بازار مسکن کشور در ماه‌های اخیر با چالش‌های متعددی روبرو بوده و هنوز دولت جدید نتوانسته است طرحی جامع و مشخص برای بهبود شرایط کنونی و حمایت از متقاضیان طرح‌های مسکنی ارائه دهد. متقاضیان نهضت ملی مسکن خواسته‌های روشنی از مسئولان دارند که نه تنها منطقی، بلکه برآمده از نیازهای واقعی جامعه است. در این میان، یکی از راهکارهای کلیدی که می‌تواند مسیر توسعه را هموارتر کرده و به حل مشکلات این بخش کمک شایانی کند، هوشمندسازی امور مرتبط با حوزه مسکن است. به باور بسیاری از کارشناسان، استفاده از فناوری‌های نوین و سامانه‌های هوشمند، نه تنها شفافیت و نظارت را در فرآیندها افزایش می‌دهد، بلکه با تسریع در اجرای پروژه‌ها و بهینه‌سازی منابع، می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر پیشرفت طرح‌های مسکنی داشته باشد.

در آبان ماه امسال، وزارت راه و شهرسازی با امضای تفاهم‌نامه‌ای با کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن، مسئولیت ساخت، نظارت، کنترل و انتخاب مشاور پروژه نهضت ملی مسکن را به این نهاد مردمی واگذار کرد. اما به نظر می‌رسد این اقدام کافی نبوده و نتوانسته است مشکلات مالی این پروژه عظیم را برطرف کند. همچنان مسائل مالی یکی از موانع اصلی در مسیر پیشرفت این طرح به‌حساب می‌آید.

مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید اعلام کرد که ۱۲۰ واحد مسکونی از پروژه نهضت ملی مسکن در شهر جدید شیرین شهر استان خوزستان به‌زودی با حضور رئیس‌جمهور و وزیر راه و شهرسازی افتتاح خواهد شد. این افتتاح بخشی از تلاش‌های گسترده دولت برای تأمین مسکن مورد نیاز مردم و تحقق اهداف نهضت ملی مسکن است که با هدف تسهیل دسترسی اقشار مختلف به مسکن مناسب و بهبود وضعیت بازار مسکن در سراسر کشور در حال اجراست.

کندی پیشرفت در اجرای پروژه‌های نهضت ملی مسکن به یکی از چالش‌های جدی و دغدغه‌های اصلی انبوه‌سازان و فعالان حوزه ساخت‌وساز تبدیل شده است. این مسئله نه‌تنها اهداف کلان دولت برای تامین مسکن اقشار مختلف را به تعویق انداخته، بلکه بر هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی این طرح نیز افزوده است.

اولین شهرک ویلایی کشور که در چارچوب طرح نهضت ملی مسکن طراحی شده، شامل ۶,۴۰۰ واحد مسکونی در استان یزد در حال ساخت است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، قرار است در ایام دهه فجر امسال، ۲۵۰ واحد از این پروژه به متقاضیان واگذار شود. این طرح با هدف ایجاد مسکن با کیفیت و پاسخگویی به نیازهای اقشار مختلف جامعه، یکی از پروژه‌های مهم در حوزه توسعه شهری کشور به شمار می‌آید.

وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد که شب گذشته طی بازدید از پروژه ساخت هزار واحد مسکونی در چابهار، مسائل و مشکلات موجود شناسایی و مورد بررسی قرار گرفت. وی تأکید کرد که تصمیم‌گیری‌های لازم برای رفع این نواقص انجام شده و بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته، حداقل ۶۰۰ واحد از این پروژه تا پایان سال به متقاضیان تحویل داده خواهد شد.

مهدی منصوری؛ مدیر کل مرکز توسعه فناوری و هوشمندسازی سازمان ملی زمین و مسکن در حاشیه برگزاری نمایشگاه تراکنش گفت: در حال حاضر سامانه ای که برای نمایش وجود دارد؛ مکان محوری است. وظیفه این سامانه استعلام سوابق مالکیت های دولتی افراد و سامانه مکان محوری است که مبتنی بر سیستم های فرآیند های کسب و کار است. یکی دیگر از سامانه هایی که از طرف این سازمان ساخته شده؛ داشبورد مدیریتی است که اطلاعات اراضی و پروژه های آماده سازی در طرح ملی مسکن را وارد این سامانه ها کنیم و برای مدیریت بهتردر اختیار ادارات کل استانی قراردادیم.

رمضانعلی سنگدوینی اظهار کرد: دولت جدید برای حل ایرادات طرح مسکن ملی باید وام‌های کم‌بهره با اقساط طولانی مدت به متقاضیان پرداخت کند. دهک های آسیب پذیر جامعه گلایه های به حقی را در خصوص عدم توانایی پرداخت اقساط وام ها مطرح می‌کنند که کاملاً قابل درک است. یک کارگر با درآمد ماهانه زیر ۲۰ میلیون تومان قادر به پرداخت این قسط‌های سنگین نیست و دولت باید دست از فریب دادن خود بردارد.

مدیرکل راه‌وشهرسازی لرستان از عدم همکاری بانک‌های لرستان برای پرداخت تسهیلات به پروژه‌های مسکن ملی در این استان انتقاد کرد.

