گسترش نیوز: بیش از ۱۵ روز است که اینترنت بینالملل در ایران با قطعیهای گسترده مواجه شده و این اختلال، جریان عادی فعالیتهای دیجیتال و کسبوکارهای آنلاین را مختل کرده است. پیامدهای این وضعیت نه تنها محدود به کاربران خانگی است، بلکه کسبوکارهایی که بر فضای آنلاین تکیه دارند نیز با کاهش درآمد و اختلال در خدماتدهی روبهرو شدهاند.
در این شرایط، مسئولان دولتی بار دیگر بر توسعه اینترنت ملی تأکید کرده و آن را بهعنوان جایگزینی برای شبکه جهانی مطرح میکنند. اما پرسش اصلی این است که آیا زیرساختهای موجود قادر به پاسخگویی به نیازهای گسترده کاربران و حفظ کیفیت خدمات کسبوکارهای آنلاین هستند یا خیر.
نگرانی فعالان حوزه فناوری، استارتاپها و تجارتهای مجازی از کمبود دسترسی به سرویسهای بینالمللی و کاهش تعامل با مشتریان خارجی، به یکی از محورهای بحثهای روز تبدیل شده است. بسیاری از شرکتها، بهویژه آنهایی که خدماتشان وابسته به پلتفرمهای جهانی است، در شرایط فعلی با بحران عملیاتی مواجه شدهاند.
از سوی دیگر، قطعی مداوم اینترنت باعث ایجاد فشار بر مصرفکنندگان و کاربران خانگی نیز شده است. دسترسی محدود به اطلاعات، خدمات مالی و آموزشی آنلاین، و حتی فعالیتهای روزمره کاربران عادی، نشان میدهد که جایگزینی اینترنت ملی بدون تقویت زیرساخت و افزایش ظرفیت، نمیتواند تجربهای مشابه اینترنت بینالملل ارائه دهد.
در حالی که مسئولان وعده ارتقای شبکه ملی و رفع کمبودها را میدهند، کارشناسان هشدار میدهند که این اقدامات نیازمند زمان، سرمایهگذاری و برنامهریزی دقیق است. تجربه اخیر ثابت کرده است که هرگونه اختلال طولانیمدت اینترنت میتواند تبعات گسترده اقتصادی و اجتماعی به همراه داشته باشد و توجه ویژه به توسعه زیرساختها بیش از پیش ضروری است.
گسترش نیوز در این راستا گفتگویی با کارشناس حوزه فناوری اطلاعات انجام داده است که در ادامه می خوانید.
کیوان نقره کار در خصوص ظرفیت های اینترنت ملی برای جایگزینی با اینترنت جهانی گفت: اینترنت ملی که در ماههای اخیر دوباره به یکی از محورهای اصلی بحث در حوزه ارتباطات تبدیل شده، حالا بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه سیاستگذاران قرار گرفته است. به نظر میرسد وزارت ارتباطات و برخی نهادهای مرتبط، اینبار با نگاهی جدیتر به سراغ این پروژه قدیمی رفتهاند و ارادهای تازه برای به سرانجام رساندن آن شکل گرفته است. با این حال، پرسش بنیادین همچنان پابرجاست: آیا اینترنت ملی از زیرساختها و الزامات لازم برای موفقیت برخوردار است یا نه؟
او ادامه داد: تجربه برخی کشورها مانند چین و روسیه نشان میدهد که مفهوم اینترنت ملی میتواند اشکال متفاوتی به خود بگیرد. در روسیه، وبسایتها و پلتفرمها بدون اختلال به فعالیت عادی خود ادامه میدهند، اما اینترنت ملی بهگونهای طراحی شده که در نقش یک لایه حفاظتی عمل میکند؛ لایهای که تمرکز اصلی آن بر امنیت سایبری، مقابله با نفوذ و کاهش آسیبپذیریهای دیجیتال است، نه محدودسازی گسترده دسترسی کاربران. در این مدل، اینترنت ملی بیشتر یک سپر دفاعی است تا ابزاری برای انسداد.
