در بسیاری از فرآیندهای صنعتی، انتقال سیالات با ویسکوزیته بالا، چالشهای متفاوتی نسبت به جابهجایی آب و سایر سیالات رقیق ایجاد میکند. روغنهای صنعتی، برخی مشتقات نفتی، رزینها، روانکارها و سایر سیالات غلیظ به دلیل مقاومت بیشتر در برابر جریان، رفتار متفاوتی در سیستمهای پمپاژ دارند و همین موضوع باعث میشود انتخاب پمپ مناسب اهمیت زیادی پیدا کند.
افزایش ویسکوزیته سیال، فرآیند پمپاژ را با چالشهای مختلفی روبهرو میکند. هرچه غلظت سیال بیشتر باشد، مقاومت آن در برابر جریان افزایش یافته و برای جابهجایی آن به فشار و توان بیشتری نیاز است. در این شرایط، بسیاری از پمپهای طراحیشده برای آب و سیالات رقیق نمیتوانند دبی و راندمان مورد انتظار را تأمین کنند.افزایش افت فشار در سیستم لولهکشی، بالا رفتن توان مصرفی، افزایش بار وارد بر پمپ و الکتروموتور و تغییر منحنی عملکرد پمپ از جمله پیامدهای افزایش ویسکوزیته هستند. همچنین، در صورت انتخاب نامناسب پمپ یا بهرهبرداری خارج از محدوده طراحی، ویسکوزیته بالای سیال میتواند موجب افزایش دمای پمپ، سایش قطعات، نشتی آببندها و کاهش عمر تجهیزات شود.از سوی دیگر، همه پمپها واکنش یکسانی به سیالات غلیظ ندارند. پمپهای سانتریفیوژ معمولا در انتقال سیالات با ویسکوزیته بالا با افت عملکرد مواجه میشوند، در حالی که پمپهای جابجایی مثبت عملکرد مناسبتری دارند. این پمپها در هر دور یا سیکل کاری، حجم تقریبا ثابتی از سیال را جابهجا میکنند و معمولا در مقایسه با پمپهای سانتریفیوژ، عملکرد مناسبتری در انتقال سیالات با ویسکوزیته بالا دارند.
به همین دلیل، برای انتقال روغنها و سایر سیالات با ویسکوزیته متوسط و بالا، معمولا از پمپهای جابجایی مثبت استفاده میشود. در میان این پمپها، پمپ دندهای یکی از متداولترین گزینهها برای انتقال روغنهای صنعتی، روانکارها و سایر سیالات غلیظ محسوب میشود.
در پمپهای دندهای خارجی، دو چرخدنده داخل پوسته پمپ با چرخش خود، سیال را جابهجا میکنند. با جدا شدن دندانهها در ناحیه ورودی، حجم فضای بین دندانهها افزایش یافته و فشار در این ناحیه کاهش مییابد؛ در نتیجه، سیال بر اثر اختلاف فشار وارد پمپ میشود. سپس سیال در فضای بین دندانهها و پوسته پمپ، در امتداد محیط چرخدندهها به سمت خروجی منتقل میشود. با درگیر شدن مجدد دندانهها در ناحیه خروجی، حجم این فضا کاهش یافته و سیال با فشار به سمت خروجی رانده و از پمپ تخلیه میشود. در واقع، در این نوع پمپها چرخدندهها نقش اصلی را در انتقال و جابهجایی سیال ایفا میکنند.
یکی از مهمترین ویژگیهای پمپ دندهای، ایجاد جریان نسبتا یکنواخت و با نوسان کم است. به همین دلیل، این پمپها در سیستمهایی که انتقال مداوم سیال و حفظ دبی اهمیت دارد، عملکرد مناسبی دارند. علاوه بر آن، ساختار نسبتا ساده این پمپها، در بسیاری از کاربردها تعمیر و نگهداری آنها را سادهتر میکند. پمپهای دندهای معمولا از چرخدندهها، شافت، یاتاقانها، پوسته و آببندها تشکیل شدهاند.
البته انتخاب نوع پمپ دندهای، جنس قطعات و مشخصات فنی آن باید متناسب با نوع سیال، فشار کاری و شرایط بهرهبرداری انجام شود.
پمپهای دندهای به دلیل قابلیت انتقال سیالات با ویسکوزیته متوسط و بالا و عملکرد پایدار، در کاربردهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. مهمترین کاربردهای این پمپها عبارتاند از:
با وجود مزایای پمپهای دندهای در انتقال سیالات غلیظ، این پمپها برای سیالات دارای ذرات جامد ساینده یا آلودگی زیاد همیشه بهترین گزینه نیستند و انتخاب نهایی باید بر اساس مشخصات دقیق سیال و شرایط کاری انجام شود.
انتخاب صحیح پمپ برای انتقال سیالات غلیظ، نقش مهمی در عملکرد مناسب سیستم، کاهش استهلاک تجهیزات و جلوگیری از افزایش هزینههای بهرهبرداری دارد. به همین دلیل، هنگام انتخاب پمپ باید نوع سیال، ویسکوزیته، فشار کاری و شرایط بهرهبرداری بهدقت بررسی شوند. کارشناسان شهباز موتور آمادهاند تا با ارائه مشاوره تخصصی، شما را در انتخاب مناسبترین پمپ متناسب با نیاز هر پروژه همراهی کنند.
