وزارت برق عراق روز دوشنبه ۳ اسفند ۱۴۰۴ (۲۳ فوریه ۲۰۲۶) اعلام کرده بود که نیاز به گاز وارداتی از ایران همچنان پابرجاست و این وزارتخانه خود را برای اعزام هیأتی رسمی به تهران بهمنظور بررسی ازسرگیری جریان گاز آماده میکند. سخنگوی رسمی این وزارتخانه تأکید کرده بود که «توقف جریان گاز ایران همچنان بر برخی نیروگاهها اثر گذاشته و میزان تولید برق را محدود کرده است»، هرچند بخشی از نیروگاهها با اتکا به گاز داخلی و سوختهای جایگزین در حال فعالیت بودند.
بر اساس گزارشهای رسمی، صادرات گاز ایران از ۲۳ دسامبر ۲۰۲۵ (۲ دی ۱۴۰۴) بهطور کامل قطع شده بود؛ رخدادی که موجب کاهش راندمان شبکه تولید برق عراق، خروج چندین واحد تولیدی از مدار و کاهش بار در برخی دیگر شد. در مجموع، بین ۴ هزار تا ۴۵۰۰ مگاوات از ظرفیت تولیدی کشور از دست رفت؛ رقمی که در آستانه تابستان میتوانست به بحران گسترده خاموشیها منجر شود.
بخش برق عراق بهطور تاریخی وابستگی بالایی به گاز ایران دارد؛ بهگونهای که حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از سوخت مورد نیاز برای تولید برق این کشور از محل واردات گاز ایران تأمین میشود.
در پی قطع کامل گاز وارداتی، وزارت برق عراق بارها هشدار داده بود که ادامه این وضعیت میتواند در فصل تابستان ــ که مصرف برق به اوج میرسد ــ به بحران جدی منجر شود. از همین رو، دولت بغداد طی هفتههای گذشته رایزنیهای دیپلماتیک خود با تهران را تشدید کرد تا زمان و حجم بازگشت صادرات مشخص شود.
با وجود برخی اظهارات پیشین درباره احتمال بازگشت تدریجی گاز با حجمی حدود ۵ میلیون مترمکعب در روز، وزارت برق عراق اعلام کرده بود که هیچ جدول زمانی دقیقی از سوی طرف ایرانی ارائه نشده و تهران صرفاً به «شرایط اضطراری مرتبط با تقاضای داخلی ایران» اشاره کرده است.
همزمان، بغداد برای کاهش وابستگی به گاز ایران، پروژه ایجاد یک پلتفرم شناور واردات گاز مایع (LNG) در بندر خور الزبیر را در دستور کار قرار داد. قرارداد اجرای این پروژه با شرکت آمریکایی اکسلریت انرژی نهایی شده و طبق برنامه رسمی، نصب این سکو تا اوایل ژوئن ۲۰۲۶ تکمیل خواهد شد.
ظرفیت این سکوی شناور بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیون فوت مکعب استاندارد گاز مایع در روز برآورد شده است؛ ظرفیتی که میتواند بخشی از کمبود ناشی از توقف صادرات گاز ایران را جبران کند. وزارت برق عراق اعلام کرده هماهنگیهای فنی میان وزارتخانههای برق و نفت برای دریافت LNG، تبدیل آن به گاز طبیعی و تزریق به شبکه بهطور مستمر ادامه دارد.
در این میان، نیروگاههایی که با سوختهای سنگین فعالیت میکنند نیز با حداکثر توان وارد مدار شدهاند؛ هرچند استفاده از این سوختها هزینه عملیاتی بالاتری نسبت به گاز طبیعی دارد.
در حالی که وزارت برق عراق پیشتر بر تداوم نیاز به گاز ایران تأکید کرده بود، منابع خبری عراقی گزارش دادند پس از وقفهای نزدیک به دو ماه ــ که بهویژه مناطق مرکزی عراق را تحت تأثیر قرار داد و نگرانیهایی درباره آمادگی شبکه برای تابستان ۲۰۲۶ ایجاد کرد ــ جریان گاز ایران بار دیگر از سر گرفته شده است.
بر اساس این گزارشها، صادرات گاز ایران با حجمی معادل ۷ میلیون مترمکعب در روز از سر گرفته شده و وزارت برق عراق روز چهارشنبه اعلام کرد که همزمان با راهاندازی مجدد واحدهای متوقفشده، ثبات قابل توجهی در بار شبکه و ساعات تأمین برق ثبت شده است.
با وجود این تحول مثبت، مقامات عراقی تأکید دارند که تنوعبخشی به منابع سوخت و حل کامل پرونده گاز ایران همچنان اولویت اصلی برای عبور ایمن از تابستان پیش رو است. تحلیلگران انرژی نیز هشدار میدهند که گاز ایران به دلیل حجم مناسب، دسترسی سریع، هزینه تولید کمتر، نزدیکی زیرساختها و انعطافپذیری تأمین برای نیروگاههای مناطق مرکزی و جنوبی، منبعی استراتژیک است که پروژه LNG نمیتواند بهطور کامل جایگزین آن شود.
از نگاه ناظران، استراتژی بغداد اکنون ترکیبی از مذاکره برای تداوم دسترسی به گاز ایران و سرمایهگذاری برای کاهش آسیبپذیری آینده است؛ رویکردی که نشان میدهد عراق همچنان برای پایداری شبکه برق و ثبات اقتصادی خود به گاز ایران وابسته است، حتی اگر مسیرهای جایگزین را نیز فعال کرده باشد.
