بر اساس بخشنامه سازمان اداری و استخدامی کشور و مصوبات پیاپی هیئت دولت، برنامه تعطیلی نهایی به این شکل است:
| نهاد | تهران | سراسر کشور | قم | خراسان رضوی |
|---|---|---|---|---|
| ادارات دولتی | شنبه ۱۳، یکشنبه ۱۴، سهشنبه ۱۶ تیر | دوشنبه ۱۵ تیر | سهشنبه ۱۶ تیر | پنجشنبه ۱۸ تیر |
| بانکها (شعب عادی) | همان روزهای بالا، با شعب کشیک محدود | دوشنبه ۱۵ تیر تعطیلی کامل | — | — |
| بورس و بازار سرمایه | ۱۳ تا ۱۵ تیر تعطیل کامل | همان | همان | — |
| اصناف و بازار تهران | ۱۳ تا ۱۶ تیر تعطیل | — | — | — |
| دفاتر اسناد رسمی | تابع تعطیلی رسمی همان روزها | همان | همان | همان |
طبق این بخشنامه، حضور کارکنان دستگاههای اجرایی در روزهای یادشده ممنوع اعلام شده و تنها مراکز درمانی، نیروهای امدادی و واحدهای ارائهدهنده خدمات ضروری از این قاعده مستثنا هستند. نکتهای که بسیاری را غافلگیر کرد، اضافهشدن سهشنبه ۱۶ تیر به فهرست تعطیلات تهران بود؛ تصمیمی که به گفته سخنگوی دولت با هدف تسهیل خروج تدریجی جمعیت از پایتخت گرفته شد و عملاً تعطیلات تهران را به چهار روز متوالی رساند.
شاید مهمترین بخشی که در این میان کمتر دیده میشود، وضعیت کسبوکارهای خرد و اصناف است. اتاق اصناف تهران به همراه تمام اتحادیههای صنفی پایتخت، از شنبه ۱۳ تیر تا سهشنبه ۱۶ تیر بهطور کامل تعطیل اعلام شدند. این یعنی میلیونها واحد صنفی، از فروشگاههای پوشاک و لوازم خانگی گرفته تا رستورانها، آرایشگاهها و تعمیرگاهها، برای چهار روز کاری متوالی هیچ فروشی ندارند.
برای کسبوکارهای خرد، این تعطیلی چند لایه هزینه به همراه دارد:
در سوی مقابل، برخی کسبوکارهای مرتبط با اسکان، حملونقل عمومی و خدمات پذیرایی در مسیر برگزاری مراسم -با توجه به ورود میلیونها زائر از سراسر کشور و حدود ۱۰۰ کشور خارجی- رونق موقت را تجربه کردهاند؛ هتلها، مسافرخانهها و اغذیهفروشیهای نزدیک به مسیرهای اصلی تشییع در تهران، قم و مشهد از این قاعده مستثنا بودند.
بخش دولتی نیز از این تعطیلی بینصیب نمانده، هرچند نوع فشار وارده متفاوت است:
خبر نسبتاً خوب برای کسانی که کار بانکی فوری دارند این است که شبکه بانکی بهطور کامل از مدار خارج نشده است. بانک مرکزی اعلام کرده سامانههای بینبانکی از جمله ساتنا، پایا، چکاوک و سحاب در تمام این روزها طبق روال عادی و طی چهار چرخه روزانه فعال باقی میمانند، یعنی واریزهای بینبانکی و تسویه چک متوقف نشده است. کانون بانکها و مؤسسات اعتباری خصوصی نیز از فعالبودن «شعب کشیک» در تهران، قم و مشهد خبر داده که فهرست آنها روی سایت هر بانک قابل مشاهده است. علاوه بر این، خودپردازهای سیار در مسیرهای اصلی مراسم مستقر شدهاند تا نیاز نقدی زائران و ساکنان محلی بدون وقفه تأمین شود.
نکته کلیدی برای صاحبان کسبوکار و افرادی که چک یا قسط سررسیدشده دارند این است که فقط روز دوشنبه ۱۵ تیر، تمام شعب بانکها در سراسر کشور بدون استثنا تعطیل بودهاند؛ در سایر روزهای تعطیل تهران، دستکم بخشی از شعب بهصورت کشیک باز ماندهاند.
برای کسانی که قرار معامله ملک، تنظیم وکالتنامه یا هر سند رسمی دیگری داشتهاند، دفاتر اسناد رسمی طبق رویه همیشگی خود، در تمام روزهای تعطیل رسمی بسته بودهاند. با این حال، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور این اختیار را دارد که در صورت انباشت کار، برنامه شیفت اضافی یا کشیک تعریف کند؛ تصمیمی که پس از پایان تعطیلات و بر اساس حجم مراجعات، توسط ادارات ثبت هر منطقه اعلام میشود. توصیه عملی برای صاحبان نوبت در همین بازه، تماس تلفنی با دفترخانه موردنظر پیش از مراجعه حضوری است، چرا که بسیاری از دفاتر نوبتهای خود را به روزهای بلافاصله بعد از تعطیلات منتقل کردهاند.
