رشته کوه هاى سر به فلک کشیده زاگرس در چند سال اخیر قتلگاه مسافرین چندین هواپیما در سالهاى اخیر از جمله تهران - خرم آباد، تهران - یاسوج و شارجه - استانبول بوده اند، اینکه چه مشکلی برای این هواپیماها در گذر از این رشته کوهها رخ میدهد که از رادار خارج میشوند موضوعی است که ذهن بسیاری از کارشناسان را به خود معطوف کرده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری گسترش ، برای آشنایی بیشتر با علت سقوط؛ ابتدا لازم است مروری بر جزییات و عواملی که موجب سقوط شده است، داشته باشیم.
سقوط جت شخصی مسیر شارجه-استانبول
نخست از سقوط جت شخصی مسیر شارجه-استانبول شروع میکنیم این جت شخصی دیروز ۲۰ اسفند از شارجه عازم استانبول بود که هنگام عبور از فضای ایران از رادار خارج شد این جت، متعلق به هولدینگ باشاران بود و از امارات متحده عربی عازم ترکیه بود که در ارتفاعات کیار در نزدیکی روستای دورک اناری سقوط کرده است. این مکان حدود ۱۲۰ کیلومتر با شهرکرد مرکز استان چهارمحال و بختیاری فاصله دارد.
در هواپیمای سقوطکننده ترکیهای ۱۱ سرنشین حضور داشتند که شناخته شدهترین آنها «مینا باشاران» ۲۸ ساله تنها دختر حسین باشاران کارآفرین ترکیهای بوده است. مینا باشاران، تنها دختر خانواده بزرگ باشاران، برای خداحافظی مجردی، با هواپیمای شخصی خود به همراه ٧ نفر از دوستان دخترش و یک خانم مهماندار و دو خانم خلبان، در سفر تفریحی به دبی و شارجه رفته بودند که در پرواز برگشت به استانبول، دچار سانحه شدهاند.
براساس اعلام وزارت حملونقل و ارتباطات و دریانوردی ترکیه این هواپیما هنگام عبور از آسمان ایران دقایقی پس از گزارش در باره نقص فنی از صفحه رادار ناپدید شده و حدود ساعت ۱۷ و ۴۰ دقیقه به وقت ترکیه در ۸۰ مایلی جنوب اصفهان سقوط کرده است.
این حادثه اتفاق ۲۲ روز قبل را برای مردم ایران تداعی کرد چراکه در روز یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۶ یک فروند هواپیمای ایتیآر ۷۲ شرکت هواپیمایی آسمان (EP۳۷۰۴/IRC۳۷۰۴) بعد از ۵۰ دقیقه پرواز از تهران به سمت یاسوج در حوالی سمیرم بعد از اصابت به کوه دنا سقوط میکند. این حادثه نیز در قله پازن پیر کوه دنا در جنوب روستای نقل از توابع پادنا در یکصد و بیست کیلومتری سمیرم رخ داد. این هواپیما در سال۱۹۹۳ ساخته شده بود و ۲۵ سال سن داشت.
سقوط هواپیمای پرواز تهران-یاسوج
بعد از گذشت ۲۲ روز از این سانحه و در روز ۲۱ اسفند سازمان هواپیمایی کشوری با انتشار گزارش مقدماتی سقوط هواپیمای پرواز تهران-یاسوج به انجام عمل قلب باز خلبان این پرواز و بیتوجهی هواپیمایی آسمان به این محدودیت اشاره کرده است.
البته در بخش دیگری از گزارش مقدماتی سازمان هواپیمایی کشوری درباره سقوط هواپیمای آسمان با اشاره به ساخت هواپیمای ATR آمده است؛ هواپیما از نوع توربو پراپ تولید سال ۱۹۹۳ میلادی و کارکرد آن ۲۸۸۵۷ ساعت پروازی و ۲۸۴۹۷ سیکل پروازی بوده است.
براساس این گزارش، خلبانان تا ثانیهای قبل از برخورد به دلیل پوشش ابر متوجه وجود کوه در روبهرو نشدهاند و در لحظه آخر با مشاهده کوه سعی در انجام مانور شدیدگردش به چپ جهت پرهیز از برخورد داشتهاند که بینتیجه بوده است.
همچنین در بخش از این گزارش شایعات مربوط به آتشسوزی اطفای حریق هواپیما توسط مسافران تکذیب شده است.
سقوط هواپیمای تهران - خرم آباد
حادثه قبل از این به سال ۱۳۸۰ بر میگردد، که هواپیمای توپولف ۱۵۴ شرکت هواپیمایی ایران ایرتور در ساعت ۷ و ۴ دقیقه صبح روز ۲۳ بهمن ۱۳۸۰ فرودگاه مهرآباد را به مقصد خرم آباد ترک میکند. این هواپیما بعد از گذر از هلدینگ جنوبی فرودگاه خرم آباد بر روی قوس ۱۱ جنوب به شمال قرار میگیرد و تقرب به باند ۱۱ را آغاز میکند. هواپیما از ارتفاع ۳۶۰۰۰ پایی ارتفاع خود را کاهش میدهد و مسافران آماده فرود میشوند.
