سرکوب نرخ ارز

سیدکمال سیدعلی / معاون پیشین ارزی بانک مرکزی

تمام دولت‌ها از ابتدای انقلاب تا امروز نگاه‌شان بر کنترل و تعیین نرخ ارز متمرکز بود و این بازار را در اختیار خود داشتند و در واقع بانک مرکزی وظیفه کنترل نرخ ارز و افزایش ندادن آن به دلیل حفظ ارزش پولی ملی را جزو رسالت خود می‌داند که البته این امر پیامدهایی را نیز به همراه خواهد داشت.زمانی که نرخ ارز را پایین‌تر از نرخ واقعی آن که در بازار مشخص می‌شود، ارائه کنیم، به طور قطع به‌صرفه بودن واردات و افزایش آن را به همراه خواهد داشت، ضمن اینکه تعداد سفرها و خروج ارز از کشور نیز روند صعودی به خود می‌گیرد. در نتیجه مصرف ارز در زمینه‌های مختلف بیش از نیاز انجام می‌شود، چون هر کالایی را ارزان‌تر از نرخ واقعی آن ارائه کنید، یعنی تمایل به خرید آن وجود دارد و تقاضای آن هم بیشتر خواهد شد. در این راستا بانک مرکزی و دولت باید تعادل در اقتصاد را در دستور کار قرار دهند، در غیر این صورت نقدینگی موجود در بازار به سوی ارز هدایت می‌شود و حتی شاهد سفته‌بازی در این حوزه هم خواهیم بود، چون مردم احساس می‌کنند نرخ واقعی ارز بالاتر از قیمتی است که در حال عرضه شدن است. از سوی دیگر، در سال‌های گذشته شیب قیمتی ارز به سمت بالا نبوده و حرکت باثباتی داشته است، به همین دلیل افزایش چند ماه اخیر به همین دلیل بود که تثبیت را در گذشته داشتیم و نرخ را پایین نگه داشته بودیم. ضمن اینکه مسائل بودجه‌ای و فصلی هم بر افزایش نرخ ارز بی‌تاثیر نبوده است. البته خیلی هم نسبت به مدت مشابه سال گذشته تغییری نکرده و در همین ایام رقم ۴ هزار تومانی را شاهد بودیم. به هر حال به نظر می‌رسد، بانک مرکزی باید هدف‌گذاری کند که تا پایان سال به چه میزان نرخ ریال را می‌خواهد کنترل کند.به طور قطع باید تلاش شود تا نرخ ارز مبادلاتی را به نرخ بازار آزاد نزدیک کنند و اقلامی که درحال‌حاضر ارز مبادلاتی دریافت می‌کنند نیز مشمول ارز آزاد شوند. از سوی دیگر باید به نرخی که در بازار آزاد ارز تعیین می‌شود، استناد کنیم. البته این به معنای آن نیست که رقم کنونی در بازار آزاد را واقعی می‌دانم، بلکه هر قیمتی که در بازار آزاد تعیین می‌شود، براساس خرید و فروش‌هایی است که انجام می‌شود، از این رو این بازار است که تعیین‌کننده نرخ ارز خواهد بود.