دسته‌بندی گزارشگران خوب و بد بازار

پس از چند روز که از اجرای تصمیم سازمان بورس مبنی بر حذف پیش‌بینی سود از فهرست اطلاعات شرکت‌های بورسی می‌گذرد، موجی از انتقادها از سوی کارشناسان به این سازمان روانه شد و سازمان بورس هم قول بازبینی در این تصمیم را داد و از کارشناسان و تحلیلگران بازار سرمایه خواست تا نظر خود را اعلام کنند.

به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: تحلیلگران دراین‌باره معتقدند حذف پیش‌بینی سود تصمیمی نیست که در ذات خود بد باشد اما به نظر می‌رسد زمینه اجرای این اصلاح‌ها در کشور ما به‌طور کامل فراهم نیست، به این دلیل که نهادهای تولیدکننده اطلاعات تحلیلی، تعدادشان کم است و منسجم نیستند. از این رو سرمایه‌گذاران بازار چندان به اطلاعات موثق دسترسی ندارند که بخواهند براساس آن تصمیم بگیرند و به‌طور قطع درباره اشخاص حقیقی هم همین‌طور است. این کارشناسان پیشنهاد می‌کنند بهتر است بین شرکت‌هایی که گزارش‌های خوب ارائه می‌کنند با شرکت‌هایی که گزارش‌های نادرست می‌دهند تمایز قائل شد تا از انحراف بازار جلوگیری شود. ظرفیت تحلیل اطلاعات در حالی که تحلیل اطلاعات تمام شرکت‌های حاضر در بازار سرمایه حتی برای نهادهای حقوقی فعال در بازار، کاری دشوار است، بازار هم با حذف گزارش‌های پیش‌بینی با فقر اطلاعاتی روبه‌رو می‌شود. نوید قدوسی، مدیر تحلیل و مشاوره یک کارگزاری با بیان این مطلب، تاکید کرد: آنچه در عمل مشاهده می‌شود این است که درباره بسیاری از شرکت‌ها که بیشتر آنها از شرکت‌های بزرگ و تاثیرگذار در بورس هستند، به‌طور معمول گزارش‌های پیش‌بینی محافظه‌کارانه ارائه می‌شود. درباره برخی شرکت‌ها نیز وقتی به پایان دوره می‌رسیم و گزارش‌های ۱۲ ماهه حسابرسی شده منتشر می‌شود، دیده می‌شود که گزارش پیش‌بینی با انحراف خیلی کمی ارائه شده است. در این میان مراجعه به پیشینه برخی شرکت‌ها حاکی از انحراف بسیار اندک سود پایان دوره حسابرسی شده با آخرین گزارش پیش‌بینی بوده و اطلاعات منتشر شده راهنمای بسیار خوب و مورد اعتماد سرمایه‌گذاران است؛ بنابراین حذف پیش‌بینی سود بازار را دچار سردرگمی و گیجی می‌کند. این کارشناس بازار سرمایه درباره اهداف اجرای این طرح گفت: عنوان شده که مدیران برخی شرکت‌ها گزارش‌های جسورانه منتشر می‌کردند و بازار را به انحراف می‌کشاندند، شاید این ادعا درباره بعضی شرکت‌های کوچک مصداق داشته باشد که با مراجعه به پیشینه گزارش‌دهی آنها قابل شناسایی هستند، اما حذف کلی گزارش پیش‌بینی سود باعث می‌شود تر و خشک با هم بسوزند. قدوسی ادامه داد: این رویه در همه جارایج نیست، بلکه در بسیاری از کشورها ارائه گزارش پیش‌بینی سود الزامی است و شرکت‌ها باید پیش‌بینی گزارش سود داشته باشند. از آنجا که بازار سرمایه از نظر زیرساخت‌های اطلاعاتی و تحلیلی و نهادهایی که باید اطلاعات شرکت‌ها را تحلیل و ارائه کنند خیلی غنی و توسعه‌یافته نیست، در چنین شرایطی اگر بخواهیم گزارش‌های پیش‌بینی را حذف کرده و اتفاقی برای بازار نیفتد دور از ذهن است. دسته‌بندی شرکت‌ها قدوسی پیشنهاد کرد بهتر بود نخست شرکت‌ها دسته‌بندی شده و در ۲ گروه مجاز و غیرمجاز برای ارائه گزارش پیش‌بینی سود قرار می‌گرفتند تا هم بازار زمان کافی برای انطباق با شرایط جدید در اختیار داشته باشد و هم از مزیت گزارش‌های با کیفیت فعلی بهره‌مند شود. علاوه بر این سازمان بورس می‌توانست با برقراری مکانیزم‌های تنبیهی و تشویقی متناسب کیفیت ارائه اطلاعات را در بازار سرمایه ارتقا دهد. وی درباره ایجاد رانت اطلاعاتی با اجرای این تصمیم، گفت: باید منتظر بود و دید گزارش‌هایی که ارائه می‌شود با استفاده از کدام گزینه‌هاست. اگر این گزارش‌ها خیلی کامل نباشد، برخی اطلاعات با عنوان اطلاعات نهانی در شرکت‌ها باقی می‌ماند که اگر افرادی به آنها دسترسی داشته باشند و از آن گزارش‌ها برای پیش‌بینی سود استفاده کنند و آن دسته که به آن اطلاعات دسترسی ندارند، نمی‌توانند پیش‌بینی کنند و مفهوم رانت اینجا شکل می‌گیرد. به