قیمت مسکن در ایران به شکلی افسارگسیخته هر سال افزایش مییابد، در حالی که رشد درآمدها نه تنها با این شتاب همراه نیست، بلکه بسیار ناچیز است. این شکاف عمیق باعث شده است که خرید خانه برای بسیاری از ایرانیان به رؤیایی دستنیافتنی تبدیل شود. نکته قابل توجه این است که مقایسه بازار مسکن ایران با کشورهای همسایه نشان میدهد شرایط خرید مسکن در برخی از این کشورها بهمراتب بهتر است.
با وجود کوششهای دولت برای کاهش فشارهای اقتصادی بر روی خانوارها از طریق ارائه یارانههای مستقیم و غیرمستقیم و افزایش حقوق و دستمزدها، بحران مسکن همچنان پابرجاست. این تدابیر نتوانستهاند به طور کامل تأثیرات تورمی بازار اجاره را کنترل کنند و بسیاری از خانوارها هنوز با چالشهای جدی در تأمین مسکن مناسب روبرو هستند.
رئیس اتحادیه املاک با اشاره به شرایط دشوار حاکم بر بازار مسکن اظهار داشت: در حال حاضر بازار مسکن به نوعی در وضعیت رکود کامل قرار گرفته و عملاً معاملات به حداقل ممکن رسیده است. وی تأکید کرد که بسیاری از سازندگان مسکن با مشکل جدی در فروش واحدهای ساختهشده مواجه هستند. این وضعیت نهتنها سرمایههای آنها را بهصورت راکد نگه داشته، بلکه توانایی آنها برای آغاز پروژههای جدید را نیز بهشدت محدود کرده است.
واحدهای مسکن مهر به طور معمول دارای متراژی بین ۷۵ تا ۹۳ متر مربع هستند. با این حال، واحدهای لوکستر در بخشهای ویژهای مانند فاز صفر، که به صورت شخصیساز احداث شدهاند، از قیمتهای بالاتری برخوردارند. به عنوان نمونه، قیمت این واحدهای لوکس اغلب از ۵ میلیارد تومان به بالا شروع میشود.
بازار مسکن این روزها با چالش های متعددی دست و پنجه نرم می کند و دولت جدید برای ساماندهی این وضع اسفناک، کار سختی و پیچیدهای در راه دارد. گفته می شود که رکود فعلی بازار تا پایان سال ادامه خواهد داشت و حجم معاملات در همین سطح پایین باقی می ماند. فرشید ایلاتی، کارشناس مسکن اخیرا دیدگاه خود در خصوص وضعیت بازار مسکن کشور را این طور بیان کرده است: ۹ سال است قانون مبارزه با سوداگری مسکن، معطل مانده است. ۸۰ درصد معاملات مسکن، مصرفی نیست بلکه سرمایهای است.
نایب رئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران با اشاره به وضعیت فعلی بازار مسکن اظهار داشت: «هماکنون در بیشتر مناطق تهران، بازار مسکن با رکودی عمیق مواجه است. اگرچه در روزهای اخیر برخی تحرکات در بازار مشاهده شده است، اما به نظر میرسد این تحرکات صرفاً ناشی از جستجوی متقاضیان بوده و رفتار آنها تفاوتهایی با گذشته دارد.»
در حال حاضر، متوسط قیمت پیشنهادی برای خرید هر مترمربع آپارتمان در شهر اردبیل حدود ۲۶ میلیون تومان است. این رقم نشاندهنده تحولات قیمتی در بازار مسکن این شهر و انعکاسی از تغییرات اقتصادی و تقاضای منطقهای است. بررسیهای دقیقتر از آگهیهای فروش مسکن در محلههای مختلف اردبیل نیز تأیید میکند که این میانگین قیمتی در بیشتر مناطق شهر تقریباً ثابت بوده و تنها در برخی محلههای خاص، قیمتها به دلیل موقعیت مکانی و امکانات ویژه، کمی بالاتر یا پایینتر از این مقدار است.
یکی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به اهمیت سامانه خودنویس در بهبود شفافیت و کاهش تخلفات در بازار مسکن اظهار داشت: «سامانه خودنویس یکی از مهمترین ابزارهای هوشمند در حوزه معاملات ملکی است که بزرگترین مزیت آن، فراهم کردن امکان دسترسی آنلاین به اطلاعات مربوط به املاک است. این سامانه به شکل مؤثری از فروش چندباره یک ملک جلوگیری میکند و بدین ترتیب، مشکلاتی همچون کلاهبرداریهای رایج در این زمینه را به حداقل میرساند.»
