در حالی تلاش میکنیم گردشگری را در کشور ارتقا دهیم که حتی هوا برای تنفس نداریم.
در تهران کارشناسان بهطور مکرر توصیه میکنند اگر کار ضروری ندارید، از خانه بیرون نروید. هفته گذشته مدرسههای ابتدایی چند روز تعطیل بودند و به سالخوردگان توصیه میشد در خانه بمانند. این در حالی است که بیشترین گردشگران خارجی که به کشور سفر میکنند، سالخوردگان هستند و آلودگی هوای تهران برای آنها هم خطر دارد. میانگین شاخص آلودگی هوا در شهر تهران ساعت ۹ صبح ۲۹ آذر ۱۷۸ و ۳۰ آذر ۱۸۴ را تجربه کرد. هرچند با بارشهای ۳۰ آذر شاخص آلودگی هوا در ۱۰ صبح یکم دی به ۴۶ رسید، اما ساعت ۱۷ عصر همان روز این شاخص در جایگاه ۱۰۸ ایستاد. براساس آمار اگر شاخص عددی ذرات معلق کمتر از ۲/۵میکرون بین ۵۰ تا ۱۰۰ باشد، شرایط کیفیت هوا سالم است و شرایط ناسالم برای گروههای حساس نیز به میانگین عددی ۱۰۰ تا ۱۵۰ تعلق میگیرد، اما اگر اعداد بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ قرار گیرند، به این شرایط کیفیت هوا وضعیت قرمز یا شرایط اضطرار گفته میشود و کیفیت هوا در این میانگین برای همه افراد ناسالم خواهد بود. بسیاری از شهروندان تهرانی ترجیح میدهند در این شهر حضور نداشته باشند و بهتر است از خانههای خود بیرون نروند، یا اینکه به شهری دیگر سفر کنند، تا هم هوای سمی کمتری تنفس کنند و هم رفتوآمد کمتری در پایتخت انجام شود. این در حالی است که تهران دروازه رفتوآمد گردشگران خارجی تلقی میشود، چراکه بیشتر پروازهای خارجی از طریق فرودگاه امام خمینی(ره) انجام میشود و گردشگران خارجی باید به تهران آمده و سپس به دیگر شهرهای کشور سفر کنند. البته دیگر شهرهای گردشگرپذیر کشور نیز شرایط بهتری ندارند. اصفهان و شیراز نیز با معضل آلودگی هوا روبهرو هستند، اما هوای سمی تهران را ندارند. در شرایطی که گفته میشود عوارض خروج از کشور افزایش خواهد یافت، نبود تدبیر مناسب برای کاهش آلودگی هوا، موجب شده سفر گردشگران خارجی با کاهش روبهرو شود. از سوی دیگر آلودگی هوا خسارتهای جانی بسیاری را برای تهرانیها به همراه داشته، چنانکه به گفته عباس شاهسونی، رئیس کارگروه سلامت هوای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۴ هزار و ۸۱۰ نفر از ساکنان تهران بر اثر آلودگی هوا در سال ۹۵ فوت کردهاند و اندازهگیری تعداد جانباختگان بر اثر آلودگی هوا به جمعیت شهرها نیز بستگی دارد و بهطور قطع تهران با توجه به جمعیت بالایی که دارد، بیشترین آمار مرگ و میر در آلودگی هوا را به خود اختصاص میدهد. زمانی که آلودگی هوا در تهران جان شهروندان این شهر را به خطر انداخته، کدام گردشگری حاضر میشود از دروازه ایران عبور کند، تا مقاصد گردشگری و جاذبههای دیدنی کشورمان را مشاهده کند؟ آن از اهواز و آلودگیهای جنوب کشور که خلیجفارس را نمیتوان با لذت دید و این هم از پایتخت که هرچند شلوغ است، اما اماکن دیدنی بسیاری برای بازدید دارد. البته شاید گردشگران هیجانی و گردشگران علاقهمند به گردشگری سیاه، مشتریان جدید ایرانگردی باشند. با این همه نمیتوان گفت آلودگی هوا مانع اصلی برای جذب گردشگر است، چراکه شهرهایی مانند شانگهای و پاریس نیز از این معضل رنج میبرند، اما دیگر زیرساختهای گردشگریشان فراهم است. گردش ممنوع! محمد نوروزی، فعال گردشگری در گفتوگو با «گسترشتجارت» گفت: در شرایطی که آلودگی هوا در تهران به اندازهای است که به مردم توصیه میشود کمتر از خانههای خود بیرون بروند، نمیتوان انتظار داشت گردشگران خارجی حضور پررونقی در کشور داشته باشند. او افزود: بیشتر گردشگران خارجی که به کشورمان سفر میکنند، افراد سالمند هستند و برای سفر به دیگر نقاط کشور نخست باید به تهران سفر کرده و در پایتخت اقامت کنند، چراکه دروازه ورود کشورمان است و بیشتر پروازهای خارجی از این شهر انجام میشوند. نوروزی در ادامه بیان کرد: مشکل آلودگی هوا فقط بهدلیل بیتدبیری مسئولان نیست، بلکه فرهنگ نامناسب مردم، استفاده از وسایل نقلیه شخصی، نبود حملونقل عمومی مناسب و باکیفیت و سوءاستفاده برخی از رانندگان تاکسی برای افزایش کرایه، به آلودگی هوا دامن زدهاند. او با اشاره به اینکه عدهای از گردشگران از سال قبل هزینههای سفر خود را پرداخت کردهاند، اظهار کرد: گردشگرانی که از سال قبل