گفته قدوسی، نکته مثبت این تصمیم این است که بازار را به سمت تحلیلی‌تر شدن پیش می‌برد. این موضوع می‌توانست به‌تدریج اتفاق بیفتد ضمن اینکه دسته‌بندی شرکت‌ها و تفکیک شرکت‌هایی که گزارش‌های خوب ارائه می‌دهند با آن گروه از شرکت‌ها که گزارش‌های نادرست ارائه می‌دهند از انحراف بازار جلوگیری می‌کند. این کارشناس بازار سرمایه درباره اینکه گفته می‌شود با حذف پیش‌بینی سود، شرکت‌ها و نهادهای مالی که در حوزه انتشار اطلاعات کار می‌کنند فعال‌تر می‌شوند، گفت: این شرکت‌ها و شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری سال‌هاست مجوز فعالیت دارند. نکته قابل تامل درباره این شرکت‌ها، سود و زیان و هزینه‌های ثابت زیادی است که به آنها تحمیل می‌شود. باید دید بازاری که برای محصولات این گروه از شرکت‌ها وجود دارد آیا مدل کسب و کار این شرکت‌ها را توجیه می‌کند یا نه؟ به‌دلیل نرخ پایین اطلاعات و گزارش‌های تحلیلی در کشور ما، فعالیت در حوزه تولید گزارش‌های یاد شده به لحاظ سودآوری جذابیت چندانی نداشته است. بورس یعنی سرمایه‌گذاری برای آینده دراین‌باره حمیدرضا صفری، کارشناس و تحلیلگر بازار سرمایه گفت: حذف پیش‌بینی سودهایی که بیشتر سودهای تحقق‌یافته شرکت‌ها در سال مالی گذشته است، کمک خاصی به تحلیلگران نمی‌کند چراکه بازاربورس به‌طور معمول روی سهام و سودهای آینده شرکت‌ها سرمایه‌گذاری می‌کند. وی افزود: درست است که باید وضعیت شرکت‌ها در گذشته هم مورد بررسی قرار بگیرد اما به سود سال‌های آینده شرکت‌ها نیز باید توجه داشت. گذشته شرکت اهمیت کمتری در ارزیابی سرمایه‌گذاران و تصمیم آنها به ماندن در سهم آن شرکت دارد. صفری ادامه داد: با توجه به اینکه بسیاری از شرکت‌ها متحول شده و در دوران رشد قرار گرفته یا برخی در ابتدای راه هستند، بازار همواره به شرکت‌هایی که در حال رشد هستند «پی‌به‌ای» بالاتری می‌دهد. اگر بخواهیم فعالیت این شرکت‌ها را با عملکردشان در گذشته مقایسه کنیم، خیلی جذاب نیست و بازار دچار سردرگمی می‌شود. به‌طوری که تحلیلگران بعد از حذف پیش‌بینی سود، گزارش‌های ۶ ماهه را با سود تحقق یافته سال گذشته اشتباه گرفتند. وی درباره تاثیر اجرای این تصمیم در بازار سرمایه گفت: به نظر می‌رسد این روش خیلی کارا نباشد زیرا در بازار ما همان‌طور که شرکت‌ها سود اعلام می‌کنند، بازار برخی اعداد خوش‌بینانه استخراج می‌کند که باعث گمراهی بسیاری از سرمایه‌گذاران می‌شود. طبقه‌بندی مشاوران سرمایه‌گذاری به نظر می‌رسد در این حوزه وظیفه شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری پررنگ‌تر شده و مسئولیت آنها هم بیشتر شود زیرا همه معامله‌گران با تحلیل‌های بنیادی آشنا نیستند و فرصت هم نمی‌کنند ارزش هر سهم را بررسی کنند. این وظیفه از دوش شرکت‌ها برداشته شده و بیشتر بر عهده شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری گذاشته می‌شود که امید می‌رود در این زمینه سلیقه‌ای برخورد نشود. این کارشناس بازار سرمایه با یادآوری این مسئله که در ۲ سال گذشته، شرکت بورس برای شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری سامانه‌ای ایجاد کرد و این شرکت‌ها موظف بودند گزارش‌هایی که شرکت‌ها منتشر می‌کنند را واکاوی کرده و نظر کارشناسی خود را بدهند، افزود: شروع این طرح، شرکت‌های مشاوره روی برخی سهم‌ها نظر کارشناسی خود را اعلام کردند اما خیلی زود فراموش شد و این شرکت‌ها خیلی استقبال نکردند زیرا فعالیت‌شان بدون بازخورد بوده و خیلی کاربردی نبود. صفری در پاسخ به اینکه چه اطلاعاتی به‌جای پیش‌بینی سود جایگزین می‌شود، گفت: در حال‌حاضر اطلاعاتی منتشر نشده است تا تحلیلگران بدانند که تا پایان سال مالی شرکت‌ها و سال بعد براساس آن اطلاعات ارزش‌گذاری کنند. به نظر می‌رسد با اجرای این تصمیم، فعالیت برای سرمایه‌گذاران و تحلیلگرانی که قصد خرید و فروش دارند سخت‌تر می‌شود البته این نظریه پذیرفته است که همیشه پیش‌بینی‌های شرکت‌ها صد درصد محقق نشود اما می‌تواند درصد کمی تاثیرگذار باشد.