بر اساس اطلاعات ارائه شده، خرید و فروش واحدهای مسکن ملی به طور قاطع و بر اساس قوانین و مقررات موجود، ممنوع است. این اقدام به منظور جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده و سفتهبازی در بازار مسکن طراحی شده است. دولت با اتخاذ این سیاست به دنبال حفظ عدالت و تأمین منافع واقعی متقاضیان است، بهویژه افرادی که در طرحهای حمایتی مسکن ثبتنام کردهاند و به این واحدها نیاز دارند. بنابراین، هرگونه معامله یا جابجایی واحدهای مسکن ملی بدون رعایت قوانین و مقررات، بهویژه در راستای طرحهای حمایتی و اجتماعی، با عواقب قانونی همراه خواهد بود. این ممنوعیت همچنین از افزایش بیرویه قیمتها و ایجاد اختلال در بازار مسکن جلوگیری میکند.
یک کارشناس حوزه مسکن اظهار داشت که وعده ساخت ۲۰۰ هزار واحد مسکونی بهتنهایی نمیتواند پاسخگوی شکاف عمیق میان عرضه و تقاضای موجود در بازار مسکن باشد. وی تأکید کرد که رفع این ناترازی نیازمند اتخاذ سیاستهای جامع و اجرای برنامههای گستردهتری است که نهتنها به افزایش ساختوساز منجر شود، بلکه عوامل ریشهای بحران مانند کاهش قدرت خرید، تورم، و ضعف در تأمین مالی را نیز هدف قرار دهد.
اگرچه تحلیل بازار مسکن اطلاعات فراوان و ارزشمندی را در اختیار ما قرار میدهد، اما یکی از واضحترین و ابتداییترین نکاتی که از همان ابتدا به چشم میآید و نیازی به تحلیل عمیق نیز ندارد، کاهش چشمگیر قدرت خرید متقاضیان و تغییر الگوی رفتاری آنها در انتخاب نوع مسکن است. این تغییر رفتار، بیش از هر چیز بهصورت افزایش تمایل خریداران به انتخاب واحدهای قدیمیساز نمایان میشود.
بازار مسکن ایران و ترکیه هر دو با افزایش شدید قیمت مواجه شدهاند. با این حال، ایرانیها همچنان تمایل زیادی به خرید خانه در ترکیه دارند. بررسیها نشان میدهد که باوجود قیمت بالاتر مسکن در ترکیه، خرید خانه در این کشور ۵۱ پله آسانتر از ایران است و شرایط بهتری دارد.
مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران اعلام کرد: با راهاندازی صندوقهای سرمایهگذاری، افراد با هر سطح توان مالی میتوانند در طرحهای سرمایهگذاری مشارکت نمایند.
به گواه بسیاری از تحلیلگران اقتصادی، بازارهای مالی کشور متاثر از برخی متغیرهای خارجی و تحولات بازارهای موازی طی ماه های آینده دستخوش دگرگونی های محسوسی خواهد شد. ناآرامی های منطقه و بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید از جمله این متغیرها محسوب می شود که خواه ناخواه اثر خود را بر بازارهای کشور می گذارند. هرگونه تغییری در بازار ارز می تواند سایر بازارها از جمله بازار مسکن را تحت الشعاع خود قرار دهد.
نایب رئیس اتحادیه املاک با اشاره به افزایش تمایل مستأجران برای خرید واحدهای ۵۰ تا ۶۰ متر، تاکید کرد: قدرت خرید مردم با قیمتهای فعلی بازار مسکن تطابق ندارد.
در اتحادیه اروپا، در سال ۲۰۲۳، بیش از نیمی از مردم در خانههای ویلایی زندگی میکردند و تقریباً ۴۸ درصد نیز در آپارتمانها سکونت داشتند. همچنین ۰.۶ درصد از افراد در قایقها یا خانههای قابل حمل با خودرو زندگی میکردند.
یک واحد ۸۵ متری نوساز در شهرزیبا با امکانات پارکینگ، انباری و آسانسور، به قیمت ۸.۳ میلیارد تومان به فروش میرسد که معادل تقریبا ۹۷.۵ میلیون تومان برای هر مترمربع است.