پرواز شماره ۹۵۶ ایران ایرتور میبایست در ارتفاع ۹هزارپایی پرواز میکرد تا از ارتفاعات ۷۲۰۰پایی و پربرف سفید کوه عبور کند.
کاپیتان ساعت ۷ و ۳۲دقیقه با اعلام این مطلب به مرکز کنترل تهران که به منطقه هلدینگ فرودگاه خرم آباد رسیده است، اجازه هلدینگ خواست و طبق برنامه میبایست پس از۲ دقیقه در فرودگاه خرم آباد به زمین مینشست.
هواپیما در ارتفاع ۹۰۰۰ پایی است و پس از رسیدن به زاویه ۲۶۵ درجه نسبت به دستگاه کمک ناوبری VOR باید بلافاصله به سمت راست گردش میکرد تا در راستای باند ۱۱ و رو به شرق جغرافیایی قرار میگرفت.
اینکه چرا مرحوم خلبان به سمت راست گردش نمیکند و به حرکت خود در راستای شمال ادامه میدهد؛ از ابهامات این پرواز است. ممکن است تأخیر در عقربه تأیید گذر از نقطه مربوطه در نمایشگر آنالوگ VOR باعث شده که کروی پرواز متوجه اشتباه خود نشوند. برخی از خلبانهای توپولف اشاره داشتند که گذشتن از یک مختصات VOR در توپولف با چند ثانیه تأخیر توسط عقربه این دستگاه کمک ناوبری تأیید میشده است.
به گفته کمیته بررسی علل سوانح هوایی، پیامهای برج مراقبت به دلیل کوههای مرتفع اطراف باند به خلبان نمیرسد هواپیما بعد از طی ۲ مایل وارد مه میشود و خلبان هیچ دیدی ندارد. مسیر اشتباه و هوای مه آلود.
هیچ کس درون هواپیما نمیداند که این پرنده روسی، ۱۱۹ انسان بیگناه را به کجا میکشاند. هواپیما با سرعتی بیش از ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت در ارتفاع ۹۱۰۰ پایی به کوههای سفید کوه میرسد. مه و سرعت زیاد هواپیما مانع از این میشود که خلبان قله ۱۰۰۰۰ پایی کوه را به موقع ببیند.
این جعبه فلزی غول پیکر در ارتفاع ۹۱۰۰ پایی با سرعت و شتاب بسیار زیاد در ساعت ۷ و ۵۵ دقیقه صبح به کوههای سفید کوه واقع در تنگه گلیج برخورد میکند و پس از انفجار تکه تکه میشود. ۱۱۹ سرنشین این پرواز در آسمان تکه تکه میشوند.
معدن داران و روستائیان جم پلک، شیخ گل و چگنی با صدای مهیب انفجاری در هوای مه آلود و در ارتفاعات صخرهای پر از برف سفیدکوه، آتش و دود حجیمی را دیدند که به هوا بلند شد.
تیم بررسی علت سانحه، خلبان پرواز ۹۵۶ ایرتور به علامت ثبت EP-MBS را مقصر و عامل این سانحه عنوان کرد. معاینه پزشکی و مهارت پروازی مرحوم خلبان بدون اشکال اعلام شده بود.
فرودگاه خرم آباد در آن زمان رادار نداشت و برج نمیتوانست انحراف خلبان را به خوبی تشخیص دهد. همچنین وجود کوههای مرتفع در اطراف فرودگاه و نبود امکانات و تجهیزات پیشرفته فرود، باعث میشد که با هر بدی آب و هوا هواپیماها دوباره به فرودگاه مبدا برگردند.
در این سانحه هواپیمای توپولف مجهز به EGPWS نبود و تنها تجهیز به GPWS باعث شد خلبانها به موقع مانع را تشخیص ندهند و هواپیما به کوه برخورد کند.
بنا براین گزارش، موضوع مشترکی که برای علت حادثه هر کدام از این هواپیماها مطرح شده، خروج از رادار و نبود دید کافی خلبانان بوده است اما اینکه چرا در لحظه عبور از این رشته کوه از رادار خارج میشوند موضوعی است که به نظر میرسد نیاز به بررسی کارشناسانه دارد و اما موضوع مهم تر این است که چرا بعد از گذر این اتفاق از سال ۱۳۸۰ تا کنون هیچ فکری برای حل این موضوع نشده و تا این لحظه علت آن مشخص نیست، امید میرود با استفاده از متخصصان و مهندسان کشورمان و بهره گیری از فناوری های روز بتوان این مشکل را حل کرد و خاطرهای خوب از رشتههای کوههای زاگرس در اذهان عمومی شکل گیرد.
