جایگاه بازارهای اینترنتی در ترمیم زنجیره تولید تا مصرف

غلامعلی رموی / کارشناس اقتصاد

در شرایطی که تجارت الکترونیک (E-commerce) در سراسر جهان هر روز در حال رشد و گسترش است، نیازهای جوامع به استفاده از خدمات متنوع اقتصادی باعث شده این تجارت به شاخه‌های مختلف و متنوعی مانند فروشگاه‌های اینترنتی (Online shop)، بازارهای اینترنتی (Online marketplace) و... تقسیم شود و هر یک از این شاخه‌ها به فراخور نیاز بتوانند خدماتی را به مصرف‌کنندگان ارائه دهند. در ایران نیز به سبب نیازهای جامعه مدتی است که عرصه برای فعالیت متنوع این فروشگاه‌ها فراهم شده و در صورتی که این فروشگاه‌ها بتوانند در چارچوب ضوابط و اصول حرفه‌ای فعالیت کنند، می‌توانند نقش بسیار زیادی را در تکمیل و ترمیم زنجیره آسیب‌دیده تولید تا مصرف فراهم کنند. استفاده از بازارها و فروشگاه‌های اینترنتی برای تبادل کالا و خدمات، فرصتی است تا تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان بتواند با کاهش برخی هزینه‌های سربار مثل هزینه انبارداری، هزینه اجاره محل، هزینه حامل‌های انژری، هزینه حمل‌ونقل مازاد و سایر هزینه‌ها به ارائه خدمات مطلوب مثل تحویل کالا در محل نسبت به کاهش نرخ در جهت رقابتی‌سازی نرخ کالا و خدمت اقدام کنند. از سوی دیگر ارتباط مستقیم و بی‌واسطه ارکان این زنجیره با مصرف‌کننده می‌تواند فرصت مناسبی باشد تا تبادل نظرات و دیدگاه‌ها بین مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان به‌صورت مطلوب‌تری انجام شود. فروشگاه‌های اینترنتی می‌توانند مزایای بسیار زیادی مثل امکان مقایسه قیمت‌ها، انتخاب کالای مورد نظر از میان طیف متنوع کالاهای عرضه‌شده، دریافت نظرات خریداران کالا، جلوگیری از ترددهای غیرضرور در سطح شهر و سایر مزیت‌ها را (در صورتی که به‌صورت آگاهانه خرید انجام شود) برای مصرف‌کننده داشته باشند. البته درحال‌حاضر به دلایل مختلف نسبت به خریدهای اینترنتی نگرانی‌هایی مانند نبود اعتماد به فروشگاه یا بازار به سبب نبود ارسال مناسب و به‌موقع کالا، نبود اعتماد نسبت به مطابقت کالای دریافت‌شده با نمونه عرضه‌شده در فروشگاه، افزایش هزینه‌های غیرقابل پیش‌بینی و نامتعارفی که برخی عرضه‌کننده‌ها به‌عنوان هزینه ایاب و ذهاب به مصرف‌کننده تحمیل می‌کنند و سایر موارد وجود دارد و مردم هنوز نسبت به خرید از این فروشگاه‌ها با شک و تردید نگاه می‌کنند. البته فعالیت مناسب و متعهدانه برخی از فروشگاه‌ها و بازارهای مجازی در جامعه باعث شد درحال‌حاضر افرادی که با فضای مجازی و خرید از آن سروکار دارند، بتوانند با طیب خاطر نسبت به خرید مایحتاج خود از طریق این فروشگاه‌ها اقدام کنند و این گروه نیز به‌طور عمده از خرید خود راضی به‌نظر می‌رسند. اما در مجموع این فروشگاه‌ها تا رسیدن به استانداردهای مد نظر با توجه به جمعیت و فرصت‌های موجود در جامعه با استانداردهای رایج بین‌المللی در این زمینه فاصله زیادی دارند.