بازار سرمایه یکی از بخشهایی بود که بیشترین تعطیلی پیاپی را تجربه کرد. شورایعالی بورس، شنبه، یکشنبه و دوشنبه (۱۳ تا ۱۵ تیر) را بهطور کامل تعطیل اعلام کرد، یعنی در این سه روز هیچ معاملهای در نماد سهام صورت نگرفت. کارشناسان بازار به نیمهتعطیلشدن بازار طلا و ارز نیز در همین بازه اشاره کردهاند؛ موضوعی که ریشه در محدودیت فعالیت شعب بانکی و کاهش نقلوانتقال نقدینگی در این روزها دارد. برای سهامداران خرد، این تعطیلی عملاً به معنای انتقال نقدشوندگی احتمالی سهام و واکنش بازار به اخبار جدید، به روزهای پس از بازگشایی است.
با جمعبندی اطلاعات فوق، تصویر روشنی از کارهایی که با تأخیر مواجه میشوند بهدست میآید:
تجربه تعطیلات چندروزه مشابه (مانند ایام کرونا یا تعطیلات پیاپی نوروز) نشان میدهد بار اصلی مراجعات انباشتهشده اداری معمولاً طی دو تا سه روز کاری اول بعد از پایان تعطیلات تخلیه میشود؛ اما برای اصناف و کسبوکارهای خرد، برخلاف بخش اداری، درآمد ازدسترفته این روزها معمولاً بهطور کامل «جبرانپذیر» نیست، بلکه صرفاً بخشی از آن با افزایش فروش در روزهای بعد پوشش داده میشود.
۱. آیا حقوق کارگرانی که به دلیل تعطیلی مغازه یا کارگاه سرکار نرفتهاند، کسر میشود؟ طبق رویه معمول تعطیلات رسمی مصوب دولت، این روزها برای کارگران و کارمندان بخشهای مشمول، تعطیل رسمی محسوب میشود و کسر حقوق برای آن در نظر گرفته نشده است؛ اما جزئیات نهایی برای هر بخش را کارفرما یا سازمان مربوطه اعلام میکند.
۲. اگر سررسید چک یا قسط وامم در یکی از این روزها بوده، چه اتفاقی میافتد؟ اگر سررسید در روز دوشنبه ۱۵ تیر (تعطیلی سراسری) بوده باشد، طبق رویه بانکی معمول، تسویه به اولین روز کاری بعد از تعطیلی موکول میشود. برای سایر روزهای تعطیل تهران، با توجه به فعالبودن سامانههای بینبانکی و شعب کشیک، معمولاً مغایرتی در تاریخ ایجاد نمیشود؛ در صورت شک، بهتر است با شعبه مربوطه یا خط تلفن بانک تماس بگیرید.
۳. آیا میشود در روزهای تعطیل به دفترخانه اسناد رسمی مراجعه کرد؟ خیر، دفاتر اسناد رسمی مانند سایر ادارات در روزهای تعطیل رسمی بسته هستند. اگر نوبت از پیشتعیینشدهای در این بازه داشتید، لازم است با دفترخانه تماس بگیرید تا نوبتتان به روز کاری بعد منتقل شود.
۴. مغازهداران و اصناف برای جبران فروش ازدسترفته چه کاری میتوانند انجام دهند؟ راهکار رایج، افزایش ساعت کاری در روزهای نخست پس از بازگشایی و اطلاعرسانی به مشتریان از طریق شبکههای اجتماعی یا پیامک است؛ با این حال، کارشناسان اقتصادی تأکید دارند بخشی از فروش ازدسترفته این نوع تعطیلات، برخلاف کار اداری، بهطور کامل قابل جبران نیست.
۵. بورس چه زمانی دوباره باز میشود و آیا نوسان قیمتی خاصی پیشبینی میشود؟ بازار سرمایه از روز سهشنبه ۱۶ تیر (بهجز در تهران و قم که همچنان تعطیل بودند) بهتدریج بازگشایی شد. با توجه به تعطیلی سهروزه پیاپی، معمولاً حجم صفهای خرید و فروش انباشتهشده در ساعات ابتدایی بازگشایی افزایش مییابد، اما در نهایت روند بازار تابع اخبار و شرایط کلی اقتصادی است، نه صرفاً طول تعطیلی.
۶. آیا خدمات آنلاین دولتی مثل سامانههای مالیاتی یا ثبتاحوال هم در این روزها از دسترس خارج بودند؟ برخلاف مراجعات حضوری، بیشتر سامانههای آنلاین دولتی (نظیر سامانه مالیاتی، ثبتاحوال و سامانههای بانکی) بهصورت شبانهروزی در دسترس باقی ماندهاند؛ آنچه متوقف شده، صرفاً خدمات نیازمند حضور فیزیکی کارمندان بوده است.
با پایانیافتن تعطیلات و بازگشایی تدریجی ادارات، بانکها، اصناف و بازار سرمایه، بیشتر خدمات ظرف چند روز به روال عادی بازمیگردد؛ اما برای کسبوکارهای خرد که با گردش نقدی روزانه کار میکنند، این وقفه هزینه واقعی و تا حدی جبرانناپذیری داشته است. آنچه برای شهروندان و صاحبان کسبوکار اهمیت دارد، آگاهی دقیق از برنامه هر نهاد پیش از مراجعه و برنامهریزی مالی برای بازههای تعطیلی غیرمنتظره است.
