پخش یک برنامه تلویزیونی از شبکه افق که محتوای آن از سوی افکار عمومی «موهن» و «توهینآمیز» نسبت به شهدا و جانباختگان حوادث دیماه تلقی شد، موجی از واکنشها و انتقادات گسترده را در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی به دنبال داشت. این برنامه که با عنوان «خطخطی» روی آنتن رفته بود، به دلیل ادبیات و نحوه پرداخت به موضوعات حساس اجتماعی، با اعتراض خانوادهها، فعالان رسانهای و بخشهایی از جامعه مواجه شد. در پی این واکنشها، سازمان صداوسیما با صدور تصمیمی فوری، مدیر شبکه افق را به دلیل سهلانگاری در نظارت محتوایی عزل و پخش این برنامه را متوقف کرد؛ اقدامی که خود به بحثهای تازهای درباره مسئولیت رسانه ملی در قبال افکار عمومی دامن زد.
برنامه «خطخطی» که از شبکه افق پخش میشد، در یکی از قسمتهای خود به موضوع حوادث دیماه پرداخت؛ اما نحوه بیان، ادبیات بهکاررفته و نوع نگاه به جانباختگان این حوادث، از سوی بسیاری از مخاطبان بهعنوان عبور از خطوط اخلاقی و انسانی تعبیر شد. منتقدان معتقد بودند که این برنامه با استفاده از تعابیر نامناسب و نادیده گرفتن حساسیتهای اجتماعی، نهتنها به احساسات عمومی بیتوجهی کرده، بلکه شأن و حرمت جانباختگان و خانوادههای آنان را نیز زیر سؤال برده است.
انتشار گسترده بخشهایی از این برنامه در شبکههای اجتماعی باعث شد دامنه انتقادات بهسرعت گسترش یابد. کاربران فضای مجازی، فعالان فرهنگی و حتی برخی چهرههای رسانهای، این رویکرد را نمونهای از ضعف نظارت محتوایی در برخی برنامههای تلویزیونی دانستند. بسیاری تأکید کردند که رسانه ملی، بهویژه در موضوعات مرتبط با جان انسانها و حوادث تلخ اجتماعی، وظیفهای دوچندان در رعایت ادبیات محترمانه و مسئولانه دارد.
در این میان، خانوادههای جانباختگان نیز با ابراز ناراحتی از پخش چنین محتوایی، خواستار پاسخگویی صریح مدیران رسانه ملی شدند. آنها تأکید کردند که پرداختن به حوادث دردناک اجتماعی، نیازمند همدلی، دقت و احترام است و هرگونه بیاحتیاطی در این زمینه میتواند به تعمیق زخمهای اجتماعی منجر شود.
در واکنش به این حواشی، سازمان صداوسیما اعلام کرد که مدیر شبکه افق به دلیل «سهلانگاری و بیتوجهی در مدیریت محتوای برنامه» از سمت خود عزل شده و پخش برنامه «خطخطی» نیز تا اطلاع ثانوی متوقف خواهد شد. این تصمیم، بهعنوان اقدامی فوری برای کنترل بحران و کاهش تبعات اجتماعی این اتفاق تلقی شد.
برخی کارشناسان رسانهای این برخورد را نشانهای از پذیرش مسئولیت در قبال افکار عمومی دانستند و معتقد بودند که عزل مدیر شبکه میتواند پیام روشنی درباره لزوم نظارت دقیقتر بر محتوای تولیدی باشد. با این حال، گروهی دیگر این اقدام را ناکافی توصیف کردند و تأکید داشتند که مشکل اصلی، نه در یک برنامه یا یک مدیر، بلکه در ساختار نظارت محتوایی و سیاستگذاری رسانهای نهفته است.
به باور منتقدان، تکرار چنین اتفاقاتی در سالهای اخیر نشان میدهد که برخی برنامهها بدون ارزیابی دقیق پیامدهای اجتماعی، روی آنتن میروند. آنها خواستار تدوین سازوکارهای شفافتر برای بررسی محتوا پیش از پخش، بهویژه در موضوعات حساس سیاسی و اجتماعی شدند.
ماجرای برنامه «خطخطی» بار دیگر این پرسش را در افکار عمومی مطرح کرد که رسانه ملی تا چه اندازه به مسئولیت خود در حفظ سرمایه اجتماعی پایبند است. تلویزیون، بهعنوان رسانهای فراگیر، نقشی کلیدی در شکلدهی به افکار عمومی و مدیریت احساسات جمعی دارد و هر لغزش در این مسیر میتواند تبعاتی فراتر از یک برنامه تلویزیونی به همراه داشته باشد.
کارشناسان ارتباطات معتقدند که استفاده از ادبیات زننده یا توهینآمیز، حتی در قالب طنز یا نقد، نهتنها به افزایش آگاهی اجتماعی کمکی نمیکند، بلکه میتواند باعث دو قطبی شدن جامعه و کاهش اعتماد عمومی به رسانه شود. از این منظر، پرداختن به حوادثی که با جان انسانها گره خوردهاند، نیازمند رویکردی انسانی، دقیق و مبتنی بر اخلاق حرفهای است.
این اتفاق همچنین بار دیگر لزوم آموزش تخصصی عوامل برنامهساز، مجریان و مدیران رسانهای را برجسته کرد. رعایت اصول حرفهای، درک حساسیتهای اجتماعی و پرهیز از ادبیات تحریکآمیز، از جمله مواردی است که میتواند از بروز بحرانهای مشابه در آینده جلوگیری کند.
در پی پخش برنامهای از شبکه افق با محتوای موهن نسبت به شهدا و جانباختگان حوادث دیماه، مدیر این شبکه به دلیل سهلانگاری و بیتوجهی در مدیریت محتوای برنامه «خطخطی» عزل و پخش این برنامه متوقف شد.| خبر فوری
ضمن عذر خواهی وعرض تسلیت به همه داغداران حوادث اخیر، ویدئوی مربوط به این برنامه منتشر میشود.
