عضو هیات علمی گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان گفت: در راستای مقابله با بحران کم آبی کشور، صرفه جویی در بخش کشاورزی مقدم بر سایر بخشهاست؛ در حالیکه در رسانههای گروهی و اذهان عمومی صرفه جویی آب در بخش آشامیدنی و خانگی بیشتر تبلیغ میشود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش به نقل از ایرنا، مریم نوابیان ادامه داد: در دنیا به طور میانگین ۷۰ درصد منابع آبی به بخش کشاورزی اختصاص دارد ( البته در کشورهای پیشرفته با مکانیزاسیون کشاورزی این میزان به مراتب کمتر است ) اما در ایران حدود ۵ / ۹۳ درصد آب کشور به بخش کشاورزی، یک درصد به صنعت، حدود پنج درصد به شرب و نیم درصد به محیطزیست اختصاص دارد.
وی افزود: گرچه صرفه جویی آب در همه بخشها دلایل معنوی، دینی و عقلی دارد اما تبلیغ برای صرفه جویی آب صرفا در یک بخش آن هم بخش شرب و خانگی که نسبت به کل مصرف بسیار محدود است، راه به جایی نمیبرد.
عضو هیات علمی گروه مهندسی آب دانشگاه گیلان با تاکید بر ضرورت اتخاذ راهکارهای عملی و جدی برای مقابله با خشکسالی و کم آبی گفت: اگر با اتخاذ راهکارهای مناسب و آموزش بهره برداران حدود ۱۰ درصد در مصرف آب کشاورزی کشور صرفه جویی شود، معادل حدود ۲ برابر کل مصرف آب کشور در بخش خانگی و شرب است؛ حتی اگر بتوانیم سطح میانگین مصرف آب بخش کشاورزی را به همان حد متداول جهانی یعنی ۷۰ درصد از کل آب سالانه کشور برسانیم (یعنی از ۵ / ۹۳ درصد به ۷۰ درصد برسد البته درحالحاضر این روش به دلیل نبود زیرساخت و فناوری، راهکار عملی نیست) بیش از چهار و نیم برابر مصرف کل آب شرب صرفه جویی میشود.
به گفته نوابیان، در استان گیلان نیز میزان هدر رفت آب از اراضی، با توجه به نوع پوشش کانالهای انتقال و توزیع آب و کیفیت طراحی آنها و همچنین عدم لحاظ کردن آب خروجی از کرت به عنوان تلفات (زیرا در اراضی پایین دست در آبیاری کرت دیگر استفاده میشود) متغیر است.
وی یادآور شد: میزان هدر رفت آب در این بخش بسیار محسوس است و برنامهریزی و مدیریت برای کاهش آن میبایست در دستور کار متولیان این امر قرار گیرد و لازم است برای کاهش تلفات آب، بهبود ساختار شبکه آبیاری و زهکشی سپیدرود، توسعه شبکه مدرن آبیاری، ارتقاء سازههای کنترل و تنظیم آب، پوششدار کردن کانالهای انتقال و توزیع آب، مدیریت زهکشها برای استفاده مجدد از آب خروجی از اراضی به خصوص با نصب سازههای کنترلی جهت ذخیره آب در زهکش و استفاده از آن در مواقع نیاز مورد توجه باشد.
نوابیان تغییر زمان کاشت برنج و ایجاد شرایط لازم برای کاشت زودتر آن، اجرای آبیاری تناوبی در کشت برنج و تطبیق شبکه آبیاری با آن، اجرای طرح تجهیز و یکپارچهسازی اراضی در استان، برنامهریزی بهینه برای تخصیص و مصرف آب از منابع آب سطحی و زیرزمینی در هر منطقه، طراحی و مدیریت صحیح سامانههای تحت فشار در کشت گیاهان غیر برنج مانند باغات زیتون، کیوی و چای همراه با آموزش بهره برداران را از دیگر ضرورتهای این امر مهم برشمرد.
وی ادامه داد: برای رفع مشکل منابع آب استان یک راهکار نمیتواند راهگشا باشد، بلکه ترکیبی از راهحلهای مختلف میتواند با به دوش کشیدن بخشی از کمبود منابع آبی در این راه موثر باشد که از آن جمله میتوان به افزایش ظرفیت آبی داخل استان، ایجاد ساز و کار بهرهبردای چندباره از آب قبل از رسیدن به وضعیت کیفی نامطلوب و سپس تصفیه آن جهت سازگاری با تخلیه در محیطزیست و منابع آبی، تعیین سهم آلایندگی منابع شهری، کشاورزی و صنعتی و اولویتبندی راهکارهای کاهش منابع آلودگی آب اشاره کرد.
وی افزایش سطح آگاهی کشاورزان از مدیریت آبیاری، کود و استفاده از سموم و همچنین مدیریت استفاده از زهکشها و رونق آببندانها را از دیگر راهکارها برای رفع مشکل منابع آب استان ذکر کرد.
عضو هیات علمی گروه مهندسی آب دانشگاه گیلان خاطرنشان کرد: نکته قابل تامل، همافزایی و همراستایی سازمانهای متولی مسائل آب از جمله شرکت سهامی آب منطقهای، شرکت بهرهبرداری از شبکه آبیاری و زهکشی سپیدرود، جهاد کشاورزی، محیطزیست و آب و فاضلاب است تا با طرح برنامه جامع از حداکثر توان استان برای مقابله با بحران آب استفاده شود.
وی در توضیح وابستگی کشاورزی گیلان به آب گفت: بیش از ۸۰ درصد گیاهان زراعی استان به آبیاری وابسته است که بالغ بر ۹۷ درصد آن را کشت برنج به خود اختصاص داده؛ بنابراین برای کشاورزی گیلان که کشت غالب آن را برنج تشکیل میدهد و هنوز امکانات زیرساختی مانند زهکشی، صنایع تبدیلی و سازههای لازم برای توسعه گیاهان قابل کشت در نیمه دوم سال را ندارد، تامین آب از اهمیت بالایی برخوردار است.
