گسترش نیوز: اقتصاد ایران در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴ همچنان زیر فشار مجموعهای از چالشهای عمیق و مزمن قرار دارد؛ تورمی نزدیک به ۵۰ درصد، تحریمهای بینالمللی، نوسانات شدید نرخ ارز، محدودیتهای بانکی و بروکراسی پیچیدهای که نفس بسیاری از فعالان اقتصادی را تنگ کرده. با این حال، تجربه فعالان بازار و کارآفرینان خرد نشان میدهد همین فضای پرابهام و پرریسک، در دل خود فرصتهایی تازه برای شکلگیری کسبوکارهای کوچک و کمسرمایه پنهان کرده است؛ فرصتهایی که اگر با آموزش، برنامهریزی و مدیریت ریسک همراه شوند، میتوانند به منبعی برای درآمد پایدار تبدیل شوند.
در شرایطی که بیکاری جوانان رو به افزایش و قدرت خرید خانوارها بهشدت کاهش یافته است، تمایل به راهاندازی تجارتهای کوچک بیش از گذشته دیده میشود. تجارت با سرمایه محدود، بهویژه در بازهای کمتر از ۲۰۰ میلیون تومان، دیگر یک انتخاب لوکس نیست، بلکه برای بسیاری به راهی ناگزیر برای بقا و استقلال مالی تبدیل شده است.
کسبوکارهای کوچک، به خصوص در قالب خانگی، آنلاین یا خدماتی، مزیتهایی دارند که در اقتصاد بیثبات امروز ایران تعیینکننده میباشد. نیاز نداشتن به تجهیزات گرانقیمت، امکان شروع تدریجی، ریسک کمتر در مقایسه با سرمایهگذاریهای کلان و قابلیت رشد سریع از طریق شبکههای اجتماعی، از مهمترین دلایل جذابیت این نوع تجارتهاست. بررسیها نشان میدهد بیش از نیمی از استارتآپهای موفق ایرانی در سالهای اخیر، با سرمایهای کمتر از ۵۰ میلیون تومان آغاز به کار کردهاند؛ آماری که روایت رسمی «غیرممکن بودن کارآفرینی بدون سرمایه کلان» را به چالش میکشد.
با دسترسی بیش از ۸۰ درصدی ایرانیان به اینترنت، تجارت دیجیتال به یکی از اصلیترین مسیرهای ورود به بازار تبدیل شده است. فروش آنلاین محصولات خانگی و دستساز، از پوشاک و زیورآلات گرفته تا مواد غذایی خانگی، نمونهای روشن از این روند است. بسیاری از تولیدکنندگان خرد، تنها با یک صفحه اینستاگرامی یا فروش از طریق پلتفرمهایی مانند دیجیکالا توانستهاند بازار خود را پیدا کنند. نمونههای واقعی نشان میدهد حتی با سرمایهای حدود ۱۰۰ میلیون تومان میتوان به درآمدهای ماهانه قابل توجه دست یافت، به شرط آنکه کیفیت محصول و ارتباط با مشتری جدی گرفته شود.
در کنار فروش مستقیم، همکاری در فروش یا افیلیت مارکتینگ نیز به یکی از روشهای محبوب درآمدزایی تبدیل شده است. در این مدل، فرد بدون نیاز به انبار کالا، صرفاً با تولید محتوا و بازاریابی دیجیتال، از فروش محصولات دیگران کمیسیون دریافت میکند. بسیاری از فعالان این حوزه پس از چند ماه فعالیت مستمر، به درآمدهای ماهانه ۱۰ تا ۳۰ میلیون تومان رسیدهاند.
آموزش آنلاین نیز جایگاه ویژهای در اقتصاد ایران دارد. از آموزش زبان و برنامهنویسی گرفته تا سئو و بازاریابی دیجیتال، تقاضا برای یادگیری مهارتهای کاربردی رو به افزایش است. در این حوزه، سرمایه اولیه اغلب به یک لپتاپ، اینترنت و دانش تخصصی محدود میشود، اما بازدهی آن میتواند بسیار فراتر از تصور اولیه باشد.
در اقتصادی که سرمایه کمیاب است، مهارت به یک دارایی استراتژیک تبدیل شده است. ارائه خدمات مشاورهای در حوزههایی مانند کسبوکار، مالی، سئو یا حتی بازارهای مالی، یکی از کمهزینهترین روشهای ورود به بازار است. بسیاری از مشاوران، فعالیت خود را از شبکههایی مانند لینکدین یا تلگرام آغاز کرده و بهتدریج با فروش دورههای آموزشی، به درآمدهای خوبی رسیدهاند.
خدمات فنی مانند تعمیرات موبایل و لوازم خانگی نیز همچنان بازار پرتقاضایی دارد. با گذراندن دورههای کوتاهمدت و سرمایهای محدود، امکان شروع این نوع کسبوکار حتی از منزل وجود دارد. در کنار آن، خدمات زیبایی و سلامت خانگی، از آرایشگری سیار تا ماساژ، بهویژه با گسترش پلتفرمهای رزرو آنلاین، در سال ۱۴۰۴ با رشد تقاضا مواجه شدهاند.
برای افرادی که به تولید علاقهمندند، راهاندازی واحدهای کوچک خانگی یا کارگاهی همچنان گزینهای جذاب حساب میشود. تولید مواد غذایی محدود، شمعهای معطر، صنایع دستی یا اسباببازیهای ساده، اگر با شناخت بازار و کنترل هزینهها همراه شود، میتواند سودآور باشد. برخی از این محصولات حتی ظرفیت صادرات محدود به کشورهای همسایه را دارند؛ بازاری که بهدلیل نزدیکی فرهنگی و جغرافیایی، همچنان برای تولیدکنندگان خرد ایرانی قابل دسترس است.
در کنار تولید، واردات کوچکمقیاس نیز مورد توجه قرار گرفته است. هرچند نوسانات ارزی ریسک این حوزه را بالا برده، اما برخی فعالان با روشهایی مانند پیشفروش یا همکاری با تأمینکنندگان خارجی، تلاش کردهاند ریسک سرمایهگذاری را کاهش دهند.
بخشی از صاحبان سرمایههای خرد بهجای راهاندازی کسبوکار، بهدنبال درآمد غیرفعال هستند. بازار بورس، صندوقهای سرمایهگذاری و داراییهایی مانند طلا یا ارز دیجیتال، همچنان جذابیت خود را حفظ کردهاند. البته تجربه سالهای اخیر نشان داده ورود بدون آموزش و تحلیل، میتواند زیانبار باشد. در مقابل، صندوقهای کمریسک و ابزارهای مبتنی بر طلا در سال جاری با استقبال بیشتری مواجه شدهاند.
آنچه مسیر موفقیت در تجارتهای کمسرمایه را هموار میکند، نه شانس، بلکه ارزیابی دقیق توانمندیهای فردی، شناخت بازار هدف و استفاده هوشمندانه از فناوری است. شبکههای اجتماعی، ابزارهای پرداخت آنلاین و آموزشهای رایگان، فرصتهایی هستند که نسل جدید کارآفرینان نباید از آن غافل شوند. در عین حال، تورم و نوسان نرخ ارز ایجاب میکند شروع کسبوکارها با سرمایه محدود و توسعه تدریجی انجام شود.
