افزایش نرخ دلار در ماههای اخیر، بیشترین اثر را بر قیمت گوشیهای اقتصادی و میانرده گذاشته است. در این میان، برخی گوشیهای پرچمدار از جمله آیفون نیز به قیمتی رسیدهاند که با برخی خودروها برابری میکند. در چنین شرایطی، یک کارگر ساده، در صورتی که قیمت گوشیها افزایش بیشتری نداشته باشد، باید دستکم ۴۳ روز دستمزد خود را برای خرید یک مدل پایینرده کنار بگذارد.
از ابتدای بهمنماه تا روزهای پایانی تیر، نرخ دلار از حدود ۱۴۵ هزار تومان به ۱۹۴ هزار و ۵۰۰ تومان رسید؛ افزایشی نزدیک به ۳۴ درصد. با این حال، قیمت برخی از پرفروشترین گوشیهای بازار ایران در همین بازه زمانی نه ۳۰ یا ۴۰ درصد، بلکه تا حدود ۸۰ و حتی ۹۰ درصد افزایش یافت.
این رشد قیمت تنها ناشی از افزایش نرخ ارز نیست، بلکه حاصل برهمکنش همزمان سیاستهای ارزی، تصمیمهای گمرکی، هزینههای واردات، اختلال در زنجیره تأمین و انتظارات تورمی است. بررسی روند قیمت ۱۲ مدل از پرفروشترین گوشیهای بازار، از محصولات اقتصادی تا پرچمداران، نشان میدهد تورم در بازار موبایل نه بهصورت یکنواخت توزیع شده و نه در یک زمان رخ داده است. بیشترین فشار قیمتی نیز متوجه گوشیهای اقتصادی و میانرده بوده؛ محصولاتی که سهم اصلی تقاضای بازار را به خود اختصاص دادهاند.
بررسیها نشان میدهد مدلهایی مانند Redmi A۵، Poco C۸۵ و Galaxy A۱۷ در این مدت با افزایش قیمتهایی مواجه شدهاند که در برخی موارد به حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد قیمت اولیه آنها رسیده است.
این تغییر تنها به معنای افزایش اعداد روی برچسب قیمت نیست، بلکه تصویری از کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان ارائه میدهد. در چنین شرایطی، بسیاری از خانوارها ناچار شدهاند خرید گوشی جدید را به تعویق بیندازند، به سراغ مدلهای قدیمیتر بروند یا بازار گوشیهای دستدوم را بهعنوان جایگزین انتخاب کنند.
بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حداقل دستمزد روزانه کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۵۵۴ هزار تومان است. با در نظر گرفتن قیمتهای تیرماه، خرید یک گوشی اقتصادی مانند Redmi A۵ با قیمت نزدیک به ۲۴ میلیون تومان، به بیش از ۴۳ روز دستمزد کامل یک کارگر نیاز دارد.
برای خرید مدلهایی مانند Galaxy A۵۶ یا Poco X۷ نیز یک کارگر با حداقل حقوق باید بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ روز کار کند.
قیمت iPhone ۱۷ Pro Max در تیرماه نیز معادل بیش از ۸۵۰ روز دستمزد یک کارگر است؛ یعنی نزدیک به دو سال و چهار ماه کار مداوم، آن هم با این فرض که تمام درآمد صرف خرید گوشی شود.
ابعاد این اختلاف زمانی روشنتر میشود که با کشورهای توسعهیافته مقایسه شود. بر اساس دادههای رسمی OECD، متوسط دستمزد سالانه در آلمان در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۴ هزار و ۸۰۰ یورو بوده که بهطور متوسط بیش از ۱۵۰ یورو درآمد ناخالص در هر روز کاری را نشان میدهد. همچنین کف حقوق یک کارگر آلمانی در هر روز به ۱۱۲ یورو میرسد.
با این سطح درآمد، خرید یک گوشی اقتصادی ۲۰۰ تا ۲۵۰ یورویی تقریباً معادل دو روز کاری یک کارگر ساده است. حتی خرید یک گوشی پرچمدار هزار و ۵۰۰ یورویی نیز معمولاً به حدود ۱۴ روز درآمد یک نیروی کار متوسط نیاز دارد؛ رقمی که در ایران برای برخی مدلهای پرچمدار به بیش از ۸۰ برابر این نسبت میرسد.
در بازار ایران، iPhone ۱۷ Pro Max طی شش ماه گذشته تا محدوده بیش از ۵۰۰ میلیون تومان افزایش قیمت داشته است. اگر همین مدل بهصورت اکتیو و با ظرفیت یک ترابایت باشد، قیمت آن به بیش از ۸۲۰ میلیون تومان میرسد. همچنین در صورت عرضه نسخه دو ترابایتی، قیمت آن میتواند به حدود یک میلیارد تومان نزدیک شود.
بررسی بازار نشان میدهد بخش گوشیهای پرچمدار بیش از آنکه تحت تأثیر تقاضای روزمره مصرفکنندگان باشد، به متغیرهایی مانند نحوه تأمین کالا، محدودیتهای وارداتی و انتظارات بازار واکنش نشان میدهد.
