رونق تولید و توسعه صادرات در تمامی کشورها میتواند موجبات افزایش نرخ رشد تولید ناخالص داخلی و اشتغال را بهعنوان مهمترین متغیرهای اقتصاد کلان فراهم کند،
از همین رو هم هست که دولتها تلاش دارند تا با تثبیت قیمتها و ایجاد ثبات در بازارهای مالی و شاخصهای اقتصادی، زمینه رشد و توسعه تولید و صادرات را در کشورشان فراهم کنند،چون این باور وجود دارد که تولید بیشتر و افزایش صادرات، مستلزم توان برنامهریزی برای آینده و به دنبال آن، ثبات و آرامش در بازارها است؛ موضوعی که شاید در ایران چندان برای فعالان اقتصادی، تولیدکنندگان و صادرکنندگان فراهم نباشد. با توجه به مشکلاتی که در کشور حاکم است، فعالان این بخشها همواره با نوسانات قیمتی و تغییرات شاخصهای اقتصادی روبهرو هستند و از همه مهمتر ریسک و نوسانات نرخ ارز است که فعالیت این بخشها را دچار اختلال و مشکل کرده است. هرچند که دولت در راستای ثبات نرخ ارز، تلاش و اقدامات زیادی انجام داده و در سالهای اخیر، از نوسانات شدید این بازار کاسته، اما به هر حال هنوز این بازار هرازگاهی دچار التهاب و نوسان میشود و امکان برنامهریزی را از فعالان این بخش سلب میکند؛ شرایطی که درحالحاضر شاهد آن هستیم. نرخ ارز مدتی است که نوسانات قیمتی را تجربه میکند و از مرز ۴هزارتومان گذشته است. آنطور که کارشناسان میگویند، نوسانات نرخ ارز علاوه بر اینکه میتواند به کاهش توان رقابتپذیری برای حضور مستمر در بازارهای هدف صادراتی بکاهد و فعالان این بخش را برای حضور در بازارهای بینالمللی دلسرد و منصرف کند، در بلندمدت نیز میتواند رشد اقتصادی را دچال مشکل و چالشهای بزرگ ایجاد کند. در چنین شرایطی برای رشد و توسعه بخش تولید و صادرات کشور کارشناسان بر ثبات نرخ ارز تاکید دارند و معتقدند که تا این شاخص اثرگذار بر بخش اقتصاد، از ثبات لازم برخوردار نشود، نمیتوان انتظار رشدی قابل قبول را در این بخش داشت. یکسانسازی نرخ ارز یک ضرورت علیاصغر پورمتین، از کارشناسان و صاحبنظران حوزه پولی در گفتوگو با «گسترشتجارت» با تاکید بر اینکه ما باید تولید را در کشور توسعه دهیم و به سمت افزایش صادرات غیرنفتی حرکت کنیم، افزود: اگر هدف این است که اقتصاد ایران رونق بگیرد، اشتغالزایی در کشور افزایش یابد، درآمد کشور با ارزش افزوده بیشتری باشد، رفاه افراد جامعه فراهم شود و اهدافی از این دست، چارهای جز تحقق این هدف نداریم و برنامههایمان باید در همین راستا انجام شود. او با تاکید بر اینکه در این مسیر باید از فعالانی که در این بخشها فعالیت میکنند، حمایت و زمینه تسهیل فرآیندها برایشان فراهم شود، افزود: درحالحاضر یکی از موضوعات مهم که بهعنوان دغدغه فعالان اقتصادی بهشمار میآید، نوسانات ارزی است که در مقاطع مختلف در کشور ایجاد میشود. وی ادامه داد: از آنجایی که این موضوع باعث میشود قدرت پیشبینی از فعالان این حوزه سلب شود و اطمینان لازم در فعالیتشان از بین برود که این تاثیر بر کارکردشان خواهد داشت، از این رو، رفع نوسانات ارزی و ایجاد ثبات در این بخش بهعنوان یک امر ضروری مطرح است که باید در دستور کار مسئولان قرار گیرد. پورمتین معتقد است اگرچه بالا بودن نرخ ارز میتواند نفع صادرکنندگان را به همراه داشته باشد، اما فعالان این بخش این باور را دارند که بالا بودن نرخها زمانی که نوسان وجود دارد، نمیتواند به نفعشان باشد و تاکید دارند که نرخ ارز از ثبات برخوردار شود، تا فعالیتشان با برنامهریزی بهتری انجام شود. این کارشناس در همین رابطه، بر اجرای سیاست تکنرخی کردن ارز بهعنوان یکی از سیاستهای مهم و اثرگذار در این بخش تاکید کرد و گفت: اجرای این سیاست میتواند به نفع تولیدکننده و صادرکننده تمام شود و نوسانات ارزی را در این بخش به حداقل برساند. نظام چندنرخی بودن ارز باعث نبود شفافیت و نوسانات ارزی میشود و این نظام باید هرچه سریعتر تغییر کند، تا در نهایت شاهد اعمال یک نرخ در بازار ارز باشیم.