هزینهها را پرداخت کردهاند، سفرهای خود را لغو نمیکنند، اما توقع افزایش حضور گردشگران خارجی در کشور تصوری بیهوده است. نوروزی با اشاره به اینکه گردشگری از تمامی حوزههای مختلف تاثیر میپذیرد، گفت: مسائل سیاسی، حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله و شرایط جوی همواره بر گردشگری تاثیر میگذارند و در این صنعت عوامل بسیاری وجود دارند که قابل کنترل نیستند. گردشگر باید خود را با شرایط وفق دهد برخی از کارشناسان، راهحل مشکل را در پاک کردن صورتمسئله میدانند، یا اینکه تصور میکنند از دست فعالان گردشگری کاری برنمیآید و بهتر است گردشگران خود را با شرایط وفق دهند.هر چند که ممکن است این وفق دادن مصادف شود با حذف پایتخت از مقاصد گردشگری کشور. علی صدرنیا، رئیس هیاتمدیره جامعه راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی در گفتوگو با «گسترشتجارت» اظهار کرد: برخی از فرودگاههای بینالمللی کشور مانند فرودگاه کرمان و کیش پروازهای مستقیم به مقصدهای بینالمللی برگزار میکنند و دیگر نیازی نیست که گردشگران خارجی نخست به تهران سفر کرده و سپس به دیگر مقاصد گردشگری کشور بروند. او افزود: شهرهای پاکیزه و مناسبی مانند تبریز نیز در کشور داریم و تمامی شهرهای کشور مانند تهران با معضل آلودگی هوا روبهرو نیستند. آلودگی هوای اصفهان و شیراز نیز از تهران کمتر است. از این پس گردشگران میتوانند با توسعه پروازهای خارجی فرودگاههای بینالمللی شهرهای مختلف کشور بدون اقامت در تهران به سفر در ایران بپردازند. صدرنیا با بیان اینکه همواره گفته میشود تهران دروازه ورود و خروج گردشگران است، اظهار کرد: دیگر نیازی نیست گردشگران برای رفتوآمد به کشور در تهران اقامت کنند و میتوانند بهطور مستقیم به شهرهای بزرگ و گردشگرپذیر کشورمان بروند. این فعال گردشگری درباره تاثیر آلودگی هوا بر گردشگری گفت: عوامل مختلف بسیاری بر صنعت گردشگری تاثیر میگذارند که راهحل آنها دست فعالان گردشگری نیست. آلودگی هوا نیز یکی از این عوامل است که نیاز به مدیریت نهادهای مختلف و عزم ملی دارد. او در ادامه بیان کرد: گردشگران خارجی هنگام گردش در تهران نیز یا در اتوبوسهای مسافرتی حضور دارند، یا در سایتها و اماکن گردشگری، به همین دلیل کمتر در حال پیادهروی یا تنفس در هوای آزاد تهران هستند. بسیاری از گردشگران خارجی نیز از سال قبل بلیتهای خود را خریدهاند و آلودگی هوا نیز موجب نمیشود از سفر به ایران منصرف شوند. شرایط مشابه در سایر کشورها رئیس هیاتمدیره جامعه راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی با اشاره به شرایط نابسامان شهرهای گردشگرپذیر جهان اظهار کرد: شانگهای که یکی از شهرهای گردشگرپذیر جهان بهشمار میرود نیز دچار معضل آلودگی هوا شده است. حتی آلودگی هوا در پاریس نیز مشکلساز شده و البته ناامنی یکی دیگر از مشکلات پاریس است. او با تاکید بر لزوم تبلیغات و اطلاعرسانی بیان کرد: در هر شرایطی باید به تبلیغات گسترده برای جذب گردشگران خارجی بپردازیم. گردشگران امریکایی حدود ۷ درصد و گردشگران اروپایی حدود ۳ درصد از فضای مجازی استفاده میکنند و تبلیغات در فضای مجازی نیز میتواند در جذب گردشگران خارجی موثر باشد. رئیس هیاتمدیره جامعه راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی در پاسخ به این پرسش که کاربران اینترنتی بهطور حتم خبرهای مرتبط با آلودگی هوا در تهران را مشاهده خواهند کرد؛ تبلیغات تا چه حد موثر خواهد بود، اظهار کرد: خبرهای مهمتری هم از آلودگی هوا وجود دارد و تمام تمرکز گردشگران خارجی روی آلودگی هوا نیست. از سوی دیگر شهرهای گردشگرپذیر بسیاری در جهان وجود دارند که با این معضل روبهرو هستند، اما گردشگران همچنان به این شهرها رفتوآمد میکنند. صدرنیا درباره گردشگری فصلی در ایران گفت: پاییز و بهار که فصلهای پرسفر هستند، آلودگی هوای تهران نیز کمتر است و فصل زمستان در زمره زمانهای کمسفر کشور بهشمار میرود، بنابراین از آلودگی هوا ضرر چندانی نخواهیم دید. سخن آخر تهران آلوده است و دروازه تردد کشور برای بیشتر گردشگران. در این صورت بهنظر میرسد در نقطه آغاز، گردشگران خارجی را مهمان هیجان و ماجراجویی کردهایم؛ تنفس در هوای سمی و سپس بازدید از تمدن چندهزارساله کشورمان!
