهای بینالمللی تبدیل کنند. دولت باید با جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی، این زیرساختها را بهروز کرده و ظرفیتهای جدید ایجاد کند.
در کنار زیرساختها، سیاستگذاری هوشمند نیز نقش تعیینکنندهای دارد. کاهش بروکراسی، تسهیل فرآیندهای گمرکی، ایجاد تعرفههای رقابتی و انعقاد توافقهای منطقهای میتواند مسیر عبور کالا از ایران را هموار کند. کشورهایی که در سالهای اخیر در حوزه ترانزیت موفق بودهاند، بیش از هر چیز بر سرعت، شفافیت و کاهش هزینهها تمرکز کردهاند؛ مسیری که ایران نیز باید با جدیت دنبال کند.
توجه دولت به ترانزیت همچنین میتواند به توسعه متوازن مناطق مختلف کشور کمک کند. بسیاری از استانهای مرزی ظرفیت تبدیل شدن به قطبهای لجستیکی را دارند و با ایجاد مراکز حملونقل و انبارداری، فرصتهای شغلی جدیدی برای ساکنان این مناطق فراهم میشود. این رویکرد علاوه بر تقویت اقتصاد ملی، به کاهش نابرابریهای منطقهای نیز کمک خواهد کرد.
در نهایت، ترانزیت و حملونقل کالاها میتواند به یکی از موتورهای محرک اقتصاد ایران تبدیل شود؛ مشروط بر اینکه دولت با نگاهی بلندمدت، هماهنگ و مبتنی بر استانداردهای جهانی به این حوزه ورود کند. بهرهگیری از این ظرفیت عظیم، نهتنها درآمدهای پایدار ایجاد میکند، بلکه جایگاه ایران را در تجارت منطقهای و جهانی ارتقا میدهد.
مدیرکل سازمان راهداری و حملونقل جادهای از ترانزیت ۱۲.۴ میلیون تن کالا از مرزهای زمینی طی ۹ ماه ۱۴۰۴ خبر داد.
جواد هدایتی مدیرکل دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری و حملونقل جادهای اظهار کرد: از ابتدای مسال تا پایان آذرماه ۱۲ میلیون و ۴۳۷ هزار و ۹۹۳ تن کالا از مرزهای زمینی کشور ترانزیت شد.
وی ادامه داد: این میزان با انجام بیش از ۵۶۱ هزار سفر ناوگان حملونقل بینالمللی محقق شده است. در این مدت، بیش از ۱۰ میلیون تن کالا صادر و حدود یک میلیون و ۹۱۳ هزار تن کالا نیز وارد کشور شده است.
وی با اشاره به نقش توسعه زیرساختهای جادهای و افزایش تعاملات تجاری با کشورهای همسایه از فعالیت ۲۸۹۱ شرکت حملونقل بینالمللی کالا، ۶۸ شرکت مسافری، ۶۳ هزار راننده حرفهای و ۵۱ هزار دستگاه ناوگان خبر داد و افزود: هماکنون ۲۶ پایانه مرزی در ۱۲ استان کشور، محور اصلی تبادل کالا و جابهجایی مسافر با کشورهای همسایه هستند.