نقره کار افزود: در چین، اما شرایط متفاوت است. سیاستهای حاکمیتی بر پایه بومیسازی گسترده فضای مجازی بنا شده و پلتفرمهای داخلی با تکیه بر زیرساختهای قدرتمند، جایگزین نمونههای جهانی شدهاند. البته دسترسی به سرویسهای بینالمللی محبوب نیز با محدودیتهایی همراه است، اما در مقابل، اکوسیستم دیجیتال داخلی چین به حدی توسعه یافته که کاربران نیاز چندانی به پلتفرمهای خارجی احساس نمیکنند.
وی خاطرنشان کرد: مقایسه ایران با چین از همان ابتدا محل اشکال است. چین نهتنها از زیرساختهای فنی بسیار پیشرفته بهره میبرد، بلکه صاحب پلتفرمهایی با کیفیت جهانی و سیستمعاملهای قدرتمند است؛ شرایطی که با واقعیت موجود در ایران فاصله معناداری دارد. از سوی دیگر، جمعیت عظیم چین یک بازار داخلی گسترده ایجاد کرده که به تنهایی میتواند موتور محرک رشد پلتفرمهای بومی باشد؛ مزیتی که در ایران اساساً وجود ندارد.
کارشناس فناوری اطلاعات در ادامه به گسترش نیوز گفت: در ایران، نبود پلتفرمهای قدرتمند و رقابتی در سطح نمونههایی مانند تلگرام و اینستاگرام، یکی از اصلیترین موانع تحقق اینترنت ملی کارآمد است. از سوی دیگر، مسئله اعتماد عمومی نیز نقش تعیینکنندهای دارد. بخش بزرگی از جامعه نسبت به پلتفرمهای داخلی احساس امنیت و اطمینان کافی ندارند؛ بهویژه در حوزههای اقتصادی و کسبوکار، این نگرانی وجود دارد که دادهها و اطلاعات توسط نهادهای نظارتی رصد شود. همین بیاعتمادی باعث شده بسیاری از فعالان اقتصادی هنوز نتوانند خود را متقاعد کنند که بدون اینترنت بینالملل نیز امکان ادامه حیات و رشد دارند.
نقره کار یادآور شد: این در حالی است که بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۲.۵ میلیون شغل بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در بستر فضای مجازی شکل گرفته است. اگر هر کسبوکار را به چند نفر وابسته در نظر بگیریم، حدود ۱۱ میلیون نفر تنها از طریق اینستاگرام امرار معاش میکنند. چنین آماری نشان میدهد که اینترنت، دیگر صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه ستون فقرات بخش مهمی از اقتصاد کشور به شمار میرود.
او تصریح کرد: با این اوصاف، اینترنت ملی دستکم در کوتاهمدت نمیتواند جایگزین واقعی اینترنت بینالملل شود و پاسخگوی نیاز گسترده کسبوکارهای دیجیتال و حتی سنتی باشد. تجربه ۱۵ سال گذشته نیز چندان امیدوارکننده نیست؛ از موتورهای جستوجوی ملی و ایمیلهای بومی گرفته تا سیستمعامل ایرانی و پیامرسانهای داخلی، اغلب پروژههای فناورانه ملی با شکست یا موفقیتهای بسیار محدود مواجه شدهاند.
این تحلیلگر در پایان اضافه کرد: ادامه همین مسیر و تکرار همان سیاستها، احتمالاً به نتایج متفاوتی منجر نخواهد شد. بدون سرمایهگذاری جدی در زیرساخت، جلب اعتماد عمومی و خلق پلتفرمهای رقابتی واقعی، نمیتوان انتظار داشت ایران به جایگاهی مشابه چین در حوزه اینترنت ملی دست پیدا کند. واقعیت این است که اینترنت ملی، بدون اینترنت آزاد و جهانی، نهتنها مزیت محسوب نمیشود، بلکه میتواند به یکی از موانع اصلی توسعه دیجیتال کشور تبدیل شود.
در صورت تمایل به پیگیری اخبار روز حوزه فناوری اطلاعات و آخرین تحولات قیمتی در بازار موبایل کشور، سرویس فناوری پایگاه خبری گسترش نیوز را دنبال کنید.
