با اعلام مجلس درباره نهایی شدن طرح انتقال سهمیه سوخت از کارتهای سوخت به کارتهای بانکی، بحث بر سر آمادگی فنی و امنیتی سیستم بانکی و پمپبنزینها بار دیگر به اوج رسیده است. طبق گفته سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان یارانه و بودجه، این طرح از سال آینده بهصورت کامل اجرایی خواهد شد و تمام سهمیهها مستقیماً در کارت بانکی افراد تعریف میشود.
در این مدل جدید، فرآیند سوختگیری به جای ارتباط با کارت سوخت فیزیکی، از طریق شبکه پرداخت بانکی انجام میگیرد؛ یعنی پایانه جایگاه سوخت مستقیماً به حساب بانکی متصل میشود و سهمیه خودرو در همان لحظه تراکنش محاسبه میگردد.
با وجود وعدههای اجرایی، هنوز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران توضیح رسمی درباره نحوه اتصال دو سامانه و تضمین امنیت تراکنشها نداده است. کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات معتقدند اتصال همزمان شبکه بانکی به سامانه هوشمند سوخت نیازمند ایجاد یک سوئیچ مرکزی قدرتمند، آزمایش میدانی در جایگاهها و لایههای امنیتی چندگانه برای جلوگیری از خطاهای تراکنش است.
رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاههای سوخت نیز اعلام کرده در آییننامه هیئت وزیران یک سوئیچ مشترک با همکاری بانک مرکزی طراحی خواهد شد تا در لحظه پرداخت هزینه سوخت، سهمیه یارانهای هر خودرو بهصورت خودکار محاسبه شود.
در کشورهایی مانند هند و برزیل، یارانه انرژی مستقیماً به حساب مردم واریز میشود؛ اما حذف کارت سوخت و جایگزینی کامل آن با کارت بانکی در حوزه سوخت خودروها اقدامی کمسابقه است. ایران با داشتن دو زیرساخت قدرتمند یعنی شبکه پرداخت سراسری و سامانه هوشمند سوخت، ظرفیت اجرای چنین طرحی را دارد اما ادغام این دو نیازمند هماهنگی میان نرمافزارها، پایانههای فروش و امنیت داده در سطح ملی است.
طبق اظهارات رسمی، در مرحله اول کارت سوخت حذف نخواهد شد و طرح بهصورت آزمایشی در چند استان اجرا میشود تا پس از ارزیابی میدانی، درباره اجرای سراسری تصمیمگیری گردد. تا آن زمان کارتهای سوخت فعلی همچنان معتبر باقی خواهد ماند.
در مجموع، اجرای این طرح میتواند ساختار سوختگیری کشور را متحول کند، اما موفقیت آن به شفافسازی بانک مرکزی، همکاری وزارت نفت و ارتقاء امنیت شبکه دادهها وابسته است. جامعه کارشناسی بر این باور است که اگر اجرای آزمایشی جدی گرفته شود، ایران میتواند مدل بومی تازهای از مدیریت هوشمند یارانه انرژی را تجربه کند.
