گسترش نیوز: بیمه شخص ثالث، ستون فقرات نظام جبران خسارت در تصادفات رانندگی ایران به شمار میآید؛ بیمهای که نبود آن میتواند یک حادثه ساده را به فاجعهای مالی و حقوقی تبدیل کند. با دیجیتالی شدن خدمات بیمهای و تمرکز اطلاعات در زیرساختهای نظارتی، امروز استعلام اعتبار این بیمهنامه بسیار سادهتر از گذشته انجام میشود؛ هرچند در عمل بسیاری از رانندگان هنوز با خطاها و روشهای ناقص مواجهاند.
قانون بیمه اجباری مسئولیت دارندگان وسایل نقلیه از سال ۱۳۴۸ اجرا شد و از آن زمان تاکنون، داشتن بیمه شخص ثالث نه یک انتخاب، بلکه یک الزام قانونی بوده است. هدف اصلی این پوشش، حمایت از زیاندیدگان حوادث رانندگی و جلوگیری از فروپاشی مالی رانندگان مقصر در برابر هزینههای درمان و خسارتهای سنگین میباشد.
در کنار بیمه بدنه، بیمه شخص ثالث بیشترین سهم را در بازار بیمه کشور دارد و عملاً پرفروشترین بیمهنامه محسوب میشود. همین گستردگی باعث شده اعتبارسنجی بیمهنامهها به یکی از نیازهای روزمره مالکان خودرو و موتورسیکلت تبدیل شود؛ از تمدید بیمه گرفته تا خرید و فروش خودرو، پیگیری تخفیفها، بررسی اقساط و حتی ارائه مشخصات بیمه هنگام تصادف.
نقش کلیدی پایگاه دادههای بیمهای در این میان بر عهده بیمه مرکزی ایران میباشد؛ نهادی که با راهاندازی سامانههای نظارتی، عملاً پرونده دیجیتال هر بیمهنامه را در کشور ایجاد کرده و امکان استعلام لحظهای را فراهم آورده است.
استعلام بیمه فقط یک کار اداری ساده نیست؛ بلکه ابزاری برای مدیریت ریسک مالی محسوب میشود. سوابق بدون خسارت مستقیماً روی تخفیفهای بیمه و حتی قیمت فروش خودرو اثر میگذارند. از سوی دیگر، بسیاری از جریمههای دیرکرد تمدید بیمه به دلیل بیاطلاعی از تاریخ انقضا رخ میدهد. در تصادفات نیز وقتی نسخه فیزیکی بیمهنامه در دسترس نیست، استعلام آنلاین میتواند جایگزین فوری و قابل استناد باشد.
اکثر سامانههای خدمات بیمهای امکان مشاهده سوابق بیمه با شماره پلاک و کد ملی مالک را ارائه میکنند. این روش بیشتر برای بررسی کلی وضعیت بیمه کاربرد دارد و جزئیات کامل قرارداد را همیشه نمایش نمیدهد.
هسته اصلی اطلاعات بیمهای کشور در سامانه سنهاب متمرکز شده است. در بخش «میز خدمات الکترونیک» این سامانه، کاربران میتوانند از طریق کد یکتا، شماره بیمهنامه یا VIN خودرو اصالت بیمهنامه را بررسی کنند. حذف تدریجی بیمهنامههای کاغذی، سنهاب را به مرجع رسمی اعتبارسنجی تبدیل کرده است.
برخی خدمات بیمهای از طریق اپلیکیشن دولت همراه در دسترس قرار گرفتهاند. علاوه بر آن، بیمهنامههای جدید دارای کد QR هستند که با اسکن ساده، مشخصات کامل بیمه را نمایش میدهند.
برای مواقعی که اینترنت در دسترس نیست، سامانه پیامکی ۳۰۰۰۲۶۲۱ فعال شده است. کاربر میتواند با ارسال ترکیبهایی از کد ملی، شماره بیمهنامه، کد یکتا یا VIN، مدت اعتبار بیمه را دریافت کند. نکته مهم اینکه مالکیت سیمکارت باید با فرد استعلامکننده تطابق داشته باشد.
VIN همان شناسنامه ۱۷ رقمی خودرو است که روی کارت خودرو درج میشود. وارد کردن این کد در سامانه سنهاب به همراه شماره موبایل، اطلاعات دقیق بیمه فعال را نمایش میدهد.
کد یکتا شناسه دیجیتال هر بیمهنامه محسوب میشود. با این کد میتوان به سرعت از معتبر بودن بیمهنامه، شرکت بیمهگر و تاریخ اعتبار مطلع شد؛ روشی بسیار کاربردی هنگام خرید خودرو دست دوم.
در این شیوه، نام شرکت بیمهگر به همراه شماره بیمهنامه و کد ملی بیمهگذار وارد میشود تا نتیجه استعلام نمایش داده شود.
به دلیل ریسک بالای تصادفات، بیشتر شرکتهای بیمه از ارائه بیمه بدنه موتورسیکلت خودداری میکنند و پوشش اصلی برای موتورسواران همان بیمه شخص ثالث باقی مانده است. بنابراین تمام روشهای استعلام معرفیشده برای خودرو، بدون تفاوت برای موتورسیکلت نیز کاربرد دارد.
دیجیتالی شدن زیرساختهای بیمهای، فرآیند استعلام بیمه شخص ثالث را از یک کار زمانبر حضوری به یک عملیات چندثانیهای تبدیل کرده است. با این حال، ناآگاهی از روشها، اشتباه در وارد کردن اطلاعات و وابستگی بیش از حد به نسخههای فیزیکی بیمهنامه هنوز برای بسیاری از رانندگان دردسرساز میشود. بیمه شخص ثالث امروز فقط یک برگه قرارداد نیست؛ یک پرونده دیجیتال زنده میباشد که هر لحظه میتوان آن را راستیآزمایی کرد و همین شفافیت، بزرگترین سپر دفاعی رانندگان در برابر ریسکهای جادهای به حساب میآید.