ایجاد بازار مشتقه ارزی در دستور کار باشد علی صادقین، از دیگر کارشناسان و صاحبنظران این حوزه نیز در این باره در گفتوگو با «گسترشتجارت» با بیان اینکه نوسانات نرخ ارز یا تلاطمی که در بازار ارز وجود دارد، نخستین آسیبی که به تولیدکننده میزند، سلب یک برنامهریزی دقیق برای تعیین نرخ تمامشده محصولاتش است، گفت: تولیدکننده باید بتواند برای ورود به بازارهای بینالمللی برنامهریزی میانمدت و بلندمدت داشته باشد، تا بتواند در برابر رقبای خارجی خود حرفی برای گفتن داشته باشد. این وضعیت ثبات را برای برنامهریزی از بین میبرد و میتواند بر تولید و صادرات تاثیر منفی داشته باشد. او با بیان اینکه باید جلوی نوسانات نرخ ارز هرچه سریعتر گرفته شود و این یک ضرورت بهشمار میآید، افزود: بهطور معمول نوسانات نرخ ارز، به دلیل بالا بردن نرخ تمامشده محصولات، قدرت رقابتپذیری محصولات را پایین میآورد که با توجه به این شرایط تولیدکنندگان گاه برای حفظ بازار، متوسل به کاهش کیفیت محصولاتشان میشوند که این امر میتواند پیامدهای جبرانناپذیری داشته باشد. به گفته این کارشناس، رشد هزینهها از منظر نوسانات شدید نرخ ارز که تجربه آن را نیز در گذشته داشتهایم، اتفاقی است که میتواند باز هم تکرار شود. از این رو باید هرچه زودتر برای این وضعیت اقدام اساسی انجام شود، چراکه این وضعیت ضمن کاهش بهرهوری در تولید، افزایش بیکاری، تشدید مشکلات اقتصادی و... میتواند شکاف بزرگی را بین نرخ ارز رسمی و غیررسمی ایجاد کند که این خود عاملی برای فساد و رانت خواهد شد. صادقین در همین رابطه بر یکسانسازی نرخ ارز تاکید کرد و افزود: برای بهبود وضعیت بازار ارز، بانک مرکزی باید سیاستهای ارزی و پولی را در جهت ثبات بازار از منظر عرضه ارز پیش ببرد تا بتواند تلاطمها را کنترل کند. همچنین در این راستا باید بازاری در قالب بورس ارز ایجاد شود، تا از طریق ابزارهای مشتقه، خرید و فروش ارز در این بازار انجام شود و این یک راهکار عملی و مناسب است. به گفته او در چنین شرایطی اگر بازار مشتقه ارزی راهاندازی شود، این امر میتواند نیاز فعالان اقتصادی را جوابگو باشد و تولیدکنندگان داخلی نیز بتوانند با اطمینان بیشتری محصولاتشان را صادر و مواد اولیهشان را وارد کنند. این کارشناس، تقویت منابع ارزی کشور را از دیگر راههای عملی برای بهبود بازار ارز و کاهش نوسانات ارزی در کشور عنوان کرد و افزود: در این راستا باید تراز پرداختها بهبود یابد و رشد اقتصادی در کشور حاصل شود و این موضوعی است که باید از منظر سیاستهای کلان اقتصادی دیده شود.
