آغاز بهکار رسمی کریدور ترانزیتی پاکستان و ایران را میتوان یکی از مهمترین تحولات اخیر در مسیرهای تجاری جنوب آسیا و آسیای مرکزی دانست؛ مسیری که با هدف اتصال مستقیم پاکستان به بازارهای آسیای میانه از طریق خاک ایران فعال شده است.
بر اساس اعلام مقامهای گمرکی پاکستان، نخستین محموله تجاری از مبدأ پاکستان به مقصد ازبکستان، از طریق این کریدور ارسال شده و همین موضوع بهعنوان نقطه شروع عملیاتی شدن این مسیر معرفی شده است.
هرچند جزئیات دقیق وزن یا ارزش این محموله در گزارش اولیه اعلام نشده، اما تأکید شده که این اقدام جنبه «آزمایشی-افتتاحی» داشته و آغاز فاز اجرایی کریدور محسوب میشود.
در این طرح، مسیر اصلی حملونقل از بندر گوادر در جنوب پاکستان آغاز میشود؛ جایی که محمولهها از طریق شبکه جادهای و در ادامه از مسیر زمینی وارد خاک ایران شده (و یا از ایران به بازارهای پرجمعیتی صادر میشوند) و سپس به سمت مرزهای شمالشرقی ایران و در نهایت کشورهای آسیای مرکزی مانند ازبکستان منتقل میشوند.
اهمیت این مسیر تنها به ترانزیت محدود نمیشود، بلکه موقعیت ژئواکونومیک ایران را بهعنوان حلقه اتصال میان شبهقاره هند، آسیای مرکزی و شرق آسیا تقویت میکند؛ بهویژه در شرایطی که ایران به دنبال افزایش سهم خود در کریدورهای بینالمللی حملونقل است.
ثناالله ابرو، مدیر گمرک ترانزیت پاکستان، در گفتوگو با روزنامه اکسپرس تریبون تأکید کرده که تحت این سازوکار جدید، محمولههای صادراتی پاکستان میتوانند با عبور از ایران، بهصورت مستقیم به کشورهای آسیای مرکزی ارسال شوند.
به گفته او، این مسیر علاوه بر کاهش زمان حملونقل، میتواند هزینههای لجستیکی را نیز بهطور قابل توجهی کاهش دهد، بهویژه در مقایسه با مسیرهای سنتی که معمولاً از طریق بنادر دورتر یا کشورهای ثالث انجام میشدند.
از نظر فنی، اهمیت این کریدور در ایجاد یک مسیر ترانزیتی پایدار و چندوجهی است که ترکیبی از حملونقل جادهای و زیرساختهای گمرکی ایران را در بر میگیرد.