طرح‌های مسکنی مانند مسکن ملی، از جمله پروژه‌های کلیدی دولت‌ها در ایران برای رفع بحران کمبود مسکن و تامین نیازهای قشرهای مختلف جامعه به شمار می‌روند. مسکن ملی به‌ویژه با هدف تامین مسکن برای اقشار کم‌درآمد و متوسط جامعه، به‌ویژه کسانی که قادر به خرید خانه با قیمت‌های فعلی نیستند، طراحی شده است. این طرح به منظور ایجاد واحدهای مسکونی ارزان قیمت در سراسر کشور به ویژه در مناطق کم‌جمعیت و کمتر توسعه‌یافته، در نظر گرفته شده است. هدف اصلی این پروژه‌ها، کاهش فاصله میان عرضه و تقاضای مسکن و فراهم کردن شرایطی برای زندگی مناسب برای اقشار مختلف مردم است.

در طول سه سال گذشته، هزینه ساخت واحدهای مسکن در طرح نهضت ملی مسکن به‌طور مداوم افزایش یافته است. در ابتدا، در سال ۱۳۹۹، هزینه ساخت هر متر مربع از واحدهای مسکن ملی که بعدها در طرح نهضت ملی مسکن ادغام شدند، تنها ۲.۷ میلیون تومان بود.

تحقیقات میدانی از بازار مسکن شهر جدید پرند حاکی از آن است که واحدهای آماده مسکن مهر، از نظر قیمت به‌طور قابل‌توجهی ارزان‌تر از واحدهای در حال ساخت طرح نهضت ملی مسکن هستند. این اختلاف قیمت، خرید واحدهای مسکن مهر را به گزینه‌ای اقتصادی‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر برای متقاضیان تبدیل کرده است.

روش‌های تأمین مالی برای اجرای طرح نهضت ملی مسکن و همچنین هماهنگی جهت تسریع در ارائه تسهیلات بانکی به پروژه‌های در حال اجرا و تعهدات دولت، در جلسه‌ای تخصصی بررسی شد. در این نشست، بر اهمیت بهینه‌سازی فرآیندها و افزایش همکاری میان دستگاه‌های ذی‌ربط به منظور رفع موانع مالی و اجرایی تأکید شد.

متقاضیان نهضت ملی مسکن که در حال حاضر در دسته دهک‌های ۸ تا ۱۰ اقتصادی قرار دارند، همچنان شامل این طرح خواهند بود و حذف نخواهند شد. این تصمیم در راستای سیاست‌های دولت برای حمایت از تمامی اقشار جامعه، به‌ویژه دهک‌های بالاتر که ممکن است به دلایل مختلف همچنان نیازمند مسکن باشند، اتخاذ شده است.

وزیر راه و شهرسازی تأکید کرد که اولویت اصلی این وزارتخانه و دولت، بر اساس اصل ۳۱ قانون اساسی، فراهم کردن امکان خانه‌دار شدن برای اقشار کم‌درآمد و محرومان جامعه است. وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اهمیت تأمین مسکن به‌عنوان یکی از حقوق بنیادین مردم، اعلام کرد که اولویت اصلی وزارت راه و شهرسازی و دولت، بر اساس اصل ۳۱ قانون اساسی، مسکن‌دار کردن اقشار کم‌درآمد و محرومان جامعه است.

یکی از اعضای کمیسیون عمران مجلس تصریح کرد که اظهارنظرهای نمایندگان درباره عملکرد وزیر راه و شهرسازی، از جمله بحث‌هایی که گاهی به استیضاح اشاره دارد، صرفاً دیدگاه‌های شخصی بوده و بیانگر موضع رسمی کمیسیون یا کل مجلس نیست.

پیشرفت فیزیکی پروژه‌های نهضت ملی مسکن به طور مستقیم بر میزان اقساط پرداختی متقاضیان تأثیر می‌گذارد و افزایش مبالغ آورده را به همراه دارد. این روند، که بخشی از سیاست‌های مالی و اجرایی دولت برای تأمین منابع مالی پروژه‌های عمرانی مسکن است، با هدف تسریع در تکمیل و تحویل واحدهای مسکونی به متقاضیان اجرا می‌شود.

اداره کل راه و شهرسازی استان تهران در اطلاعیه‌ای رسمی، با ارسال پیامکی به متقاضیان طرح نهضت ملی مسکن، از آن‌ها خواسته است تا نسبت به تکمیل مبلغ آورده خود اقدام کنند. بر اساس این پیامک، متقاضیان موظف‌اند تا تاریخ ۳۰ دی‌ماه ۱۴۰۳ مبلغ آورده خود را به سقف ۳۵۰ میلیون تومان افزایش دهند.

گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در یک نامه رسمی، خواستار اقدام قوه قضاییه در خصوص عدم ابلاغ وام ۸۰۰ میلیونی مسکن شدند. این نمایندگان با ابراز نگرانی از وضعیت فعلی بازار مسکن و مشکلاتی که به دلیل عدم دسترسی به این وام برای متقاضیان مسکن ایجاد شده است، تأکید کردند که عدم ابلاغ این وام می‌تواند به تشدید بحران مسکن و افزایش فشار بر خانوارها منجر شود.

طبق مصوبه اخیر شورای عالی مسکن، سقف تسهیلات اعطایی در طرح نهضت ملی مسکن افزایش قابل‌توجهی داشته و به ۶۵۰ میلیون تومان رسیده است. این تصمیم در راستای حمایت از متقاضیان مسکن و تسهیل تأمین مالی برای خرید یا ساخت واحدهای مسکونی اتخاذ شده است.