بیژن عبدی / تحلیلگر اقتصادی
بیتردید قیمت واقعی ارز چیزی است که در بازار آزاد وجود دارد و بازار آزاد هم یعنی بازاری که در آن خرید و فروش انجام میشود و عرضه و تقاضا قیمت را مشخص میکند. افزایش قیمت ارز باعث میشود عوامل موثر در تولید به صورت پلکانی به طور وحشتناک بالا برود و حتی باعث تعطیلی برخی واحدهای تولیدی هم شود بنابراین اثرات منفی بالا رفتن نرخ ارز بیش از درآمدهای موقتی است که ممکن است برای برخی منفعت داشته باشد.
یکی از موضوعاتی که باعث انحراف اذهان عمومی میشود این است که میگویند اگر نرخ ارز افزایش یابد صادرات رونق میگیرد، در صورتی که اصلا اینگونه نیست. مثلی داریم که میگوید «مرغی که انجیر میخورد نوکش کج است» و دولتی که این سیاست را اتخاذ میکند و میتواند با افزایش یا کاهش نرخ دلار کالا صادر کند، باید ۱۰ شرط دیگر هم داشته باشد؛ نمیشود که آن شروط را نداشت و فقط با نرخ ارز بازی کرد و توقع داشت درآمدها هم زیاد شود. دولتی که از نظر اقتصاد ملی در سطح جهان این کار را میکند دولت امریکاست چون ارز و کالای آن تقاضای جهانی و فناوری بومی دارد. ضمن اینکه مردم امریکا به دلار حقوق میگیرند و ذخایر انبار آنها بسیار وسیع است و تنوع کالایی دارند و دهها شرط دیگر. دولت امریکا اگر گاهی نرخ دلار خود را کاهش میدهد یا بیپشتوانه دلار چاپ میکند به معنای این نیست که اقتصاد ضعیفی مثل ما دارد. از دولت آقای هاشمی تاکنون تاکید کردیم که اگر نرخ ارز را رها کنیم صادرات زیاد میشود. ما در این سالها چقدر شاهد رونق و افزایش صادرات غیرنفتی بودهایم؟ ضمن اینکه اگر پتروشیمی و میعانات گازی و محصولات دارای پایه نفتی را هم محاسبه نکنیم درواقع هیچ صادر کردهایم. صادرات ایران به هزار مولفه دیگر بستگی دارد؛ نخست اینکه تحریم هستیم و دوم اینکه با استانداردهای بازارهای هدف مطابق نیستیم. اینگونه هم نیست که به محض افزایش نرخ ارز میلیاردها دلار بتوانیم صادر کنیم. واقعیت اقتصاد ما این است که هر زمان این سیاست را اجرا کردیم فقر مردم بیشتر شده است. اگر امریکا بودیم که هر زمان اراده کردیم بتوانیم صادر کنیم، شاید سیاست اثرگذاری باشد اما در غیر این صورت اثرات سوء دیگری دارد.
