خالص فروشی اقلام غذایی در صنوفی چون میوه فروشان و قنادان بیش از هر صنف دیگر مطرح است.
خالص فروشی به این معناست که وزن جعبه و کارتن بستهبندی از نرخ کالا کسر شود؛ اما متاسفانه در عمل به این موضوع توجه چندانی نمیشود و همین مسئله باعث شده است که نرخ تمام شده کالای قابل فروش با احتساب این هزینه جانبی بر دوش مصرفکنندگان بیفتد. درحالحاضر نیز اهمیت ویژهای برای حل این معضل تعریف شده که برهمین اساس مسئولان تنظیم بازار و کمیسیون هماهنگی امور تعزیرات در سال ۱۳۹۶ آییننامهای را تصویب کردند که باید خالص فروشی اقلام غذایی عملیاتی شود و اگر واحدی خود را مقید به رعایت این اصل نکند با آن برخورد جدی میشود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: به اعتقاد کارشناسان اتاق اصناف برای ساماندهی این مهم باید چندین نهاد مرتبط باهم همکاری داشته باشند تا بتوان به تحقق کامل این طرح جامه عمل پوشاند؛ چراکه برخی از واحدهای صنفی از رعایت نکردن خالص فروشی سودهای سرشاری بهدست میآورند. عضو هیاتمدیره اتحادیه بارفروشان معتقد است: بارفروشان در واقع امانتفروش هستند و کشاورز، بار و محصول خود را به بارفروشان میفروشد و آنها هم در میدانها عرضه میکنند. هر باری ممکن است ۱۰۰ تا ۱۵۰ گرم وزن سبد یا جعبه داشته باشد که نرخ این سبد نیز محاسبه میشود؛ به همین دلیل این مسئله باعث گران شدن نرخ میوه میشود. برای حل این معضل لازم است که یک راهکار اصولی اندیشیده شود تا دیگر شاهد این معضل نباشیم. حسین مرادی در گفتوگو با «گسترش تجارت» بیان میکند: یکی از راهکارهایی که درگذشته نیز مرسوم بوده، این است که سبد میوه دوباره بعد از فروش به کشاورز بازگردانده میشد و در این صورت نرخ سبد محاسبه نمیشد. وی با اشاره به توجه نکردن به زحمات کشاورزان در کشور میگوید: در جلسهای که با حضور نماینده سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان و استاندار تهران برگزار کردیم به این نتیجه رسیدیم که ما چندان از حال عمومی کشاورزان آگاه نیستیم و هیچگونه حمایت از کشاورز خود نمیکنیم و اگر نخواهیم نرخ سبد و جعبه را محاسبه کنیم در واقع به آنها اجحاف کردهایم. به گفته وی متاسفانه صنف میوهفروشان فضایی ایجاد کرده که نرخ جعبه میوه باعث گران شدن میوه شده؛ اما باید بگویم که چنین نیست و نرخ جعبه تاثیر چندانی بر نرخ میوه ندارد. مرادی بابیان اینکه دیدگاه جامعه درباره بارفروشان منفی است میگوید: درمجموع شغل ما در جامعه بد شناخته شده است و گمان میکنند که ما میوه را از مناطق مختلف کشور خریداری و در تهران عرضه میکنیم. به گفته این مسئول صنفی برای حل این معضل باید چندین نهاد مرتبط با یکدیگر در ارتباط باشند. این فعال اقتصادی بابیان اینکه نرخ بیشتر کالاها ازجمله شیرینی ثابت است میگوید: نرخ زولبیا و بامیه و یا هر کالای دیگر از همان ابتدا ثابت است و نوسان نرخ چندانی را تجربه نخواهند کرد. اما میوه چنین نیست؛ گوجهسبز ساعت ۱۲ شب کیلویی ۵ هزار تومان به فروش میرسد در حالی که ساعت ۸ صبح ۱۲ هزار تومان بوده است. وی در پایان میگوید: دولت باید یک نرخ مشخص برای میوه تعیین کند. متاسفانه محصولاتی که عرضه میکنیم فاسدشدنی است و اگر میوه را بهفروش نرسانیم باید آن را دور بریزیم که همین مسئله باعث شده نرخها در میوه شناور شود. من موافق خالص فروشی هستم اما باید پول ظرف نیز به کشاورز پرداخت شود. پاسخگو نبودن صنف قنادان یکی از واحدهایی که با مسئله خالص فروشی ارتباط تنگاتنگی دارد، قنادیها و شیرینی فروشیهاست آن هم به خاطر تحویل شیرینی در قالب جعبههای شیرینی است. اما متاسفانه خالص فروشی در این صنف چندان رعایت نمیشود به همین دلیل از علی بهرهمند، رئیس این اتحادیه پرسیدیم که آیا واحدهای قنادی خود را ملزم به خالص فروشی میکنند؟ اما متاسفانه وی از پاسخ به این پرسش خودداری و آن را به روزهای آینده موکول کرد، تا شاید در آینده مصوبهای که هم به نفع واحدهای صنفی و هم مصرفکنندگان است تصویب شود. اتحادیه قنادان تهران نرخ زولبیا و بامیه را کیلویی ۱۲ هزار تومان ابلاغ کرد اما در ذیل این ابلاغیه به بحث خالص فروشی کاملا بیتوجه بود بهنحویکه قنادیها مجاز شدند برای فروش شیرینی در جعبههای با ظرفیت ۵۰۰ گرمی از وزن جعبه حداکثر ۷۰ گرمی، برای فروش شیرینی در جعبههای با ظرفیت ۷۵۰ گرمی از وزن جعبه حداکثر ۱۰۰ گرمی، برای جعبههای با ظرفیت یک کیلوگرمی از وزن جعبه حداکثر ۱۲۵ گرمی، برای جعبههای با ظرفیت ۲ کیلوگرمی از وزن جعبه حداکثر ۲۱۰ گرمی و برای جعبههای با ظرفیت ۳ کیلوگرمی از وزن جعبه ۲۶۰ گرمی استفاده کنند درحالیکه باید در زمان فروش شیرینی، وزن جعبه کسر و به نوعی خالص فروشی رعایت شود. تلاشهایی که به نتیجه نرسید در همین رابطه رئیس اتحادیه فروشندگان میوه و سبزی میگوید: حدود ۳۰ سال است که نسبت به این مسئله اعتراض خود را اعلام کردهایم اما باید بگویم که متاسفانه تلاشهای استانداری، اتحادیهها و سازمان تعزیرات حکومتی در این زمینه به نتیجه نرسیده است. کمیسیون نظارت بر واحدهای صنفی استانداری تهران، مصوبهای داده است که مطابق با آن همه واحدهای صنفی ملزم به خالص فروشی هستند اما همچنان برخی واحدها از اجرای این مصوبه و خالص فروشی خودداری میکنند. حسین مهاجران در گفتوگو با «گسترش تجارت» بیان میکند: میوه ناخالصی و ضایعات دارد. علاوه بر این فروشندگان میوه هزینههای جانبی دیگری چون دستمزد کارگر نیز دارند. این مسئله باعث شده است که سود تعیین شده برای واحد صنفی از بین برود. به همین دلیل واحد صنفی برای تامین هزینههای مغازه گرانفروشی میکند. وی در ادامه بابیان اینکه میوهفروشان مدعی هستند که هزینه ۱۰ کیلو پول را پرداخت میکنند اما ۹ کیلو میوه خرید میکنند میگوید: سبد میوهها خریداری ندارد و اگر این سبدها بیشتر از ۱۰ کیلو شوند میتوان انتظار داشت که مبلغی از آن برگشت شود. مهاجران با اشاره به بسته بودن دست اعضای اتحادیه فروشندگان میوه و سبزی در سامان دادن به خالص فروشی میگوید: اتحادیه توان چندانی برای اجرای ابلاغ قانونی ندارد و واحدها نمیتوانند این کار را انجام بدهند و اگر بازرسی اتاق اصناف و سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان وارد شوند میتوان به سامان دادن این موضوع امیدوار بود. این فعال اقتصادی در پایان میگوید: گرانفروشی و ناخالص فروشی دو مقوله جدا از هم هستند و برخی علاوه بر گرانفروشی اقلام، اقدام به ناخالص فروشی نیز میکنند. خالص فروشی باید در تمام اصناف عملیاتی شود و نباید اجازه دهیم روند ناخالص فروشی ادامه داشته باشد. و در آخر اینکه شاید بسیاری از ما بگوییم وزن یک جعبه شیرینی و یک سبد میوه زیاد نیست که بخواهیم نسبت به آن حساسیت نشان دهیم اما گفتههای یکی از بازرسان، حقیقت را بیشتر نمایان میکند؛ حقیقتی که حاکی از سود سرشار چند ۱۰۰ میلیونی یک قنادی از ناخالص فروشی است. پس برای اینکه مردم بابت کالایی که میخرند هموزن آن پول بدهند لازم است که مصوبه خالص فروشی از سوی همه واحدهای صنفی رعایت شود. در همین راستا محمد محمدی، مدیرکل تعزیرات حکومتی استان تهران اعلام کرده، مردم در صورت مشاهده ناخالص فروشی در واحدهای صنفی، میتوانند از طریق شماره تلفن گویایی ۱۲۴، موضوع را گزارش کنند تا در اسرع وقت به آن رسیدگی شود.
