برخی از کارشناسان گردشگری بر این باورند که هزینه سفر در سال ۹۷ گرانتر میشود.
گردشگری صنعتی است که از عوامل مختلف تاثیر میپذیرد و مواردی مانند افزایش نرخ سوخت، افزایش نرخ ارزهای خارجی و افزایش هزینه حملونقل و اقامتگاهها موجب افزایش چشمگیر سفرها در کشور میشوند. به گفته جمشید حمزهزاده، رئیس جامعه هتلداران ایران مالیاتهای سنگینی که به واحدهای اقامتی متحمل شده، ۳۰ تا ۳۵ درصد نرخ اقامت را گرانتر خواهد کرد. در کنار این امر افزایش احتمالی نرخ بنزین و افزایش هزینه حملونقل مسافران نیز بر نرخ تورهای داخلی و ورودی تاثیر میگذارند. اینها در حالی است که گردشگران ایرانی به باور بسیاری از کارشناسان گردشگری، تمایلی به سفرهای گروهی و پرداخت هزینه تورها ندارند و ترجیح میدهند به صورت انفرادی سفر کنند. در واقع حتی زمانی که هزینه سفرهای داخلی پایینتر بود نیز مردم سفرهای شخصی را ترجیح میدادند، اکنون و با گرانی هزینه تورها مردم گرایش بیشتری به سفرهای شخصی و انفرادی، چادر زدن در شهرها و کنار جادهها و یا گذراندن شب در داخل خودروی شخصی خود پیدا میکنند. با این حساب گردش مالی سفرهای داخلی کاهش چشمگیری خواهد یافت.
افزایش چشمگیر سفرها رئیس جامعه هتلداران ایران با اشاره به قیمتهای برآورد شده برای سوخت، حاملهای انرژی و مالیاتها در لایحه بودجه سال ۹۷، پیشبینی کرد سفرهای داخلی در سال آینده با افزایش نرخ روبهرو شود. جمشید حمزهزاده به ایسنا گفت: افزایش نرخها در بخش مالیاتها، بنزین و حاملهای انرژی، نرخ خدمات سفر را افزایش خواهد داد که باعث میشود گردشگری داخلی متاثر شود و از این جریان آسیب ببیند. شاید مردم مسافرت را حذف نکنند، اما کیفیت خدمات کاهش مییابد و چادرخوابی و اقامت در خانههای اجارهای رواج بیشتری پیدا میکند. او اضافه کرد: به احتمال زیاد واحدهای خدماتی گردشگری برای اینکه مشتریهای خود را در سال آینده از دست ندهند و گرفتار افزایش نرخ نامتعارف نشوند، کیفیت خدمات را پایین نگه میدارند که با این کار، استاندارد سفرهای داخلی نیز بیش از قبل زیر سوال میرود. رئیس هیات مدیره جامعه هتلداران ایران درباره پیشبینیهایی که برای افزایش نرخ در بخش اقامت برای سال آینده شده اظهار کرد: افزایش نرخی که هتلها در این چند سال داشتهاند ناشی از تورم و هزینهای تحمیلی بوده، چراکه حاشیه سود هتلها به خاطر افزایش دستمزدها، مالیاتها و هزینههای جاری، به نسبت سالهای گذشته کمتر شده و هر سال هم کمتر میشود. وی گفت: ما در دیدارهایی که با مسئولان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و نمایندگان مجلس داشتهایم، بارها راهکارهایی را مطرح کردهایم تا علاوه بر نجات هتلهایی که در آستانه ورشکستگی قرار گرفتهاند، نرخ خدمات سفر را کاهش دهیم، اما هنوز راه به جایی نبردهایم. این فعال گردشگری افزود: کشورهای موفق در گردشگری براساس برنامهای منسجم همواره با کاهش عوارض و مالیات سعی میکنند از صنعت گردشگری حمایت کنند، در حالی که هتلهای ما به خاطر انواع مالیات، عوارض و جریمه، هر سال بیرمقتر میشوند و در آستانه ورشکستگی قرار گرفتهاند. به گفته او، مالیاتهای سنگینی که به واحدهای اقامتی متحمل شده، ۳۰ تا ۳۵ درصد نرخ اقامت را گرانتر کرده است. وی افزود: برای همین است که ما از متولیان و تصمیمگیران درخواست کردهایم از حجم مالیاتها و عوارض کم کنند تا بهای تمامشده خدمات برای مصرفکننده نیز کمتر شود. رئیس هیات مدیره جامعه هتلداران ایران همچنین به رقابت ناسالمی که در بخش اقامت بهوجود آمده اشاره کرد و گفت: فعالیت مدارس و خانههای اجارهای در پذیرش گردشگر آنقدر تقویت و حمایت شده که در برخی شهرهای کوچک، اجازه ادامه فعالیت به هتلها را نمیدهند. حمزهزاده درباره اینکه چگونه یک هتل با ابزار و امکانات در اختیار نمیتواند با خانههای اجارهای رقابت کند، اظهار کرد: مسئله ما فقط نرخ نیست، بیشتر به ضوابط و محدودیتهایی که در خانههای اجارهای رعایت نمیشود و هتلها مجبورند آنها را اجرا کنند، مربوط میشود. خانههای اجارهای نه مالیات میدهند و نه مشمول جریمه دیرکرد بیمه و عوارض میشوند و نه اداره اماکن به خاطر پذیرش مسافران بیهویت آنها را بازخواست میکند. متاسفانه در آییننامههای دولتی هم این واحدها حمایت میشوند. این شرایط رقابت ناسالمی را پدید آورده که صنعت هتلداری را بهویژه در شهرهای کوچک و کممسافر در معرض تهدید قرار داده است.
