گسترش نیوز: با پایان سال ۱۴۰۴، بازار اجاره در بسیاری از شهرهای ایران وارد مرحلهای از احتیاط و انتظار شده است. برخی مالکان هنوز نرخهای جدید اجاره برای سال آینده را اعلام نکردهاند و مستأجران نیز در فضایی از ابهام، تصمیمگیری درباره تمدید قرارداد یا جابهجایی را به روزهای پایانی سال موکول کردهاند. این وضعیت تا حدی ناشی از فضای سیاسی منطقه و نگرانیهایی است که درباره آینده اقتصاد ایران در سایه تنشهای فزاینده میان تهران و واشنگتن شکل گرفته است.
در چنین شرایطی، مسئله «اجاره ارزانتر» بیش از هر زمان دیگری به یک دغدغه ملی تبدیل شده است. اگر در سالهای گذشته بسیاری از خانوادهها تلاش میکردند در همان شهر محل کار خود باقی بمانند، اکنون موج تازهای از جستوجو برای شهرهای ارزانتر در حال شکلگیری است. شبکههای اجتماعی، سایتهای آگهی املاک و حتی گفتوگوهای خانوادگی در روزهای پایانی سال نشان میدهد که بسیاری از مستأجران به دنبال یافتن شهرهایی هستند که در آن بتوان با هزینهای کمتر، سقفی امن برای سال آینده فراهم کرد.
افزایش نااطمینانیهای اقتصادی نیز نقش مهمی در این روند دارد. تجربه سالهای گذشته نشان داده که هر بار فضای سیاسی منطقه متشنجتر شده، بازارهای داخلی ایران نیز با واکنشهای هیجانی مواجه شدهاند. در چنین شرایطی، بازار اجاره معمولاً زودتر از سایر بخشهای مسکن تغییرات خود را نشان میدهد؛ زیرا قراردادهای کوتاهمدتتر و حساسیت بالاتر خانوارها به هزینههای ماهانه باعث میشود که هر تحول اقتصادی سریعتر در اجارهبها منعکس شود.
در همین فضا، جستوجوی «ارزانترین شهرهای ایران برای اجاره خانه» به یکی از موضوعات داغ بازار مسکن تبدیل شده است. بسیاری از مشاوران املاک معتقدند که سال ۱۴۰۵ میتواند سال افزایش مهاجرت داخلی از کلانشهرهای گرانقیمت به شهرهای کوچکتر و ارزانتر باشد؛ روندی که اگرچه در سالهای گذشته نیز وجود داشت، اما اکنون سرعت بیشتری گرفته است.
تهران همچنان گرانترین بازار اجاره کشور محسوب میشود و فشار هزینههای مسکن در پایتخت بسیاری از خانوادهها را به فکر جابهجایی انداخته است. در سالهای اخیر، شهرهای اطراف پایتخت به مقصد نخست این مهاجرت تبدیل شدهاند؛ اما اکنون حتی این شهرها نیز با افزایش قیمت مواجه شدهاند و برخی مستأجران به گزینههای دورتر فکر میکنند.
در این میان، شهرهای کوچکتر در استانهای غربی و جنوبی کشور همچنان جزو مناطقی هستند که اجاره خانه در آنها به مراتب پایینتر از متوسط کلانشهرهاست. در برخی از این شهرها هنوز میتوان واحدهای مسکونی را با رقمهایی اجاره کرد که در تهران حتی هزینه رهن یک اتاق کوچک هم محسوب نمیشود. همین اختلاف قیمت باعث شده بسیاری از خانوادهها امکان زندگی در این مناطق را بررسی کنند.
البته مهاجرت صرفاً به دلیل ارزان بودن اجاره انجام نمیشود. دسترسی به شغل، زیرساختهای شهری، خدمات درمانی و آموزشی از جمله عواملی هستند که در تصمیمگیری خانوارها نقش تعیینکننده دارند. با این حال، فشار هزینههای مسکن به حدی افزایش یافته که برخی خانوادهها حاضر شدهاند برای کاهش هزینهها، سبک زندگی خود را نیز تغییر دهند.
برخی کارشناسان بازار مسکن معتقدند اگر روند افزایش قیمت در کلانشهرها ادامه پیدا کند، طی سالهای آینده شاهد شکلگیری موج گستردهتری از مهاجرت معکوس خواهیم بود؛ روندی که میتواند نقشه جمعیتی و حتی اقتصادی بسیاری از شهرهای کشور را تغییر دهد.
بررسی آگهیهای ملکی در ماههای اخیر نشان میدهد که در برخی شهرهای کشور همچنان میتوان خانههایی با اجاره نسبتاً پایین پیدا کرد. شهرهایی در استانهای غربی، جنوب شرقی و بخشهایی از شمال شرق ایران هنوز فاصله قابل توجهی با نرخهای اجاره در کلانشهرها دارند و همین مسئله توجه بسیاری از مستأجران را به خود جلب کرده است.
در این شهرها، هزینه اجاره معمولاً به دلیل چند عامل پایینتر است؛ از جمله قیمت زمین ارزانتر، ساختوساز کمتر سرمایهای و همچنین تقاضای محدودتر برای مسکن. همین عوامل باعث شده که بازار اجاره در این مناطق ثبات بیشتری نسبت به شهرهای بزرگ داشته باشد.
