اهمیت کار ترموکوپل این است که اگر شعله شومینه به هر دلیلی خاموش شود، ترموکوپل مسیر گاز را میبندد و از نشت گاز جلوگیری میکند. به همین دلیل، برای تولیدکنندگان تخصصی تجهیزات گرمایشی مثل هیتر هدف، کیفیت ساخت و دقت ترموکوپل در اولویت است.
در این راهنما از سایت گسترش نیوز، ترموکوپل شومینه را به عنوان یک قطعه اساسی که در عملکرد و ایمنی سیستم گازسوز نقش دارد بررسی کرده و معیارهای انتخاب ترموکوپل مناسب را مرور میکنیم. دانستن این اطلاعات برای هر مصرفکننده یا متخصص کار با سیستمهای گازسوز ضروری است.
ترموکوپل شومینه بخشی از سیستم ایمنی شومینههای گازی است که بر اساس «اثر سیبک» کار میکند. به این معنی که وقتی سر ترموکوپل با شعله پیلوت تماس مستقیم داشته باشد، با گرم شدن محل اتصال دو فلز غیر همجنس ولتاژ بسیار کمی تولید شده و اجازه عبور جریان گاز را میدهد. حال اگر شعله خاموش شود، دمای ترموکوپل از حد لازم پایینتر آمده و شیر گاز به صورت خودکار بسته میشود.
بر خلاف تصور عمومی، ترموکوپل وظیفه روشن کردن شومینه را ندارد، بلکه تضمین میکند شومینه فقط در صورت وجود شعله پایدار، روشن بماند. به همین دلیل است که عملکرد ناقص یا تنظیم نادرست ترموکوپل بسیار خطرناک بوده و علاوه بر تحت تاثیر قرار دادن عملکرد شومینه، ممکن است باعث نشت گاز و بروز حوادث ناگوار شود.
ساختار ترموکوپل شومینه بسیار ساده اما مهندسی شده است. سر ترموکوپل یا اتصال داغ مهمترین بخش ترموکوپل است که مثل حسگر عمل کرده و باید دقیقا در مسیر شعله پیلوت قرار بگیرد. نقطه تماس اتصال داغ با شعله همان جایی است که دو فلز غیر همجنس تولید ولتاژ میکنند.
سیمهای ترموکوپل، قسمت دیگر آن هستند که از آلیاژهای مقاوم در برابر حرارت بالا ساخته میشوند و ولتاژ تولید شده را برای باز کردن جریان گاز به سمت شیر گاز منتقل میکنند. این سیمها داخل یک غلاف فلزی قرار دارند که نقش محافظ در برابر دوده، رطوبت و تنش حرارتی را ایفا میکند. در انتهای مسیر، یک مهره اتصال به شیر ایمنی گاز قرار دارد که بوبین شیر را فعال نگه داشته و به جریان پایدار گاز کمک میکند.
کوچکترین آسیب یا آلودگی در هر کدام از این اجزا باعث میشود ترموکوپل کار نکند یا عملکرد ناقص و خطرناک داشته باشد.
انتخاب تجهیزات گازسوز مثل ترموکوپل مستقیما با جان افراد سر و کار دارد و باید بر اساس شرایط واقعی کارکرد سیستم انجام شود. بنابراین، خرید ترموکوپل ارزان یا ترموکوپلی که صرفا در ظاهر برای شومینه شما مناسب است را فراموش کنید و در خرید این قطعه به دنبال مشخصات فنی مهندسی شده و دقت ساخت بالا باشید.
نکات مهمی که در خرید ترموکوپل شومینه اهمیت دارد و روشن ماندن شعله و ایمنی سیستم را تضمین میکند، این موارد هستند:
در بسیاری از موارد که شومینه به درستی کار نمیکند، شعله مرتب خاموش میشود یا موقع تلاش برای روشن کردن شومینه جریان گاز برقرار نمیشود، ترموکوپل مقصر است. این قطعه به ظاهر ساده، به شدت تحت تاثیر شرایط محیطی، دوده و تنظیمات دقیق است و اگر سرویس و بررسی دورهای آن به تعویق بیفتد، عملکردش افت میکند.
در ادامه، بر اساس تجربه کارشناسان تاسیسات حرارتی، نکات مهم نگهداری از ترموکوپل شومینه را که نقش پررنگی در پایداری شعله و ایمنی آن دارند، مرور میکنیم.
