ایران درحالی توانست در سال ۸۳ در تولید گندم به خودکفایی برسد و جشن خودکفایی گندم را برگزار کند که این خودکفایی در دولتهای نهم و دهم ادامه نیافت و ایران دوباره به واردکننده گندم تبدیل شد و واردات این محصول رفته رفته به کشور افزایش یافت.
به گزارش پایگاه خبری گسترش،روزنامه گسترش تجارت:این موضوع ادامه داشت تا اینکه با روی کار آمدن دولت یازدهم، دوباره توانستیم نیاز کشور را در داخل تامین کنیم و به نوعی به خودکفایی برسیم؛ اما به گفته قاسم زراعتکار، رئیس اتحادیه نانوایان سنتی، در این سالها تمام تلاش ما معطوف به خودکفایی گندم شد و به همین دلیل از کیفیت گندم غافل شدیم. به گفته او در ایران ۳۰درصد گندم مرغوب، ۳۰درصد متوسط و ۴۰درصد از گندم تولیدی کیفیت پایینی دارد و همین موضوع باعث شده تا نان بیکیفیت در کشور تولید شود، از اینرو لازم است سیاستی در پیش گرفته شود که گندم نامرغوب به آرد تبدیل نشود. تا اینگونه بتوان نان باکیفیتتری در اختیار مصرفکنندگان قرار داد. این دیدگاه چندان مورد پذیرش کارشناسان و فعالان حوزه کشاورزی نیست چراکه آنها بر این باورند که گندمی که توسط کشاورزان ایرانی تولید میشود از کیفیت مناسبی برخوردار است و دلیل پایین بودن کیفیت نان را باید در عوامل دیگری چون نحوه پخت نانوایان جستوجو کرد. عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی در پاسخ به این پرسش که آیا پایین بودن کیفیت گندم باعث پایین آمدن کیفیت نان شده است میگوید: نان یکی از اصلیترین مواد خوراکی پرمصرف در سبد خانوارهای ایرانی است به همین دلیل کیفیت نان اهمیت ویژهای در بین مصرفکنندگان دارد. برخی بر این باور هستند که از آنجایی که آرد مرغوبی در اختیار نانوایان قرار داده نمیشود نان باکیفیت تولید نمیشود؛ اما من مخالف این دیدگاه هستم و بر این باورم که کشاورزان ایرانی گندم مرغوب تولید میکنند. نورمحمد تربتینژاد در گفتوگو با «گسترش تجارت» بیان میکند: درجه کیفی گندمها در ایران متفاوت است چراکه هر استان و شهری ویژگی و شرایط آبو هوایی خود را دارد، به همین دلیل کیفیت گندمی که در استانها تولید میشود متفاوت است. به عنوان نمونه گلوتن گندمی که در استان گلستان تولید میشود به مراتب بالاتر از سایر استانها است. وی در پاسخ به این پرسش که چند درصد از گندم تولید شده توسط کشاورزان ایرانی برای پخت نان مناسب است میگوید: از تمام گندمی که در ایران تولید میشود میتوان برای پخت نان استفاده کرد. اما باید با اجرای برخی اصلاحات در بذر گندم کیفیت آن را افزایش داد. با جرات میتوان گفت کیفیت هیچ گندمی در ایران صفر نیست. اما تجربه ثابت کرده که هرگاه کیفیت گندم بالا رفت میزان تولید در کشور کاهش پیدا کرد. از اینرو لازم است سیاستی در نظر گرفته شود که کیفیت و کمیت را همزمان افزایش بدهیم. عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی ادامه میدهد: پیش از انقلاب اسلامی ایران از گندم برای مصرف طیور استفاده نمیشد چراکه گندم یک محصول استراتژیک است و به اندازه کافی نیز در ایران تولید نمیشد و این امکان وجود داشت که دام در مصرف گندم رقیب انسان شود بنابراین اجازه استفاده از گندم برای دام داده نمیشد؛ اما حال که به خودکفایی در گندم رسیدهایم میتوان از گندم اضافی برای مصرف دام استفاده کرد. تربتینژاد در پاسخ به این پرسش که آیا برنامهای برای صادرات گندم داریم میگوید: باید برنامهای در نظر بگیریم که نرخ تمام شده گندم در ایران با نرخ جهانی گندم برابری کند در این حالت میتوان امیدوار به صادرات گندم بود. گندمهایی که در قزاقستان تولید و صادر میشوند به مراتب نسبت به گندمهای ایرانی نرخ مناسبتری دارند و اینگونه بیشتر نظر متقاضیان را برای خرید جلب میکنند. وی در پایان درباره پایین بودن کیفیت نان میگوید: گاهی کیفیت نان به دلیل نحوه نادرست پخت پایین میآید. ممکن است برخی از نانوایان در فرآیند تهیه خمیر دقت چندانی انجام ندهند و اینچنین کیفیت نان پایین میآید. پس کیفیت نان بستگی به عواملی چون کیفیت آرد، نحوه پخت و حتی کارگر ماهر هم دارد. اگر در این عامل دقت شود کیفیت نان بیشتر میشود. کیفیت خوب گندم داخلی در همین رابطه مدیر تنظیم بازار سازمان جهاد کشاورزی استان فارس با اشاره به اینکه گندم مرغوبی در این استان تولید میشود، میگوید: میزان گلوتن، پروتئین سبوس مناسب در آرد نشاندهنده مرغوبیت گندم است و اگر درصد این مواد در گندم مناسب باشد کیفیت آرد تضمین شده است. هدایتالله رحیمی در گفتوگو با «گسترش تجارت» بیان میکند: به مراتب کیفیت گندمی که در استان فارس تولید میشود از گندمهای وارداتی بالاتر است. به نظر من دلیل اصلی پایین بودن کیفیت نان در ایران به نحوه پخت نامناسب نان برمیگردد، در ضمن کارخانهداران از گندم آردهای درجه یک و دو تولید میکنند؛ آرد درجه یک را به قنادیها میفرشند و آرد بیکیفیت را در اختیار نانوایان قرار میدهند. وی در ادامه بابیان اینکه بااضافه کردن برخی افزودنیهای مجاز میتوان کیفیت آرد را افزایش داد بیان میکند: نیازی به واردکردن گندم نداریم چراکه گندمهای وارداتی در کارخانههای آرد سبوسگیری میشوند. مشکل کیفیت آرد به کیفیت گندم بازنمیگردد بلکه سیاستهای اجرایی و نحوه سبوسگیری از گندم در این میان نقش مهمتری ایفا میکند. رحیمی بابیان اینکه استانهای فارس، خوزستان و گلستان گندم باکیفیتی تولید میکنند میگوید: باید این نکته را درنظر داشته باشیم که گندمی که وارد کشور میشود بیشتر به صورت تراریخته تولید شده و همین نحوه تولید باعث شده چندان نتوانیم درباره سلامت آن اظهارنظر کنیم. سخن آخر نان یکی از اصلیترین مواد غذایی در سفره ایرانیان است، اما بالا بودن مصرف باعث نشده کیفیت این محصول در ایران بالا برود. از دید کارشناسان حوزه کشاورزی پایین بودن کیفیت آرد و نحوه نامناسب پخت نان باعث شده کیفیت نان در ایران کاهش پیدا کند و برخی اظهارنظرها مبنی بر پایین بودن کیفیت گندم در ایران چندان با واقعیت مطابقت ندارد چراکه در کشورهای پیشرفته حداکثر ۷نوع گندم تولید میشود اما در ایران ۶۶ نوع گندم تولید میشود. پس تنوع ما در گندم قابل توجه است.