حذف سفر از سبد خانوار به گفته مدیران گردشگری، با افزایش نرخ سوخت، مالیات و هتل مردم سفرهای خود را تا حد زیادی کاهش داده و یا از زندگی خود حذف میکنند که این امر علاوه بر ایجاد مشکلات اقتصادی و چالشهای صنعت گردشگری، شیوع بیماریهای روانی در جامعه را نیز به همراه خواهد داشت. ابراهیم پورفرج، رئیس جامعه تورگردانان در گفتوگو با «گسترشتجارت» اظهار کرد: به طور حتم گران کردن تورها تاثیر بسیار بدی بر گردشگری داخلی و ورودی میگذارد و همچنان سفر به کیش گرانتر از ترکیه تمام میشود. افزایش عوارض خروج از کشور تاثیر چندانی بر سفرهای خارجی مردم نمیگذارد و اگر سفرهای داخلی گرانتر شود مردم سفرهای داخلی را به شدت کاهش میدهند. او افزود: زمانی که هزینه هتلها افزایش یافته و نرخ سوخت گران شود هزینه سفرها نیز افزایش مییابد و گران کردن عوارض خروج از کشور موجب یکسان شدن هزینه سفرهای داخلی و خارجی نمیشود. با این شرایط مردم سفر کردن را از سبد کالای خود حذف خواهند کرد، چراکه سفر کردن در زمره خرجهای ضروری خانوار به شمار نمیرود. میتوانند در کنار جاده چادر بزنند و یا اینکه در خودروی شخصی شب را صبح کنند. اگر هم سفر حذف نشود به شدت کاهش پیدا میکند و این امر هم به ضرر فعالان گردشگری است و هم به ضرر جامعه. پورفرج در ادامه بیان کرد: کاهش تفریح و سفر موجب میشود نشاط جامعه از بین رفته و دچار افسردگی و بیماری شوند. اگر شرایط سفر برای مردم فراهم نشود و مردم تفریح نکنند دچار مشکلات روانی و خانوادگی شده و بیماریهای روانی در جامعه شیوع پیدا میکند. او با اشاره به اینکه جامعهشناسان نیز بر لزوم سفر کردن تاکید کردهاند اظهار کرد: با افزایش هزینههای سفر کردن و کاهش سفر مردم هم سلامت روانی جامعه به خطر میافتد و هم صنعت گردشگری با چالشهای بسیاری روبهرو میشود. پیش از افزایش هزینهها و بالا بردن نرخ تورهای داخلی باید از روانشناسان و جامعهشناسان مشاوره گرفته شود.
نهاد متولی سفر ناتوان است به گفته فعالان جهانگردی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری موظف است یارانه و تسهیلاتی را برای ارزان کردن سفر مردم در نظر بگیرد اما هیچ اقدامی انجام نمیدهد. عرفان فکری، فعال گردشگری در گفتوگو با «گسترشتجارت» اظهار کرد: امیدوارم هزینه سفر در سال آینده افزایش نیابد. به طور کلی سفر کردن حق مردم است و یکی از مواردی است که در منشور حقوق بشر به آن اشاره شده است. او افزود: با گرانتر شدن سفرهای داخلی چرخه اقتصادی کشور کندتر شده و فعالان گردشگری در کشور با چالشهای بسیاری روبهرو میشوند. با افزایش عوارض خروج از کشور، محدودیت خروج ارز از کشور و افزایش هزینههای سفرهای داخلی بسیاری از آژانسهای گردشگری ورشکسته شده و فعالان گردشگری نیز بیکار میشوند. فکری با اشاره به نقش سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در ایجاد تسهیلات برای رعایت حق سفر مردم بیان کرد: ایجاد تسهیلاتی برای سفر مردم از ضروریاتی است که باید از سوی دولت و سازمانهای متولی مد نظر قرار گیرد. ریاست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری باید از حق سفر کردن مردم در دولت دفاع کند اما هیچ اقدامی انجام نمیدهد.
سخن آخر به باور بسیاری از فعالان گردشگری با گرانتر شدن هزینه سفرهای داخلی، امکان کاهش یا حذف سفر از سبد خانوار وجود دارد و این امر به معنای کاهش تفریح و گردش، کاهش نشاط اجتماعی و افزایش مشکلات روانی در بین اقشار مختلف جامعه است.با این تعابیر باید کاهش هزینه سفر در دستور کار دولت و مسئولان قرار گیرد.