آموزشهای فنی در زمینه تاسیسات گاز تاکید دارند که نوک ترموکوپل یا اتصال داغ باید کاملا در محدوده شعله پیلوت قرار داشته باشد تا ولتاژ الکتریکی لازم برقرار شود. خروج از این ناحیه باعث افت ولتاژ شده و اگر ولتاژ برق در میان نباشد، سیگنالی برای باز شدن شیر گاز و هدایت جریان گاز وجود ندارد. بنابراین، گاز قطع شده و طبیعتا شومینه روشن نمیشود.
هر گونه کثیفی و تجمع گرد و غبار و دوده روی سر ترموکوپل، انتقال حرارت را مختل کرده و تا زمانی که برطرف نشود ترموکوپل و شومینه به درستی کار نخواهند کرد. افرادی که در حوزه برق صنعتی و گرمایش خانگی فعالیت دارند توصیه میکنند هر چند وقت یک بار نوک ترموکوپل را تمیز کنید و اجازه تجمع بیش از حد دوده و گرد و خاک روی آن را ندهید تا عملکرد پایدار شعله و انتقال حرارت دچار مشکل نشود.
در بسیاری از موارد تعمیر شومینه و تجهیزات گازسوز، تکنسینها به شل بودن یا اکسیدشدگی محل اتصال ترموکوپل به شیر ایمنی پی میبرند که یکی از دلایل شایع خاموشی شومینه است. بهتر است این اتصالات را هر چند وقت یک بار بررسی و تنظیم کنید تا احتمال خرابی شومینه به حداقل برسد.
ترموکوپل شومینه را باید حداقل سالی یک بار، مخصوصا پیش از فصل سرما، بررسی کنید و در صورت افت عملکرد آن را با ترموکوپل با کیفیت عوض کنید.
کار ترموکوپل شومینه، روشن نگه داشتن شعله پایدار و ایجاد جریان گاز است. بنابراین، خرابی ترموکوپل معمولا به صورت اختلال در روشن ماندن شومینه بروز میکند. تشخیص زودهنگام علائم خرابی ترموکوپل شومینه که در ادامه آمدهاند، از بروز مشکلات ایمنی و هزینههای بیشتر جلوگیری میکند.
در تجهیزات گازسوز، اگر پیلوت روشن میشود اما بلافاصله خاموش میشود، ترموکوپل قادر به تولید ولتاژ پایدار نیست و در نتیجه، نمیتواند شیر گاز را باز نگه دارد.
وقتی شومینه فقط با نگه داشتن ولوم روشن میماند و در صورت رها کردن آن خاموش میشود، احتمالا عملکرد ترموکوپل افت کرده و قطعه ضعیف شده است. در این حالت، شیر ایمنی به خاطر عدم تولید ولتاژ و دریافت نکردن سیگنال کافی بسته میشود.
قطع ناگهانی شعله و خاموش شدن شومینه حین کار، معمولا به خاطر آلودگی یا جابجایی سر ترموکوپل است و با تمیز کردن سر آن و قرار دادن مجدد در تماس با پیلوت، مشکل رفع خواهد شد.
ترموکوپلهای فرسوده در دماهای پایین سریعتر دچار افت ولتاژ میشوند و قادر به تولید ولتاژ کافی و انتقال سیگنال به شیر گاز نیستند. در چنین حالتی، تنها راه حل قطعی تعویض قطعه و خرید ترموکوپل شومینه با کیفیت است.
توجه به معیارهای فنی و اقدامات لازم برای سرویس دورهای که در این صفحه به آنها اشاره کردیم، تا حد زیادی بهرهوری شومینه را افزایش داده و نگرانی بابت نشت گاز و کاهش سطح ایمنی شومینه را از بین میبرد. علاوه بر اینها، نصب و تنظیم دقیق و نگهداری ترموکوپل از خاموشیهای مکرر جلوگیری کرده و طول عمر شومینه را افزایش میدهد.
برای اطمینان از عملکرد ایمن و پایدار شومینه، توصیه میشود ترموکوپل و تجهیزات مرتبط را تنها از تأمینکنندگان معتبر و متخصص در تجهیزات گرمایشی و گازسوز تهیه کنید و برای سرویس آن از تکنسینهای با تجربه راهنمایی بگیرید.