با این حال، حتی در شهرهای ارزانتر نیز نشانههایی از افزایش تدریجی اجارهبها دیده میشود. بسیاری از مالکان با توجه به افزایش هزینههای ساختوساز و تورم عمومی اقتصاد، در حال بازنگری در قیمتهای پیشنهادی خود هستند. بنابراین کارشناسان هشدار میدهند که فرصت اجاره ارزان در برخی شهرها ممکن است در سالهای آینده محدودتر شود.
از سوی دیگر، گسترش دورکاری و فعالیتهای آنلاین نیز به عامل تازهای در انتخاب محل زندگی تبدیل شده است. برخی افراد که وابستگی مستقیم به محل کار فیزیکی ندارند، اکنون ترجیح میدهند در شهرهای آرامتر و ارزانتر زندگی کنند و همین مسئله میتواند بازار اجاره این مناطق را در سالهای آینده فعالتر کند.
تنشهای سیاسی و نظامی در منطقه نیز عاملی است که نمیتوان تأثیر آن را بر بازار مسکن نادیده گرفت. تجربه سالهای گذشته نشان داده که هرگونه افزایش تنش میان ایران و آمریکا میتواند بر نرخ ارز، تورم و در نهایت قیمت مسکن و اجاره اثر بگذارد.
در شرایطی که فضای منطقهای همچنان با عدم قطعیت همراه است، بسیاری از فعالان بازار مسکن ترجیح میدهند با احتیاط بیشتری عمل کنند. برخی مالکان قراردادهای کوتاهتر پیشنهاد میدهند و مستأجران نیز تلاش میکنند تا حد امکان هزینههای خود را کاهش دهند.
با وجود این فضای مبهم، یک واقعیت همچنان پابرجاست؛ نیاز به مسکن یکی از پایدارترین نیازهای خانوارهاست و حتی در پرتنشترین شرایط اقتصادی نیز بازار اجاره به حرکت خود ادامه میدهد. همین موضوع باعث شده که یافتن شهرهای ارزانتر برای اجاره، به یکی از مهمترین دغدغههای مستأجران در شروع سال ۱۴۰۵ تبدیل شود.
به نظر میرسد سال جدید برای بازار اجاره ایران سالی پرچالش باشد؛ سالی که در آن هم تحولات اقتصادی داخلی و هم تحولات سیاسی منطقهای میتوانند مسیر بازار را تغییر دهند. در چنین شرایطی، شناخت شهرهایی که هنوز اجاره در آنها مقرونبهصرفهتر است، میتواند برای بسیاری از خانوارها به یک تصمیم مهم در آغاز سال ۱۴۰۵ تبدیل شود.
در جمعبندی بررسی وضعیت بازار اجاره در هفتههای پایانی سال ۱۴۰۴، دادههای آگهیهای ملکی و برآوردهای فعالان بازار مسکن نشان میدهد که برخی شهرهای ایران همچنان جزو مقاصد نسبتاً ارزان برای مستأجران به شمار میروند. در میان این شهرها، نام زاهدان، زابل، ایرانشهر و جیرفت بیش از دیگر مناطق دیده میشود؛ شهرهایی که به دلیل قیمت پایینتر زمین، سطح متفاوت درآمدی و همچنین تقاضای محدودتر برای مسکن، بازار اجاره در آنها فاصله محسوسی با کلانشهرهای کشور دارد. در بسیاری از محلههای این شهرها، اجارهبها هنوز در سطحی قرار دارد که برای خانوادههایی که از فشار اجارههای سنگین در شهرهای بزرگ خسته شدهاند، قابل توجه به نظر میرسد.
در کنار این شهرها، برخی مناطق در غرب و جنوب غرب ایران نیز همچنان از نظر هزینه اجاره در سطح پایینتری قرار دارند. شهرهایی مانند ایلام، دهلران و مسجدسلیمان طی سالهای اخیر کمتر در معرض موج سرمایهگذاریهای بزرگ ساختمانی قرار گرفتهاند و همین موضوع باعث شده بازار اجاره در آنها با سرعت کمتری نسبت به شهرهای بزرگ افزایش یابد. هرچند این شهرها از نظر فرصتهای شغلی یا امکانات شهری قابل مقایسه با کلانشهرها نیستند، اما برای خانوادههایی که به دنبال کاهش هزینههای مسکن هستند، همچنان گزینههایی قابل بررسی به شمار میآیند.
در نهایت، برخی شهرهای کوچکتر در غرب و شمال شرق کشور نیز در فهرست مقاصد نسبتاً ارزان برای مستأجران دیده میشوند. بجنورد، قوچان و تربتجام از جمله شهرهایی هستند که هنوز میتوان در آنها واحدهای مسکونی با اجارهای پایینتر از متوسط کشور پیدا کرد. اگرچه حتی در این مناطق نیز نشانههایی از افزایش تدریجی قیمتها مشاهده میشود، اما فاصله هزینه اجاره با کلانشهرهایی مانند تهران، مشهد یا اصفهان همچنان قابل توجه است. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند در سال ۱۴۰۵، این شهرها میتوانند برای بخشی از مستأجران که به دنبال زندگی با هزینه کمتر هستند، به عنوان مقاصد جایگزین مطرح شوند.
در صورت تمایل به پیگیری اخبار روز حوزه مسکن و آخرین تحولات در بازار اجاره، سرویس راه و مسکن پایگاه خبری گسترش نیوز را دنبال کنید.
