گسترش نیوز: در تجارت، انتخاب محصول درست میتواند مرز میان موفقیت خیره کننده و شکست تلخ را تعیین کند. ایران، با موقعیت ژئوپلیتیکی استراتژیک، منابع طبیعی فراوان و نیروی کار ماهر، فرصتهای بیشماری برای توسعه تجارت داخلی و صادرات فراهم میکند. اما در شرایط فعلی، با چالشهایی مانند تحریمها، نوسانات ارزی و رقابت جهانی، تصمیمگیری هوشمندانه درباره محصول بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
اقتصاد ایران در سال جاری، علیرغم فشارهای خارجی، نشانههای مثبتی از رشد را نشان میدهد. تجارت با کشورهای اوراسیا ۱۶ درصد افزایش یافته است و این موضوع پتانسیل بازارهای منطقهای را برجسته میکند. هدفگذاری برای رسیدن به حجم تجارت ۱۰ میلیارد دلاری با پاکستان تا سال ۲۰۲۸، به ویژه در حوزه محصولات کشاورزی مانند برنج، موز و انبه، افقهای تازهای برای همکاریهای دوطرفه ایجاد کرده است. از سوی دیگر، با برداشتن محدودیتهای پیشین، واردات کالاهای اساسی دو برابر شده و به تأمین نیازهای داخلی کمک میکند. این شرایط، تاجرانی را که به دنبال رشد و سودآوری هستند، به سمت محصولاتی سوق میدهد که هم مزیت نسبی ایران را بهره برداری کنند و هم به تعادل تجاری کشور کمک نمایند.
سازمان توسعه تجارت ایران، برای انتخاب صادرکنندگان نمونه، بر معیارهایی مانند دانشبنیان بودن، پیچیدگی محصول، رشد صادرات و ورود به بازارهای نوظهور تأکید کرده است. این معیارها میتوانند راهنمایی ارزشمند برای تجار باشند تا محصولاتی را انتخاب کنند که نه تنها سودآور باشند، بلکه با استانداردهای جهانی نیز همخوانی داشته باشند.
۱. تحقیق و تحلیل بازار: بررسی دقیق تقاضای داخلی و خارجی، قیمت رقبا و حاشیه سود، نخستین گام در انتخاب محصول است. برای مثال، صادرات پسته و زعفران که ایران در تولید آنها پیشرو میباشد، حاشیه سود قابل توجهی دارد. آمار اتاق بازرگانی نشان میدهد که آلمان، چین و هند از بزرگترین واردکنندگان آجیل ایرانی هستند و این بازارها فرصتهای ویژهای برای صادرکنندگان فراهم میکنند.
۲. بهرهگیری از مزیت نسبی: ایران در زمینه محصولات کشاورزی، شیلات و معدنی توانمندی قابل توجهی دارد. طبق گزارش سازمان شیلات، صادرات ۳۰۰ هزار تن محصولات شیلاتی به ۶۱ کشور، ارزآوری ۶۸۰ میلیون دلاری داشته است. این بخش، با تولید بیش از ۱.۵ میلیون تن آبزی، فرصتهای صادراتی گستردهای به ویژه در بازارهای آسیایی و اروپایی ارائه میکند.
۳. مدیریت ریسکهای اقتصادی: نوسانات ارزی، تحریمها و رقابت جهانی میتواند تهدیدی جدی برای تجار باشد. استفاده از استراتژی "نام تجاری جمعی" برای محصولات استراتژیک مانند زعفران، پسته و خاویار، پیشنهادی است که وزارت امور خارجه ایران ارائه داده است. این استراتژی با تمرکز بر کیفیت و ثبت حقوقی بینالمللی میتواند صادرات را چند برابر افزایش دهد و جایگاه ایران در بازار جهانی را مستحکم کند.
در سال جاری، محصولات کشاورزی و شیلاتی همچنان صدر جدول فرصتهای صادراتی را در اختیار دارند. پسته با کیفیت بالا و تقاضای جهانی، حاشیه سود ۳۰ تا ۴۰ درصدی ارائه میدهد و زعفران با صادرات به دبی و اروپا، گزینهای طلایی محسوب میشود. همچنین برنج، سنگ آهن، سرب و مس، برای صادرات به دبی مناسب هستند و نیازهای صنایع و بازارهای تجاری را تأمین میکنند.
در بخش معدنی، محصولات غیرفلزی مانند زغال و فلزات گرانبها، همراه با رشد ۵ تا ۷ درصدی صادرات پتروشیمی، فرصتهای چشمگیری برای صادرکنندگان فراهم میکنند. تجارت با ترکیه نیز نشان میدهد که واردات کالاهایی مانند پوشاک و لوازم آرایشی سودآور است، اما صادرات آجیل و خشکبار ایرانی میتواند تعادل تجاری را حفظ کند.
اولین گام در واردات، شناسایی دقیق نیاز واقعی بازار است. تاجر باید بداند کدام کالاها کمبود دارند یا تولید داخلی آنها اقتصادی نیست. این تحلیل با مطالعه دادههای آماری، گزارشهای وزارت صمت و اتاق بازرگانی، و بررسی میدانی از فروشگاهها و مصرفکنندگان امکانپذیر است. واردات قطعات الکترونیکی خاص، مواد اولیه صنایع یا کالاهای لوکس در شرایطی که تولید داخلی پاسخگو نیست، نمونههایی از فرصتهای سودآور هستند. تحلیل روندهای جهانی و رفتار مصرفکننده نیز نقش مهمی در تصمیمگیری دارد.
انتخاب محصول باید همزمان به پایداری تقاضا، نوآوری و تطابق با قدرت خرید مشتری توجه کند. کالاهایی که همیشه مشتری دارند، مانند تجهیزات پزشکی یا مواد غذایی، امنیت اقتصادی بیشتری ایجاد میکنند، در حالی که محصولات فصلی یا نوآورانه نیازمند برنامهریزی دقیق برای مدیریت موجودی و پذیرش بازار هستند. توان مالی مشتری و تحلیل ظرفیت خرید بازار، عامل تعیینکننده موفقیت واردات است.
سودآوری کالا تنها بر اساس تقاضا سنجیده نمیشود. مجموع هزینههای خرید، حمل و نقل، بیمه، تعرفه و مالیات باید با قیمت فروش داخلی مقایسه شود. حتی کالای پرتقاضا ممکن است بدون حاشیه سود کافی وارداتش توجیه اقتصادی نداشته باشد. بررسی رقبا و سهم بازار آنها نیز برای تدوین استراتژی ورود به بازار ضروری است.
رعایت قوانین و مقررات، شامل مجوزهای وزارت بهداشت، استاندارد ملی و تأییدیههای ایمنی، و همچنین پیشبینی تغییرات تعرفهها، از الزامات حیاتی واردات است. نهایتاً، انتخاب تأمینکننده قابل اعتماد، با کیفیت کالا، زمان تحویل و شرایط پرداخت مطمئن، کلید موفقیت هر برنامه وارداتی محسوب میشود.
موفقیت در تجارت ایران نیازمند ترکیبی از دانش بازار داخلی، دیدگاه جهانی و استراتژی هوشمندانه است. تمرکز روی محصولات کشاورزی، شیلاتی و معدنی، تحلیل دقیق بازار، بهرهگیری از برندینگ جمعی و مدیریت ریسکها، مسیر رشد پایدار اقتصادی را هموار میکند. با اجرای این راهبردها، کارآفرینان میتوانند در بازارهای رقابتی بدرخشند، سودآوری قابل توجهی داشته باشند و فرصتهای جدید اقتصادی خلق کنند.
